Η παγκόσμια αεροπορική βιομηχανία βιώνει αυτή τη στιγμή μια πρωτοφανή κρίση, η οποία δεν θυμίζει σε τίποτα τις συνήθεις λειτουργικές αρρυθμίες του παρελθόντος. Αυτό που εκτυλίσσεται από τα μέσα Απριλίου δεν είναι απλώς μια αναταραχή στον προγραμματισμό, αλλά ένας υπαρξιακός κίνδυνος για τις ίδιες τις πτήσεις.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η εμπλοκή του Ιράν, με το συνεπακόλουθο μπλοκάρισμα των προμηθειών πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, έχουν πυροδοτήσει ένα ντόμινο που χτυπάει τις αερομεταφορές στον σκληρό τους πυρήνα: την κηροζίνη.
Με τις τιμές των αεροπορικών καυσίμων να έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης, ο λογαριασμός πλέον δεν βγαίνει, οδηγώντας σε εκατοντάδες ακυρώσεις πτήσεων και την καθήλωση ολόκληρων στόλων.
Η δραματική προειδοποίηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας
Το σήμα κινδύνου ήρθε με τον πιο επίσημο και ηχηρό τρόπο. Σε δηλώσεις του την Πέμπτη στο Associated Press, ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, σκιαγράφησε μια αποκαρδιωτική εικόνα, κάνοντας λόγο για «τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ».
Το νούμερο που προκάλεσε τον μεγαλύτερο πανικό στην αγορά αφορά τα στρατηγικά αποθέματα. Όπως επισήμανε ο επικεφαλής του IEA, η Ευρώπη διαθέτει αυτή τη στιγμή επάρκεια σε καύσιμα αεροσκαφών που μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της για «ίσως περίπου 6 εβδομάδες», εφόσον η τροφοδοσία παραμείνει μπλοκαρισμένη. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι εάν το Στενό του Ορμούζ –το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη– δεν ανοίξει άμεσα [σήμερα έγινε, αλλά το Ιράν απειλεί να το κλείσει ξανά], «θα ακούσουμε σύντομα την είδηση ότι ορισμένες από τις πτήσεις από την πόλη Α προς την πόλη Β ενδέχεται να ακυρωθούν αποκλειστικά λόγω έλλειψης καυσίμων αεροσκαφών».
Ο Μπιρόλ τόνισε ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά δεινή και οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στα αεροδρόμια. Ο αντίκτυπος στην παγκόσμια οικονομία αναμένεται να είναι σφοδρός, με υψηλότερες τιμές στη βενζίνη, στο φυσικό αέριο και στην ηλεκτρική ενέργεια, τροφοδοτώντας έναν νέο, ανεξέλεγκτο κύκλο παγκόσμιου πληθωρισμού. Η πρώτη γραμμή αυτού του μετώπου είναι οι ασιατικές χώρες (όπως η Ιαπωνία, η Ινδία και η Κίνα), οι οποίες εξαρτώνται άμεσα από τα πετρέλαια της Μέσης Ανατολής, ωστόσο, όπως ξεκαθάρισε, το κύμα αυτό φτάνει ήδη στην Ευρώπη και την Αμερική.
Lufthansa και KLM τραβούν το χειρόφρενο
Στην Ευρώπη, η θεωρία της κρίσης έχει ήδη γίνει σκληρή πρακτική πραγματικότητα. Παρότι δεν έχει σημειωθεί ακόμη το απόλυτο «στέγνωμα» των ντεπόζιτων, το αστρονομικό κόστος της κηροζίνης καθιστά τεράστιο μέρος του πτητικού έργου μη βιώσιμο. Οι αεροπορικές εταιρείες δεν μπορούν να μετακυλίσουν το 100% αυτού του κόστους στους επιβάτες χωρίς να καταστρέψουν τη ζήτηση, και έτσι προχωρούν σε δραστικές περικοπές των λιγότερο κερδοφόρων δρομολογίων.
Η γερμανική Lufthansa ανακοίνωσε την Πέμπτη μια απόφαση-σοκ: από αυτό το Σαββατοκύριακο αποσύρει και καθηλώνει ολόκληρο τον στόλο των 27 αεροσκαφών της περιφερειακής θυγατρικής της, Lufthansa CityLine. Αν και ο όμιλος είχε στα μακροπρόθεσμα σχέδιά του την απόσυρση κάποιων παλαιότερων, λιγότερο αποδοτικών αεροσκαφών, οι ακραίες τιμές των καυσίμων και η ταυτόχρονη πίεση από εργασιακές διαφορές λειτούργησαν ως καταλύτης για την άμεση και οριζόντια αναστολή των πτήσεων.
Στο ίδιο ακριβώς μοτίβο κινήθηκε και η ολλανδική KLM. Η εταιρεία προχώρησε χθες στην ακύρωση 160 προγραμματισμένων πτήσεων εντός Ευρώπης για τον επόμενο μήνα. Όπως διευκρίνισε ο βραχίονας του ομίλου Air France-KLM, οι ακυρώσεις αυτές συνδέονται άμεσα με την αδυναμία απορρόφησης του εκτοξευμένου κόστους των καυσίμων στις συγκεκριμένες διαδρομές, παρόλο που προς το παρόν δεν τίθεται ζήτημα φυσικής απουσίας κηροζίνης από τα αεροδρόμια στα οποία επιχειρεί.
Ο εφιάλτης για τον ταξιδώτη δεν τελειώνει στην απλή ακύρωση μιας πτήσης. Όσοι ταξιδιώτες επιλέξουν να πετάξουν εν μέσω αυτής της κρίσης, βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με ένα εντελώς διαφορετικό, εξαιρετικά εχθρικό περιβάλλον. Οι τιμές των εισιτηρίων καταγράφουν ραγδαίες αυξήσεις, καθώς το υπερδιπλασιασμένο κόστος τροφοδοσίας μετακυλίεται σταδιακά στους καταναλωτές.
Επιπλέον, τα ευρωπαϊκά κράτη βρίσκονται σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού. Οι Βρυξέλλες πιέζουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επικαιροποιήσουν τα σχέδια ασφαλείας και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την ενεργειακή επάρκεια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποχρεώνει τα κράτη-μέλη της να διατηρούν αποθέματα πετρελαίου για 90 ημέρες, όμως σε αυτά δεν υπάρχει διακριτή και ξεχωριστή ποσόστωση ειδικά για τα αεροπορικά καύσιμα, γεγονός που καθιστά τον αεροπορικό κλάδο εξαιρετικά ευάλωτο σε στοχευμένες ελλείψεις.
Το μήνυμα που εκπέμπει η αγορά αυτές τις μέρες είναι ξεκάθαρο: η γεωπολιτική αστάθεια δεν απειλεί απλώς τα περιθώρια κέρδους, αλλά την ίδια τη δυνατότητα μετακίνησης. Όσο το Στενό του Ορμούζ παραμένει σημείο σύγκρουσης και ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας μετράει αντίστροφα τις εβδομάδες επάρκειας, η εποχή των αδιάλειπτων και προσβάσιμων αεροπορικών ταξιδιών μπαίνει, ίσως οριστικά, στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.
