Ένας δύσκολος, ενεργειακά, χειμώνας βρίσκεται προ των πυλών, αν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις αναλυτών και αξιωματούχων.
Ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ επιστρέφει στο επίκεντρο της ανησυχίας, καθώς οι πιέσεις εντείνονται και θέτουν σε δοκιμασία τις εκτιμήσεις των υπευθύνων χάραξης πολιτικής.
Το δεύτερο μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ
Όπως προειδοποίησε το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και διοικητής της Τράπεζας της Πορτογαλίας, Άλβαρο Σάντος Περέιρα, οι πληθωριστικές πιέσεις που τροφοδοτούνται από την ενέργεια είναι ιδιαίτερα σημαντικές, ενώ παραμένει ανοιχτό αν θα περάσουν ευρύτερα στην οικονομία της ευρωζώνης.
Μιλώντας σε συνέδριο που διοργάνωσε η πορτογαλική οικονομική εφημερίδα Jornal de Negocios, ο Περέιρα περιέγραψε με σαφήνεια τη συγκυρία: «Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση, όσον αφορά τον πληθωρισμό, με πολύ σημαντικές πιέσεις… το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα εξαπλωθεί από την ενέργεια σε άλλα μέρη της οικονομίας (…)».
Πρόκειται για το δεύτερο μεγάλο ενεργειακό σοκ που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σε λιγότερο από πέντε χρόνια, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Χειμώνας 2027: Το «καυτό» μέτωπο του φυσικού αερίου και τα αποθέματα
Ιδιαίτερη ανησυχία για τις κεντρικές τράπεζες προκαλεί η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου, την ώρα που τα ενεργειακά αγαθά γενικότερα -όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα διυλισμένα προϊόντα- καταγράφουν αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις. Στο κάδρο των αναταράξεων βρίσκεται και η αβεβαιότητα γύρω από το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, εν μέσω συνεχιζόμενων διαταραχών στη διέλευση δεξαμενόπλοιων.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Πορτογαλίας στάθηκε ιδιαίτερα στα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου που καταγράφονται σε ορισμένες χώρες της βόρειας Ευρώπης, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις μιας δυσμενούς καιρικής εξέλιξης.
«Η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου είναι κάτι που μας ανησυχεί», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «αν έχουμε έναν κρύο χειμώνα θα μπορούσαμε να έχουμε, σε ορισμένες χώρες, κάποιες διαταραχές στα αποθέματα και πίεση στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος».
Ο πληθωρισμός στο υψηλότερο επίπεδο τριετίας
Οι προειδοποιήσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο που τα στοιχεία για τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη έχουν ήδη ανάψει «κόκκινο». Τον Οκτώβριο, ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε σε υψηλό τριετίας με βασικούς μοχλούς την εκτίναξη των τιμών στην ενέργεια και στα τρόφιμα.
Μόνο ο ενεργειακός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο εντυπωσιακό 20,8%.
Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η κρίσιμη εξίσωση δεν περιορίζεται στην τρέχουσα ανατίμηση των τιμών των καυσίμων και του ρεύματος, αλλά αφορά τη διάρκεια και τη διάχυση του φαινομένου. Εάν οι υψηλές ενεργειακές δαπάνες μετακυλιστούν στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών ή τροφοδοτήσουν πιέσεις σε μισθούς και περιθώρια κέρδους, οι δευτερογενείς επιπτώσεις θα καταστήσουν πολύ πιο σύνθετη τη νομισματική διαχείριση τους επόμενους μήνες, ειδικά εάν ο χειμώνας αποδειχθεί βαρύς και δοκιμάσει τα ενεργειακά αποθέματα της ηπείρου.
Σύμφωνα με την έκθεση Winter Supply Outlook 2026/27 του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου (ENTSOG), η επάρκεια της Ευρώπης σε φυσικό αέριο τον χειμώνα 2026–2027 εξαρτάται κυρίως από τις καιρικές συνθήκες, τη διαθεσιμότητα LNG και την αποφυγή διαταραχών στις ροές.
Τα σενάρια: Το καλό και το κακό
Με τις υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ να βρίσκονται με πληρότητα 72% (811 TWh) την 1η Οκτωβρίου 2026
Σε έναν κανονικό χειμώνα τα αποθέματα εκτιμάται ότι θα κλείσουν στο 29% σε βέλτιστες συνθήκες ή στο 13% σε πιο σφιχτή αγορά.
Σε έναν ψυχρό χειμώνα και περιορισμένης αγοράς LNG, τα αποθέματα μπορεί να υποχωρήσουν έως το 11% (επίπεδο κοντά στα βασικά/στρατηγικά αποθέματα).
Συνδυασμός ψυχρού χειμώνα, περιορισμένου LNG και διακοπών σε αγωγούς (όπως ο Europipe 2 ή ροές από Αλγερία/Ρωσία) μπορεί να απαιτήσει μέτρα μείωσης της ζήτησης έως και 15%.
«Με τα αποθέματα φυσικού αερίου στις δεξαμενές αποθήκευσης να βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ελπίζουν ο χειμώνας να είναι ήπιος. Μια παρατεταμένη περίοδος ψύχους θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνη για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου», τονίζει το Bloomberg.
