Από το Λονδίνο μέχρι την Μαδρίτη και από το Παρίσι μέχρι την Αθήνα, μια ολόκληρη γενιά με πτυχία, μεταπτυχιακά και διάθεση για προσφορά βρίσκεται εγκλωβισμένη σε έναν ατέρμονο κύκλο ψηφιακών απορρίψεων και εργασιακής επισφάλειας.
Στην Ελλάδα, όπου η ανεργία των νέων παραμένει πεισματικά υψηλή —στο 17,3% έναντι 7,6% του γενικού πληθυσμού σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ— το φαινόμενο της επιστροφής στο πατρικό σπίτι και της αναβολής της ενήλικης ζωής αποτελεί πλέον κανονικότητα.
Όμως, το τίμημα αυτής της αναμονής δεν μετριέται μόνο σε χαμένα εισοδήματα, αλλά αποτυπώνεται άμεσα στην ψυχική και σωματική υγεία των νέων ανθρώπων.
Το ίδιο ισχύει σε πολλές χώρες της Ευρώπης με τις χώρες του Νότου να κυριαρχούν.
Νέοι για το άγχος και την απελπισία της αναζήτησης εργασίας
Πρόσφατο ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας The Guardian φωτίζει αυτήν ακριβώς τη σκληρή πραγματικότητα μέσα από τις αναλυτικές μαρτυρίες τεσσάρων νέων στη Μεγάλη Βρετανία, οι οποίοι βλέπουν την υγεία τους να καταρρέει προσπαθώντας να σταθούν στα πόδια τους.
«Πρέπει να υπάρχει κάτι που να μπορώ να κάνω»
Μετά την αποφοίτησή της από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, η Celeste πέρασε δύο εξαντλητικούς μήνες στέλνοντας πάνω από 100 αιτήσεις —το 90% από τις οποίες αφορούσαν θέσεις σερβιτόρας— εισπράττοντας μόνο απορρίψεις ή σιωπή. Τελικά βρήκε δουλειά πλήρους απασχόλησης σε μια καφετέρια με εξοντωτικά ωράρια και τεράστια πίεση, μέχρι που ο οργανισμός της κατέρρευσε.
Πλέον έχει επιστρέψει στους γονείς της, είναι καθηλωμένη στο σπίτι με πιθανό σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (ME/CFS) και μετακινείται με αναπηρικό αμαξίδιο.
Ενώ περιμένει έως και έξι μήνες για την επίσημη ιατρική διάγνωση, η αίτησή της για αναπηρικό επίδομα απορρίφθηκε και η έφεση μπορεί να διαρκέσει ενάμιση χρόνο. «Μπορώ να ζωγραφίζω για περίπου 20 λεπτά και μετά εξαντλούμαι. Πρέπει να υπάρχει κάτι που να μπορώ να κάνω», λέει χαρακτηριστικά.
«Θέλω να προσφέρω στην κοινωνία»
Κάτοχος πτυχίου Αγγλικής Φιλολογίας και μεταπτυχιακού από το φημισμένο Courtauld Institute of Art, με διετή εθελοντική προϋπηρεσία ως ξεναγός και στον οργανισμό National Trust, η Frances ονειρευόταν να εργαστεί σε μουσεία και πολιτιστικούς φορείς.
Από την άνοιξη έχει στείλει 77 αιτήσεις —ακόμα και για εποχικές θέσεις σε μπαρ και καταστήματα— έχοντας κληθεί σε μόλις δύο συνεντεύξεις χωρίς επιτυχία. Σε μία από αυτές, μετά από μια τρίωρη διαδικασία με πρακτικές δοκιμασίες, η εταιρεία δεν μπήκε καν στον κόπο να την ενημερώσει ότι απορρίφθηκε.
Ζώντας με τους γονείς της και έχοντας φοιτητικό δάνειο ύψους 50.000 λιρών, αναγκάστηκε πρόσφατα να αιτηθεί κρατικό επίδομα (Universal Credit), γεγονός που της προκαλεί «απίστευτες ενοχές» και κατάθλιψη. «Δεν ψάχνω να βγάλω πολλά χρήματα, θέλω απλώς να δουλέψω και να προσφέρω στην κοινωνία. Φοβάμαι για το μέλλον μου», ομολογεί.
«Η αγορά εργασίας είναι λαχείο»
Ο Lenny ανήκει στους λεγόμενους «NEETs» (νέους εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης), καθώς παραμένει άνεργος τα τελευταία τρία χρόνια, αφότου άφησε τη δουλειά του σε πολυκατάστημα ειδών σπιτιού για λόγους ψυχικής υγείας. Επιβιώνει κάνοντας περιστασιακές δουλειές κηπουρικής και με τη βοήθεια της οικογένειάς του.
Έχοντας στείλει δεκάδες αιτήσεις για θέσεις σε αποθήκες, διανομές και λιανεμπόριο, καταγγέλλει την απρόσωπη ψηφιακή διαδικασία και τα γραφεία εύρεσης εργασίας που καλούν υποψηφίους σε ενημερώσεις χωρίς να υπάρχει πραγματικό πόστο.
«Η αγορά εργασίας είναι λαχείο. Πόσες αιτήσεις μπορείς να κάνεις χωρίς να νιώσεις δυστυχισμένος για τις προοπτικές σου; Ακόμα και 300 να κάνεις, πάλι δεν βρίσκεις δουλειά», αναφέρει.
«Όσο περισσότερο μένεις εκτός, τόσο δυσκολεύει»
Απόφοιτος δημοσιογραφίας από το 2023, ο Nathan έχει καταφέρει να βρει μόλις τρεις εβδομάδες αμειβόμενης εργασίας καθαρίζοντας φοιτητικές εστίες, ενώ γράφει εθελοντικά σε ένα περιοδικό αυτοκινήτου. Αφού έφαγε πόρτα σε δεκάδες θέσεις στα ΜΜΕ, το λιανεμπόριο και την εκπαίδευση, επιχείρησε να ακολουθήσει την οικογενειακή παράδοση και να καταταγεί ως αξιωματικός στις ένοπλες δυνάμεις.
Ωστόσο, κρίθηκε μόνιμα ακατάλληλος για ιατρικούς λόγους επειδή του είχε συνταγογραφηθεί μια κρέμα για έκζεμα — μια απόρριψη που θα μπορεί να επανεξεταστεί μόλις τον Απρίλιο του 2028.
Ο Nathan, ο οποίος βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού, περιγράφει τις συνεχείς απορρίψεις ως «χτυπήματα στο σώμα». Πλέον παθαίνει κρίσεις άγχους, ξεκίνησε ψυχοθεραπεία και αναζητά εθελοντική εργασία σε φιλανθρωπικά καταστήματα απλώς για να βγαίνει από το σπίτι και να βλέπει ανθρώπους.
Η ελληνική πραγματικότητα
Αυτά τα βιώματα αντικατοπτρίζουν πλήρως την καθημερινότητα χιλιάδων νέων στην Ελλάδα. Παρότι οι συνολικοί δείκτες απασχόλησης δείχνουν βελτίωση, η ελληνική αγορά εργασίας κρύβει βαθιές δομικές παθογένειες για τους νεότερους:
Περίπου το 13,6% των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ελλάδα βρίσκεται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης, βιώνοντας τον κοινωνικό αποκλεισμό και την απώλεια προοπτικής.
Όπως ακριβώς και στη Βρετανία, χιλιάδες Έλληνες πτυχιούχοι στέλνουν δεκάδες βιογραφικά στο κενό ή αναγκάζονται να απασχολούνται σε εποχικές, κακοπληρωμένες θέσεις στον τουρισμό και την εστίαση, χωρίς καμία σύνδεση με τις σπουδές τους.
Η παρατεταμένη αβεβαιότητα, σε συνδυασμό με τους χαμηλούς εισαγωγικούς μισθούς και το υψηλό κόστος στέγασης, τροφοδοτεί αυξημένα ποσοστά άγχους, εξουθένωσης (burnout) και σωματοποίησης του στρες.
Πανευρωπαϊκό αδιέξοδο
Ακόμη και σε μια από τις ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης όπως η Γαλλία, η ανεργία των νέων κάτω των 25 ετών σκαρφάλωσε στο 20,6% τον Αύγουστο του 2026. Οι νέοι Γάλλοι βρίσκονται αντιμέτωποι με μια έντονα διαχωρισμένη αγορά εργασίας, όπου κυριαρχούν οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου (CDD) και οι κακοπληρωμένες πρακτικές ασκήσεις, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση σε μόνιμες θέσεις και στέγη
Με τη νεανική ανεργία να αγγίζει το 19,8%, η Πορτογαλία παρουσιάζει ένα παράδοξο: παρότι το ποσοστό των NEETs έχει υποχωρήσει κάτω από τον ευρωπαϊκό στόχο του 9%, όσοι νέοι εργάζονται έρχονται αντιμέτωποι με εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς και εκρηκτικά ενοίκια. Η πίεση αυτή έχει οδηγήσει σε μαζική φυγή ταλέντων (brain drain) και έντονη ψυχολογική επιβάρυνση.
Μια γενιά σε αναμονή
Όταν οι απαιτήσεις προϋπηρεσίας για εισαγωγικές θέσεις μοιάζουν παράλογες και η επικοινωνία περιορίζεται σε αυτοματοποιημένα μηνύματα απόρριψης, το πρόβλημα ξεπερνά τα στενά οικονομικά όρια.
Τόσο στις προαναφερόμενες χώρες συμπεριλαμβανομένης της δικής μας, όσο και στις υπόλοιπες της Ευρώπης, οι νέοι δεν χάνουν απλώς πολύτιμο εργασιακό χρόνο — χάνουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και την αίσθηση ότι μπορούν να χτίσουν το δικό τους μέλλον.
