Tη μαζική παραγωγή φθηνών προϊόντων που κατασκευάζονταν στα τεράστια εργοστάσια της Κίνας και εξάγονταν σε ολόκληρο τον κόσμο συμβόλιζε για δεκαετίες η φράση «Made in China» . Σήμερα όμως η κινεζική βιομηχανική στρατηγική αλλάζει ριζικά.
Η Κίνα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην εξαγωγή προϊόντων, εξάγει πλέον και την ίδια την παραγωγή της. Το «Made in China» μετατρέπεται σταδιακά σε «Made by China», καθώς κινεζικές επιχειρήσεις δημιουργούν εργοστάσια, επενδύσεις και παραγωγικές μονάδες σε Ευρώπη, Αμερική, Ασία και Λατινική Αμερική, σημειώνει η Wall Street Journal.
Η νέα αυτή τάση ενισχύθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια εξαιτίας πολλών παραγόντων. Από τη μία πλευρά, οι αυξημένοι δασμοί που επέβαλαν οι ΗΠΑ και άλλες δυτικές οικονομίες στα κινεζικά προϊόντα έκαναν δυσκολότερη την απευθείας εξαγωγή από την Κίνα. Από την άλλη, η επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας και η αδύναμη εσωτερική κατανάλωση ώθησαν πολλές κινεζικές επιχειρήσεις να αναζητήσουν νέες αγορές και νέες δυνατότητες ανάπτυξης στο εξωτερικό.
Έτσι, όλο και περισσότερες κινεζικές εταιρείες μεταφέρουν μέρος της παραγωγής τους εκτός Κίνας. Από μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων και ηλεκτρικές συσκευές μέχρι αυτοκινητοβιομηχανίες και τεχνολογικά προϊόντα, οι κινεζικές επιχειρήσεις επεκτείνονται διεθνώς με ταχύ ρυθμό.
Η BYD χαρακτηριστικό παράδειγμα
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η κινεζική εταιρεία ηλεκτρικών αυτοκινήτων BYD, που εξελίσσεται σε παγκόσμιο ανταγωνιστή κολοσσών όπως η Tesla. Η BYD έχει επενδύσει σε νέα εργοστάσια στη Βραζιλία και την Ουγγαρία, επιδιώκοντας να αποκτήσει ισχυρή παρουσία στις αγορές της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης.
Ωστόσο, η διεθνής επέκταση των κινεζικών επιχειρήσεων προκαλεί και σημαντικές αντιδράσεις. Στη Βραζιλία, η BYD βρέθηκε αντιμέτωπη με καταγγελίες για παραβιάσεις εργασιακών δικαιωμάτων μεταναστών εργατών που συμμετείχαν στην κατασκευή εργοστασίων της. Οι βραζιλιάνικες αρχές έκαναν λόγο ακόμη και για «συνθήκες που έμοιαζαν με δουλεία». Η εταιρεία απάντησε ότι τερμάτισε τη συνεργασία με τον εργολάβο που ευθυνόταν για τις παραβιάσεις και δήλωσε ότι εφαρμόζει πολιτική μηδενικής ανοχής απέναντι σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Παρόμοιες ανησυχίες υπάρχουν και στην Ευρώπη. Πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, όπως αναφέρει η Journal, φοβούνται ότι οι κινεζικές επενδύσεις μπορούν να υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία, ιδιαίτερα τον κρίσιμο τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας που στηρίζει εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανησυχεί ότι οι κινεζικές εταιρείες θα χρησιμοποιήσουν ευρωπαϊκά εργοστάσια ως «πύλες εισόδου» στην ευρωπαϊκή αγορά, διατηρώντας όμως τον έλεγχο της τεχνολογίας, των εξαρτημάτων και της παραγωγικής αλυσίδας στην Κίνα.
Η Κίνα υπερπαράγει φθηνότερα
Η ανησυχία αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η κινεζική αγορά χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά σκληρό ανταγωνισμό και υπερπαραγωγή. Πολλές κινεζικές επιχειρήσεις λειτουργούν με πολύ μικρά περιθώρια κέρδους και αναγκάζονται να επεκταθούν διεθνώς για να επιβιώσουν. Αυτό δημιουργεί φόβους ότι οι δυτικές εταιρείες ίσως δυσκολευτούν να ανταγωνιστούν τις πολύ χαμηλές τιμές και τη μαζική παραγωγή των κινεζικών ομίλων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ανησυχίες έχουν λάβει και πολιτική διάσταση. Πρόσφατα, αρκετοί Αμερικανοί βουλευτές ζήτησαν από την κυβέρνηση Τραμπ να απαγορεύσει την παραγωγή κινεζικών αυτοκινήτων στις ΗΠΑ ή μέσω Μεξικού και Καναδά, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία κινδυνεύει να χάσει την ανταγωνιστικότητά της απέναντι στην Κίνα.
Παράλληλα όμως, άλλοι οικονομολόγοι και πολιτικοί υποστηρίζουν ότι οι κινεζικές επενδύσεις μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη στις τοπικές οικονομίες. Υπενθυμίζουν ότι παρόμοιοι φόβοι υπήρξαν και τη δεκαετία του 1980, όταν οι ιαπωνικές αυτοκινητοβιομηχανίες επένδυσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τελικά, η παρουσία των ιαπωνικών εταιρειών ανάγκασε τις αμερικανικές βιομηχανίες να εκσυγχρονιστούν, να βελτιώσουν την ποιότητά τους και να γίνουν πιο ανταγωνιστικές.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κινεζικές επενδύσεις έχουν πράγματι συμβάλει στη διάσωση τοπικών βιομηχανιών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ισπανική αυτοκινητοβιομηχανία Ebro. Όταν η Nissan εγκατέλειψε ένα εργοστάσιο στη Βαρκελώνη, η κινεζική Chery Automobile επένδυσε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για να επανεκκινήσει την παραγωγή. Το εργοστάσιο διατήρησε περίπου 1.600 θέσεις εργασίας και συνέβαλε στην αναζωογόνηση της τοπικής οικονομίας.
Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της τεχνολογίας και των εξαρτημάτων εξακολουθεί να προέρχεται από την Κίνα. Για αυτόν τον λόγο, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει νέα μέτρα που θα υποχρεώνουν τις ξένες εταιρείες να χρησιμοποιούν περισσότερα ευρωπαϊκά εξαρτήματα, να μεταφέρουν τεχνογνωσία και να προσλαμβάνουν περισσότερους τοπικούς εργαζομένους.
Chuhai – Η κινεζική βιομηχανία «μπαρκάρει» για εξωτερικό
Η νέα αυτή στρατηγική αποτυπώνεται και στον όρο «chuhai», που χρησιμοποιούν πλέον οι κινεζικές επιχειρήσεις. Στα κινέζικα σημαίνει «βγαίνω στη θάλασσα» ή «πηγαίνω στο εξωτερικό» και περιγράφει τη νέα φάση διεθνούς επέκτασης της κινεζικής οικονομίας.
Αντίστοιχη στρατηγική ακολουθούν και κινεζικές εταιρείες ηλεκτρικών συσκευών, όπως η Midea. Η εταιρεία, που ξεκίνησε στην Κίνα το 1968, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές οικιακών συσκευών παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια επεκτείνεται επιθετικά στο εξωτερικό, ανοίγοντας εργοστάσια στη Βραζιλία και το Μεξικό και συνεργαζόμενη με δυτικές εταιρείες όπως η σουηδική Electrolux.
Η Midea παραδέχεται ανοιχτά ότι η ανάπτυξη στην κινεζική αγορά έχει επιβραδυνθεί και ότι ο ανταγωνισμός στο εσωτερικό της Κίνας έχει γίνει εξαιρετικά σκληρός. Για αυτόν τον λόγο, οι διεθνείς αγορές θεωρούνται πλέον απαραίτητες για τη μελλοντική επιβίωση και ανάπτυξη των κινεζικών ομίλων.
Η παγκόσμια επέκταση της κινεζικής βιομηχανίας φαίνεται πως θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια. Οι κινεζικές επιχειρήσεις διαθέτουν πλέον τεχνογνωσία, τεράστια παραγωγική ικανότητα και κρατική υποστήριξη, γεγονός που τους επιτρέπει να ανταγωνίζονται όλο και πιο αποτελεσματικά τις δυτικές εταιρείες.
Το βασικό ερώτημα για τη Δύση δεν είναι πλέον αν η Κίνα θα αποτελέσει κυρίαρχη δύναμη στη διεθνή μεταποίηση, αλλά με ποιους όρους θα συμβεί αυτό. Οι κυβερνήσεις προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη προσέλκυσης επενδύσεων και δημιουργίας θέσεων εργασίας από τη μία πλευρά και στην προστασία των εγχώριων βιομηχανιών και στρατηγικών τομέων από την άλλη.
Σε κάθε περίπτωση, η μετάβαση από το «Made in China» στο «Made by China» σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την παγκόσμια οικονομία, όπου η κινεζική επιρροή δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα προϊόντα που καταναλώνει ο κόσμος, αλλά επεκτείνεται και στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο παράγονται.
Πηγή: ΟΤ
