Οι εργατικές διαφορές δεν μπορούν να μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι με όλες τις υπόλοιπες υποθέσεις αστικών και εμπορικών διαφορών, τονίζει η ΓΣΕΕ, με δημόσια επιστολή προς τον πρωθυπουργό, τα κόμματα και την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδας.
Η παρέμβαση του τριτοβάθμιου συνδικαλιστικού οργάνου αφορά το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης «Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών», το οποίο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή, μετά την ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής διαβούλευσης.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο πρώτο άρθρο του νομοσχεδίου «σκοπός του παρόντος Κώδικα είναι η θέσπιση ενός ενιαίου πλαισίου στην εφαρμογή μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων των μερών, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στη λειτουργία των σχετικών διαδικασιών, τη συμβολή στην αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και την εν γένει βελτίωση της απονομής της δικαιοσύνης».
Όμως σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, πίσω από τη διακήρυξη αγαθών προθέσεων, ορθώνονται νέα εμπόδια στην πρόσβαση των εργαζομένων στη δικαιοσύνη. Συγκεκριμένα, το άρθρο 19 παράγραφος 1, εδάφιο Β ορίζει σε ποιες υποθέσεις είναι υποχρεωτική η προδικαστική προσφυγή, ως εναλλακτική επίλυση διαφορών, προτού φτάσουν στα δικαστήρια. Ανάμεσά τους είναι και οι επισπεύδοντες στις εργατικές διαφορές, οι οποίοι επωμίζονται και όλα τα επιπλέον οικονομικά και γραφειοκρατικά βάρη, παρατείνοντας μια ούτως ή άλλως δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία.
Το δίκαιο του ισχυρού;
Η ΓΣΕΕ υποστηρίζει ότι «το συγκεκριμένο άρθρο παρεμβαίνει στο πεδίο των εργατικών διαφορών, υποχρεώνοντας το επισπεύδον μέρος (άρα σχεδόν πάντοτε τον εργαζόμενο) σε υποχρεωτική προδικαστική συνεδρία διαμεσολάβησης, για την οποία θα πρέπει να προκαταβάλλει εξ ολοκλήρου τη σχετική δαπάνη (αποζημίωση διαμεσολαβητή και έξοδα παράστασης δικηγόρων)!». Κάνει λόγο για μια «καταφανώς άδικη και ακατανόητη ρύθμιση που παραγνωρίζει την εγγενή ανισότητα των μερών στις εργατικές διαφορές, δεν σέβεται τη διαχρονική αρχή προστασίας του εργαζομένου ως αδύναμου μέρους και ουσιαστικά επιβάλλει στις εργατικές διαφορές το δίκαιο του ισχυρού».
Η εν λόγω ρύθμιση «θα υποχρεώσει τους εργαζόμενους σε οδυνηρούς συμβιβασμούς ακόμη και κάτω από τα νόμιμα όρια της προστασίας τους, ενώ το πρόσθετο οικονομικό βάρος που συνεπάγεται η εν λόγω διαδικασία θα παρεμποδίσει σημαντικά τη συνταγματικά κατοχυρωμένη πρόσβασή τους στη Δικαιοσύνη», τονίζει η επιστολή.
Επισημαίνει ότι «είναι απολύτως εναρμονισμένη με τον νομικό πολιτισμό της χώρας και με στοιχειώδεις κανόνες κοινωνικής δικαιοσύνης η απόσυρση της εν λόγω ρύθμισης και η διατήρηση της εξαίρεσης των εργατικών διαφορών από την υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης που ισχύει μέχρι σήμερα».
Καταλήγει απευθύνοντας έκκληση στο υπουργείο Εργασίας «να τοποθετηθεί με σαφήνεια και να μην επιτρέψει σε αναρμόδιο υπουργείο να παρεμβαίνει σε ζητήματα εργατικού δικαίου».
Αντιδράσεις από την ΕΛΑΣ
Ενάντια στην προωθούμενη δικονομική ρύθμιση έχει τοποθετηθεί η ΕΛΑΣ και δεσμεύεται να την καταργήσει, αν γίνει κυβέρνηση. «Ποιος θα τολμήσει εφεξής, για λίγα μηνιάτικα, για απλήρωτες υπερωρίες κ.λπ. να προσφύγει σε εργατική διαφορά όταν θα γνωρίζει, ότι για να το πράξει θα χρειάζεται επιπλέον μισό ή και έναν ολόκληρο μισθό σε σχέση με σήμερα, αλλά και επιπλέον χρόνο αναμονής άνευ άλλου βιοπορισμού;», είναι το ερώτημα που θέτει.
Αρνητικά σχόλια
Το νομοσχέδιο του Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών έχει συγκεντρώσει συνολικά πάνω από 750 σχόλια πολιτών και φορέων στην ηλεκτρονική διαβούλευση, καθώς καλύπτει μια ευρύτατατη γκάμα υποθέσεων. Η διάταξη που εντάσσει τις εργατικές διαφορές στην υποχρεωτική προδικαστική διαμεσολάβηση έχει προκαλέσει πλήθος αρνητικών σχολίων.
Ξεχωρίζει η επώνυμη, στοιχειοθετημένη παρέμβαση τριών δικαστικών λειτουργών (η Πρόεδρος Εφετών Κέρκυρας, Πρωτοδίκης Αθηνών και Πρωτοδίκης Πειραιά)
Ζητούν να εξαιρεθούν οι εργατικές διαφορές από τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, με το σκεπτικό ότι «παρουσιάζουν ουσιώδεις ιδιαιτερότητες που δεν επιτρέπουν την άνευ ειδικής ρύθμισης εξομοίωσή τους με τις συνήθεις αστικές και εμπορικές διαφορές».
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των δικαστικών είναι ότι ο εργαζόμενος και ο εργοδότης δεν προσέρχονται στη διαδικασία επίλυσης διαφορών ως ισοδύναμα μέρη, ειδικά όταν διεκδικούνται απλήρωτοι μισθοί ή αποζημίωση απόλυσης. Επιπλέον, ο εργαζόμενος που κινεί τη διαδικασία πληρώνει τη σύνταξη της πρόσκλησης και προκαταβάλλει τα έξοδα της συζήτησης και για τις δύο πλευρές.
Αποδυναμώνεται το εργατικό δίκαιο
Το νομοσχέδιο (άρθρο 76) στέλνει σε διαμεσολάβηση όσες διαφορές αφορούν δικαιώματα που τα μέρη μπορούν να διαθέσουν ελεύθερα. Όμως το εργατικό δίκαιο ορίζει ελάχιστες εγγυήσεις από τις οποίες ο εργαζόμενος δεν μπορεί νόμιμα να παραιτηθεί. Στην πράξη, εργαζόμενος που εξαρτάται οικονομικά πιέζεται να «χαρίσει» δικαιώματά του, εξηγούν οι δικαστικοί. Υποστηρίζουν δε ότι η υποχρεωτική διαμεσολάβηση λειτουργεί ως επιπλέον εμπόδιο πριν από το δικαστήριο. Επικαλούνται το Σύνταγμα (άρθρο 20), την ΕΣΔΑ (άρθρο 6) και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (άρθρο 47).
Η Πρόεδρος Εφετών και οι δύο Πρωτοδίκες υπογραμμίζουν ότι η εργατική διαφορά δεν είναι απλή ιδιωτική υπόθεση. Η εργατική δικαιοσύνη υπάρχει για να προστατεύει τον αδύναμο. Αν μπει σε έναν γενικό κώδικα μαζί με εμπορικές και αστικές διαφορές, αυτή η ειδική λειτουργία της αποδυναμώνεται.
Η αποσυμφόρηση των δικαστηρίων είναι θεμιτός στόχος. Όμως δεν πρέπει να επιτυγχάνεται φορτώνοντας κόστος και καθυστέρηση στον εργαζόμενο. Ο εργοδότης αντέχει περισσότερο να περιμένει, οπότε η διαμεσολάβηση γίνεται μοχλός πίεσης αντί για ουδέτερο εργαλείο συμβιβασμού. Η υποχρεωτική διαμεσολάβηση σε αυτές τις υποθέσεις παραβιάζει τον πυρήνα του δικαιώματος δικαστικής προστασίας και την αρχή της αναλογικότητας. Αντί να κάνει τη δικαιοσύνη φθηνότερη, την ακριβαίνει για τον πιο αδύναμο, καταλήγουν.
Τι απαντάει το υπουργείο Δικαιοσύνης
Το σκεπτικό του νομοθέτη παρέθεσε ο καθηγητής Νομικής Ζαφείριος Τσολακίδης, μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής του σ/ν για τον Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, στο πλαίσιο της ζωντανής συζήτησης ερωταπαντήσεων που διοργάνωσε το υπ. Δικαιοσύνης. Συγκεκριμένα ο κ. Τσολακίδης υποστήριξε ότι η υποχρεωτική υπαγωγή των εργατικών διαφορών σε προδικαστική διαμεσολάβηση δεν σημαίνει ότι αμβλύνεται η προστασία του αδύναμου ούτε ότι ο εργαζόμενος παραιτείται από τα δικαιώματά του (βλ. το παραπάνω βίντεο απο το 1.50 ως 1.55).
