Σε περισσότερα από 314.000 άτομα υπολογίζονται σήμερα οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι που δηλώνουν την απασχόλησή τους στον ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει ο οργανισμός και καλύπτουν ως και τον Σεπτέμβριο.
Την πρωτοκαθεδρία στη στρατιά των βιοπαλαιστών της τρίτης ηλικίας έχουν οι αγρότες, που αποτελούν το 44% των εργαζόμενων συνταξιούχων, περίπου 139.000 άτομα. Οι μισθωτοί αποτελούν το 31,5% ή 99.000 άτομα. Οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν να εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες / αυτοαπασχολούμενοι είναι περίπου 76.000 άτομα.
Συνολικά οι δηλώσεις απασχόλησης συνταξιούχων στον e-ΕΦΚΑ τον Σεπτέμβριο ξεπέρασαν τις 354.000. Αυτές όμως δεν αντιστοιχούν σε ισάριθμα φυσικά πρόσωπα, αφού ένας συνταξιούχος μπορεί να δηλώνει περισσότερες από μία εργασίες. Ως κίνητρο επιστροφής στη δουλειά λειτούργησε η κατάργηση των περικοπών του 30% στη σύνταξη από το 2023 και η αντικατάστασή τους με 10% κρατήσεις στο επιπλέον εισόδημα, σε ειδικό μη ανταποδοτικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ. Μέχρι τότε οι συνταξιούχοι που δήλωναν απασχόληση ήταν μόλις 36.000
Αν συνυπολογίσουμε όσους απασχολούνται σε άτυπες μορφές εργασίας, οι συνταξιούχοι που δουλεύουν ενδέχεται να είναι αρκετά περισσότεροι, μολονότι προβλέπονται τσουχτερά πρόστιμα αδήλωτη απασχόληση. Καθώς η συζήτηση για αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ξαναφουντώνει, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι είναι εικόνα από το κοντινό μας μέλλον. Με τη διαφορά ότι οι 70χρονοι εργαζόμενοι του αύριο δεν θα έχουν φτάσει καν το κατώφλι της σύνταξης.


Η ηλικιωμένη βοηθός λογιστή
Η κυρία Καίτη είναι χήρα συνταξιούχος, που κατοικεί σε προάστιο της Αθήνας. Αν και κοντεύει τα 80, σχεδόν κάθε πρωί, από Δευτέρα ως Παρασκευή, παίρνει το δημοτικό λεωφορείο και πηγαίνει στο λογιστικό γραφείο, που διευθύνει πλέον ο γιος της. Διευθύνει τρόπος του λέγειν, αφού ως μοναδικός εργαζόμενος είναι «αφεντικό του εαυτού του». Για περισσότερο από 40 χρόνια η κ. Καίτη δούλευε εκεί ως το «δεξί χέρι» του άντρα της. Εκείνη έστελναν στις εφορίες να περιμένει στις ουρές – ή να τις παρακάμπτει, αφού ήταν «καταφερτζού» και ήξερε κάθε υπάλληλο με το μικρό του όνομα. Σήμερα που οι συναλλαγές με τα ΚΕΦΟΔΕ, πρώην ΔΟΥ, γίνονται ηλεκτρονικά, βοηθάει αποκλειστικά στο γραφείο. Δεν βαρυγκωμά, αλλά δεν το κάνει από χόμπι. Η δουλειά είναι πολλή και τα χέρια λίγα, οπότε κανένας δεν περισσεύει. Παραδέχεται πάντως ότι της λείπουν οι μέρες που έβγαινε έξω και μιλούσε με κόσμο.
Η 73χρονη μεταφράστρια
Η Στέλλα είναι 73 χρονών, συνταξιούχος μεταφράστρια και επιμελήτρια κειμένων. Έχει βγει στη σύνταξη στα 62 αλλά δεν σταμάτησε ποτέ να δουλεύει. Για ένα διάστημα πληρωνόταν κόβοντας δελτίο παροχής υπηρεσιών στο όνομα στενού συγγενή της. Τώρα πληρώνεται συνήθως με τίτλους κτήσης (πρώην αποδείξεις δαπάνης), ενώ τα ποσά που παίρνει είναι χαμηλά και η ροή τους ακανόνιστη.
Έχει χειρουργηθεί για καταρράκτη και στα δύο μάτια και έχει χρόνια τενοντίτιδα στον ώμο, που καμιά φορά δεν την αφήνει να κοιμηθεί το βράδυ από τον πόνο. Όμως συνεχίζει να δουλεύει στον υπολογιστή, πάνω από έξι ώρες κάθε μέρα, πρωί και απόγευμα.
Ο βασικός λόγος που συνεχίζει να δουλεύει είναι ότι η σύνταξή της δεν της φτάνει για να ζήσει και να πληρώνει ταυτόχρονα τη δόση του δανείου για το σπίτι όπου μένει.

Σε αγγελίες εργασίας ζητούνται συνταξιούχοι οδηγοί
Προσοχή στις παραπλανητικές αγγελίες
Υπάρχουν δουλειές για τις οποίες προτιμώνται συνταξιούχοι και αν ναι ποιες είναι; Στις ψηφιακές πλατφόρμες εύρεσης εργασίας οι αγγελίες που δηλώνουν ρητά ότι ζητούν συνταξιούχο ή ότι γίνονται δεκτοί και συνταξιούχοι μετριούνται στα δάχτυλα. Οι περισσότερες αφορούν μερική απασχόληση και ζητάνε από οδηγούς με επαγγελματικό δίπλωμα μέχρι μάγειρες – μαγείρισσες και νοσηλεύτριες για κατ’ οίκον νοσηλεία. Βρήκαμε ακόμα και αγγελία που ζητά συνταξιούχους χημικούς μηχανικούς, και άλλη για συνταξιούχο αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού για εργασία σε ιδιωτικό σκάφος.
Κάποιες αγγελίες μυρίζουν απάτη, αφού υπόσχονται παχυλούς μισθούς, ανεξαρτήτως προϋπηρεσίας και ηλικίας, από σπουδαστές μέχρι συνταξιούχους ως 75 ετών, για δουλειά γραφείου. Στην πραγματικότητα αφορούν δουλειές πλασιέ, που πληρώνονται με το κομμάτι, εφόσον γίνουν πωλήσεις.


Ζητούνται συνταξιούχοι με επικοινωνιακό χάρισμα
«Ζητούνται συνταξιούχοι, άντρες/γυναίκες, με επικοινωνιακό χάρισμα, από μεγάλη εκδοτική εταιρεία. Προσφέρονται όλα τα προβλεπόμενα, σε πολύ καλό εργασιακό περιβάλλον», γράφει πρόσφατη αγγελία σε ψηφιακή πλατφόρμα. Τηλεφωνήσαμε στα γραφεία της επιχείρησης για να μάθουμε γιατί ζητάνε ειδικά συνταξιούχους. «Τους θέλουμε λόγω σοβαρότητας. Η παλιά γενιά ήταν αλλιώς», απαντά η φωνή στο τηλέφωνο. Ο άνθρωπος στην άλλη άκρη της γραμμής συστήνεται ως υπεύθυνος προσλήψεων, συνταξιούχος κι ο ίδιος. Αρνείται να μας πει την ηλικία του («δεν ενδιαφέρει κανέναν πόσο χρονών είμαι») και μας δίνει το όνομα Μανώλης («μόνο και μόνο επειδή με πιέσατε»).
Δέχεται ωστόσο να μιλήσει για την εμπειρία του. «Υπάρχουν πολλοί συνταξιούχοι που εργάζονται, 80 και 83 ετών. Φυσικά είμαι δηλωμένος στον ΕΦΚΑ, με κανονικό μισθό και ένσημα. Έχω μια μικρή μείωση, λόγω παρακράτησης 10% στην εφορία, αλλά ωφελούμαι. Χρειαζόμαστε το συμπληρωματικό εισόδημα, έχουμε εγγόνια που σπουδάζουν, παιδιά, υποχρεώσεις, είμαι και πολύτεκνος». Βγήκε στη σύνταξη πριν δέκα χρόνια και επέστρεψε στη δουλειά δυο χρόνια αργότερα λόγω οικονομικής ανάγκης. «Αποφασίσανε τα παιδιά να πάρουν ένα σπίτι δικό τους. Να μένουμε εμείς και να πληρώνουμε τη δόση στην τράπεζα». Ως παλαίμαχος στον χώρο των γραμμάτων ο κ. Μανώλης παραδέχεται ότι «σε κάποιο βαθμό, ας πούμε 10%, δουλεύω και για χόμπι. Βγαίνω από το σπίτι, επικοινωνώ, κάνω παρέα με νεότερους ανθρώπους». Η αγγελία για συνταξιούχους με επικοινωνιακό χάρισμα δεν είχε ανταπόκριση. «Πήραμε όμως άτομα από συστάσεις. Έχουμε έναν φρεσκοσυνταξιούχο, και μάλιστα από τις Ένοπλες Δυνάμεις», καταλήγει ο συνομιλητής μας.
Fast Track προσαυξήσεις για συνταξιούχους που εργάζονταν
Ένα από τα κίνητρα επιστροφής στη δουλειά για έναν συνταξιούχο είναι ότι συμπληρώνοντας επιπλέον ένσημα, μπορεί να «χτίσει» προσαύξηση της σύνταξης, την οποία θα λάβει όταν σταματήσει να εργάζεται. Όμως οι προσαυξήσεις καθυστερούσαν πολλούς μήνες να καταβληθούν λόγω τεχνικών δυσκολιών στον υπολογισμό τους. Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του διοικητή του ΕΦΚΑ Αλέξανδρου Βαρβέρη (στη διαδικτυακή εκπομπή «Εργασία και Σύνταξη» του Κ. Κατίκου, στο κανάλι του Ε.Τ.), ο οργανισμός είναι πλέον σε θέση να καταβάλει πιο γρήγορα τις προσαυξήσεις, με τη χρήση νέου ειδικού λογισμικού. Όπως είπε, έχουν ήδη πληρωθεί δύο πακέτα προσαυξήσεων σε περίπου 5.000 δικαιούχους που διέκοψαν την εργασία τους, με μέση αύξηση 50 έως 100 ευρώ στις αποδοχές σύνταξης.
Ο στόχος είναι, όπως είπε ο κ. Βαρβέρης, να αποδίδονται οι προσαυξήσεις στους εργαζόμενους συνταξιούχους, σε σύντομο διάστημα μετά τη δήλωση διακοπής απασχόλησης. Διαφορετικά, υπάρχει το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί μια νέα γενιά αναδρομικών για δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους συνταξιούχους.
Μέχρι στιγμής, οι αιτήσεις διακοπής απασχόλησης που έχουν υποβληθεί από εργαζόμενους συνταξιούχους ξεπερνούν τις 20.000, σε σύνολο 170.000 συνταξιούχων που εργάζονται και «χτίζουν» προσαύξηση στη σύνταξή τους από τα ένσημα της απασχόλησής τους. Ο συνολικός αριθμός των συνταξιούχων που έχουν επιστρέψει στην εργασία ξεπερνά τις 314.000, αλλά προσαύξηση δικαιούνται οι 170.000, καθώς καταβάλλουν τις ανάλογες εισφορές, ενώ οι υπόλοιποι ανήκουν στις εξαιρέσεις του νόμου (αγρότες κ.ά.) και μπορούν να απασχολούνται χωρίς να πληρώνουν εισφορές, αλλά και να μη δικαιούνται ανάλογη προσαύξηση.
