Οι κυριακάτικες αναρτήσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη διαβάζονται και σαν ανθολόγιο θετικών ειδήσεων για να ξεκινήσουμε από Δευτέρα με καλή διάθεση. Μόνο που ο πρωθυπουργός στον ζήλο του να μας δείξει τη φωτεινή πλευρά της ζωής, απομονώνει στοιχεία ακόμα και από άρθρα του διεθνούς Τύπου, φήνοντας απέξω το βασικό τους περιεχόμενο.
«Διάβασα και μια σύγκριση των Financial Times, σύμφωνα με την οποία, από το 2019, το ΑΕΠ ανά κάτοικο στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 15,8% αν αφαιρέσουμε τον πληθωρισμό. Από τις 17 οικονομίες που εξέτασαν, μόνο η Νότια Κορέα είχε μεγαλύτερη αύξηση», γράφει ο πρωθυπουργός.
Δεν αναφέρει, ωστόσο, ούτε τον τίτλο του άρθρου –«Πώς τα δημογραφικά μπορούν να παραμορφώσουν τις οικονομικές αφηγήσεις»– ούτε την πηγή των στοιχείων ούτε το βασικό επιχείρημα της συντάκτριας.
Δημογραφικό και ΑΕΠ
Στις 4 Νοεμβρίου, η στήλη Alphaville των FT δημοσίευσε ανάλυση της Valentina Romei, με στοιχεία του ΔΝΤ και εκτιμήσεις για το 2026, που συγκρίνει την αύξηση του συνολικού και του κατά κεφαλήν ΑΕΠ από το 2019 σε 17 ανεπτυγμένες οικονομίες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Το κεντρικό της συμπέρασμα είναι ότι οι πληθυσμιακές μεταβολές αλλάζουν ριζικά την κατάταξη: όπου ο πληθυσμός αυξάνεται έντονα, η συνολική ανάπτυξη μπορεί να είναι ισχυρή χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής ανά κάτοικο· όπου συρρικνώνεται, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ μπορεί να αυξάνεται ταχύτερα από το συνολικό.
Μετά την πανδημία, ο Καναδάς και η Αυστραλία –και σε μικρότερο βαθμό το Ηνωμένο Βασίλειο– γνώρισαν ιστορικά υψηλή αύξηση πληθυσμού, κυρίως λόγω της μετανάστευσης. Αντίθετα, ο πληθυσμός συνέχισε να μειώνεται στην Ιαπωνία, την Ιταλία, την Κορέα και την Ελλάδα.
Έτσι, η Αυστραλία είναι τρίτη στη συνολική αύξηση του ΑΕΠ, αλλά υποχωρεί στη 12η θέση σε κατά κεφαλήν όρους. Ανάλογη είναι η εικόνα του Καναδά, έκτου στη συνολική ανάπτυξη.
Στην Ελλάδα συμβαίνει το αντίστροφο. Η χώρα είναι έβδομη ανάμεσα στις 17 οικονομίες στην ποσοστιαία αύξηση του συνολικού ΑΕΠ μεταξύ 2019 και 2026, αλλά δεύτερη στην αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ.
Η επίδοση είναι θετική, όμως ξεκινά από πολύ χαμηλότερη αφετηρία από τις περισσότερες χώρες του δείγματος, μετά τη δεκαετία της κρίσης, και δεν σημαίνει απαραίτητα σύγκλιση με την Ευρώπη. Η Ελλάδα παραμένει στον πάτο της ΕΕ: σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Eurostat για το 2025, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης ανήλθε στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, όσο και της Βουλγαρίας, με τις δύο χώρες να μοιράζονται την τελευταία θέση.
«Πώς τα δημογραφικά μπορούν να παραμορφώσουν τα οικονομικά αφηγήματα», το άρθρο των FT στο οποίο αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός.
Πρόκληση η γήρανση του πληθυσμού
Όπως προκύπτει από την ανάλυση των FT, η σχέση δημογραφικού και ΑΕΠ δεν είναι μονοσήμαντη. Στις κοινωνίες που γερνούν, η συρρίκνωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας μπορεί να επιβαρύνει την παραγωγή ανά άτομο, ενώ το κόστος υγείας, φροντίδας και συντάξεων πιέζει τα δημόσια οικονομικά. Η Ιταλία, πάντως, παρά τη μείωση του πληθυσμού της, είναι πέμπτη σε κατά κεφαλήν όρους. Στον αντίποδα, η Γερμανία βρίσκεται τελευταία και στις δύο κατατάξεις, εξαιτίας της απώλειας της φθηνής ρωσικής ενέργειας, του κινεζικού ανταγωνισμού, της υποεπένδυσης και της αργής ψηφιοποίησης.
πηγή: Ινστιτούτο ΕΝΑ, επεξεργασία στοιχείων Eurostat
Αύξηση εισοδημάτων
Η δεύτερη καλή είδηση της εβδομάδας, κατά τον πρωθυπουργό, είναι ότι στις φορολογικές δηλώσεις για το 2024 δηλώθηκαν σχεδόν 10 δισ. ευρώ περισσότερα εισοδήματα από την προηγούμενη χρονιά. «Πάνω από τη μισή αύξηση ήρθε από μισθούς και συντάξεις. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομία μας μεγαλώνει, όμως ξέρω πως στο τέλος του μήνα ο καθένας κάνει τον δικό του λογαριασμό. Και εκεί έχουμε ακόμη δουλειά», παραδέχεται.
Όμως και αυτή η ανάγνωση είναι επιλεκτική. Η ονομαστική αύξηση των εισοδημάτων δεν ισοδυναμεί με αντίστοιχη αύξηση της αγοραστικής δύναμης, αφού ο πληθωρισμός «ροκανίζει» σημαντικό μέρος της. Ενδεικτικά, μεταξύ 2019 και 2025 οι μισθοί στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 17,6%, ενώ οι τιμές αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 19,8%, όπως αναφέρει νέα ανάλυση του Ινστιτούτου ΕΝΑ, βασισμένησ τα στοιχεία της Eurostat (βλ. το παραπάνω διάγραμμα)
Τι δεν είπε ο πρωθυπουργός
«Αφηγητή ιστοριών φανταστικών success stories» αποκαλεί τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς, κατηγορώντας τον ότι αποσιωπά το δημογραφικό, αλλά και ότι η Ελλάδα είναι τελευταία στην ΕΕ σε αγοραστική δύναμη και παραγωγικότητα.
«Στην κυριακάτικη ανάρτησή του, ο Πρωθυπουργός παρουσίασε κάποιους επιλεκτικούς αριθμούς. Όμως τα πιο ενδιαφέροντα είναι αυτά που δεν είπε», δηλώνει στο in ο τομεάρχης Οικονομικών της ΕΛΑΣ Φραγκίσκος Κουτεντάκης.
«Είπε ότι τα δηλωθέντα εισοδήματα του 2024 αυξήθηκαν κατά σχεδόν 10 δισ. Δεν είπε ότι τα εισοδήματα από κεφάλαιο (μερίσματα, τόκοι και υπεραξίες) ανέβηκαν σχεδόν τρεις φορές πιο γρήγορα από μισθούς και συντάξεις (+23,9% έναντι +8,4%). Ούτε ότι το 64% των φορολογικών δηλώσεων είναι ακόμη κάτω από 10.000 ευρώ τον χρόνο», σημειώνει.
«Είπε ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 15,8% από το 2019. Δεν είπε ότι η Ελλάδα παραμένει τελευταία στην ΕΕ σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, στο 68% του μέσου όρου, στο ίδιο επίπεδο με τη Βουλγαρία.», προσθέτει.
«Ο ίδιος παραδέχεται ότι “στο τέλος του μήνα ο καθένας κάνει τον δικό του λογαριασμό”. Αυτός ο λογαριασμός δεν βγαίνει με επιλεκτικά στατιστικά στοιχεία. Βγαίνει με πραγματικούς μισθούς, παραγωγή και σύγκλιση με την Ευρώπη, και εκεί η κυβέρνηση δεν έχει τίποτα να πανηγυρίσει», καταλήγει ο κ. Κουτεντάκης.
