Στην αρχαία τραγωδία, η ύβρις προηγείται πάντα της νέμεσης. Στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η γεωπολιτική αφέλεια και ο θεσμικός δογματισμός προηγούνται πάντα της οικονομικής ασφυξίας. Η ενεργειακή κρίση επιστρέφει απειλητικά στην καθημερινότητα, αποδεικνύοντας ότι τα μαθήματα του παρελθόντος ουδέποτε έγιναν ουσιαστικά βιώματα.
Αυτό που για την αμερικανική διοίκηση φαντάζει ως μια κίνηση εσωτερικής πολιτικής τακτικής, για την Ευρώπη μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό
Ενώ ο χειμώνας πλησιάζει και οι ευρωπαίοι πολίτες μετρούν με αγωνία τις αντοχές των προϋπολογισμών τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή ενεργειακή λαίλαπα. Μια κρίση που δεν χτυπά απλώς την πόρτα της Γηραιάς Ηπείρου, αλλά βρίσκει τις «κλειδαριές» της παντελώς ορθάνοιχτες από την πολυετή εξάρτηση, την έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού και τις ατέρμονες εσωτερικές γραφειοκρατικές διαμάχες.
Από τη μία πλευρά, ο εφιάλτης μιας νέας πετρελαϊκής δίνης με φόντο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την άλλη, το εσωτερικό ηλεκτρικό βραχυκύκλωμα μιας Ένωσης που αδυνατεί να συνεννοηθεί ακόμη και για τα στοιχειώδη: τη λειτουργία και το κόστος των ίδιων της των δικτύων.
Το αμερικανικό «μπουρλότο» στο ντίζελ και η ευρωπαϊκή ομηρία
Η πρώτη ανοιχτή κλειδαριά ακούει στο όνομα «πετρέλαιο κίνησης». Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Ντόναλντ Τραμπ, πιεζόμενος από τις εγχώριες πολιτικές εξελίξεις και τις φωνές των Αμερικανών καταναλωτών, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιβληθεί απαγόρευση στις εξαγωγές ντίζελ από τις ΗΠΑ.
Ο ενημερωτικός ιστότοπος Politico έγραψε πως το μέτρο θα έχει διάρκεια για 90 ημέρες. Το ρεπορτάζ είναι «ψευδές» δήλωσε ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ενώ ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ είχε δηλώσει ότι μια τέτοια απαγόρευση δεν θα λειτουργούσε, αντιθέτως θα μπορούσε να εκτοξεύσει την τιμή της βενζίνης και των αεροπορικών καυσίμων. Πρόσθεσε όμως ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει μέτρα σε εθελοντική βάση.
Οι δηλώσεις του Ράιτ ήταν φειδωλές και ορισμένοι λομπίστες του ενεργειακού κλάδου έχουν επισημάνει ότι οποιοσδήποτε συντονισμός μεταξύ διυλιστηρίων σχετικά με τους περιορισμούς θα μπορούσε να εγείρει ανησυχίες περί αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.
Οι επαγγελματικές ενώσεις της βιομηχανίας έχουν εκφράσει σφοδρή αντίθεση. Το American Exploration & Production Council δήλωσε ότι «οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να απορρίψουν αυτή την κοντόφθαλμη προσέγγιση και να επικεντρωθούν σε λύσεις που πράγματι θα μειώσουν τις τιμές στις αντλίες».
Όμως, αυτό που για την αμερικανική διοίκηση φαντάζει ως μια κίνηση εσωτερικής πολιτικής τακτικής, για την Ευρώπη μπορεί να αποδειχθεί καταστροφικό.
Η ενεργειακή κρίση και η εξάρτηση της ΕΕ
Μετά την επιβολή των κυρώσεων και το βίαιο διαζύγιο από το ρωσικό πετρέλαιο, η ΕΕ αναζήτησε σωσίβιο στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, σχεδόν το 19% των εισαγωγών ντίζελ στη Γηραιά Ήπειρο προέρχεται πλέον απευθείας από τα αμερικανικά διυλιστήρια. Η Ευρώπη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου κυριαρχεί η βενζίνη, είναι μια οικονομία δομικά «εθισμένη» στο πετρέλαιο κίνησης. Από τα φορτηγά της εφοδιαστικής αλυσίδας και τα τρένα μεταφορών, μέχρι τον αγροτικό εξοπλισμό, τη βιομηχανία και τα εκατομμύρια επιβατικά οχήματα, το ντίζελ αποτελεί τη βασική «κινητήριο δύναμη» της καθημερινότητάς μας.
Εάν η στρόφιγγα από τον Κόλπο του Μεξικού κλείσει, έστω και προσωρινά, διεθνείς αναλυτές και οίκοι αξιολόγησης προειδοποιούν για ένα πρωτοφανές παγκόσμιο ράλι, με τις τιμές του ντίζελ να απειλούνται ακόμη και με διπλασιασμό. Ήδη, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι οι τιμές των καυσίμων στην ΕΕ έχουν καταγράψει ετήσια αύξηση της τάξεως του 23,8%, με την Ελλάδα να βλέπει τις τιμές στην αντλία να καλπάζουν ξανά. Σε μια τέτοια προοπτική, το κύμα ανατιμήσεων στα ράφια των σουπερμάρκετ και στο κόστος μεταφοράς προϊόντων δεν θα είναι απλώς αισθητό· θα είναι σαρωτικό.
«Κακή ιδέα»
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε αρνητικά σε μια ενδεχόμενη απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ από τις ΗΠΑ. «Πιστεύουμε ότι πρόκειται για μια κακή ιδέα» δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Όλοφ Γκιλ με ανησυχία. «Πιστεύουμε ότι ενδέχεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις και για τις δύο πλευρές. Το επισημαίνουμε αυτό στους αμερικανούς ομολόγους μας στο υψηλότερο επίπεδο», συμπλήρωσε.
Η Ευρώπη παλεύει με τις υψηλές τιμές των καυσίμων από τότε που ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου, όμως εξαρτάται πολύ περισσότερο από τις εισαγωγές σε σχέση με τις ΗΠΑ. Η μέση τιμή του ντίζελ στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ έφτασε σε ιστορικό ρεκόρ, σύμφωνα με ανάλυση του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων.
«Περιμένουμε από στενούς εταίρους να διαβουλεύονται μεταξύ τους πριν λάβουν μέτρα που επηρεάζουν τις κοινές αγορές», ανέφερε ο Γκιλ.
Όταν αφήνεις τις «κλειδαριές» σου ορθάνοιχτες, δεν μπορείς να αναρωτιέσαι γιατί μπαίνει η βροχή μέσα στο σπίτι σου. Η ενεργειακή κρίση αποτελεί αναπόφευκτο αποτέλεσμα αποφάσεων που ελήφθησαν χωρίς πρόνοια και πολιτικών που εφαρμόστηκαν χωρίς εναλλακτικό σχέδιο. Και όσο η Ευρώπη αρνείται να αποκτήσει πραγματική ενεργειακή αυτονομία και συνοχή, το τίμημα θα συνεχίσει να το πληρώνει ο ίδιος ο πολίτης, κάθε φορά που γεμίζει το ρεζερβουάρ του.
