Μπορεί το διαβόητο άρθρο 23 να αποσύρθηκε από το νομοσχέδιο για τους servicers και το ιδιωτικό χρέος, που ψηφίζεται απόψε 4 Νοεμβρίου, όμως η ΕΚΠΟΙΖΩ μας θυμίζει ότι αντίστοιχη ρύθμιση – «δωράκι» στα funds παραμένει στον νόμο για τον εξωδικαστικό.
Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 23 μετέτρεπε τη σύμβαση ρύθμισης οφειλών σε εκτελεστό τίτλο, επιτρέποντας στις τράπεζες και στις εταιρείες διαχείρισης να προχωρούν σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως έκδοση διαταγής πληρωμής ή δικαστική απόφασης. Με απλά λόγια αυτό σημαίνει ότι αν ο δανειολήπτης καθυστερούσε να πληρώσει τρεις δόσεις κινδύνευε σχεδόν αυτόματα με κατάσχεση της περιουσίας του, με μια απλή καταγγελία της ρύθμισης από τον πιστωτή.
Η ρύθμιση – παγίδα στον εξωδικαστικό
«Η απόσυρση του άρθρου 23 είναι ένα αυτονόητο βήμα για να μη διαταραχθεί με ντροπιαστικό τρόπο η έννομη τάξη», σχολιάζει η Ένωση Καταναλωτών η «Ποιότητα της Ζωής» – ΕΚΠΟΙΖΩ. «Επρόκειτο για ένα νομοθετικό πραξικόπημα, που παραβίαζε κατάφωρα συνταγματικά, ουσιαστικά και δικονομικά δικαιώματα των οφειλετών», συμπληρώνει.
Επιμένει ωστόσο ότι η αυτονόητη αυτή αναδίπλωση δεν είναι ούτε ικανοποιητική ούτε αρκετή για τα ουσιαστικά δικαιώματα των καταναλωτών, αφού ήδη προβλέπεται και εφαρμόζεται αντίστοιχη διάταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
Η εξόφθαλμη παραχώρηση προνομίων στους πιστωτές (servicers και τράπεζες) εις βάρος του οφειλέτη, την οποία η κυβέρνηση δεν κατάφερε να περάσει στο παρόν νομοσχέδιο, έχει ήδη επιβληθεί «από το παράθυρο», με τροποποίηση που ψηφίστηκε μέσα στο καλοκαίρι και ισχύει από τον Σεπτέμβριο. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνει η ΕΚΠΟΙΖΩ, ο νόμος 5313/2026, για την «Αντιμετώπιση της Ενεργειακής Κρίσης και την Ενίσχυση του Διαθέσιμου Εισοδήματος των Πολιτών», τροποποιεί τον εξωδικαστικό μηχανισμό (όπως είχε οριστεί με τον ν. 4738/ 2020) και μετατρέπει σε εκτελεστό τίτλο τη σύμβαση αναδιάρθρωσης.
Δανειολήπτες στο έλεος των servicers
«Έτσι, αν ο οφειλέτης βρεθεί σε αδυναμία να ικανοποιήσει τη ρύθμιση, ακόμα και πρόσκαιρα, οι πιστωτές έχουν δικαίωμα να επιβάλουν άμεσα κατάσχεση εις βάρος της περιουσίας του και της κύριας κατοικίας του, χωρίς να προηγηθεί το στάδιο της έκδοσης διαταγής πληρωμής, στην οποία ο οφειλέτης θα μπορούσε να αμυνθεί με την άσκηση ανακοπής. Με τον τρόπο αυτό απαλείφεται το σημαντικό στάδιο του ελέγχου της απαίτησης και της νομιμότητας της έκπτωσης του οφειλέτη από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης καθώς και η δυνατότητα λήψης μέτρων αναστολής ενάντια στην αναγκαστική εκτέλεση», εξηγεί η ΕΚΠΟΙΖΩ.
«Η πρόβλεψη μάλιστα αυτή προστίθεται σε ένα πλήθος καταχρηστικών και παράνομων γενικών όρων της σύμβασης αναδιάρθρωσης που συνάπτεται στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού. Πρόκειται για συμβάσεις που στην ουσία διασφαλίζουν αποκλειστικά τα συμφέροντα των πιστωτών, εκλαμβάνοντας τους οφειλέτες ως συμβαλλόμενους κατώτερης κατηγορίας», τονίζει.
Την απόσυρση της διάταξης που μετατρέπει σε εκτελεστό τίτλο τις συμβάσεις ρύθμισης του εξωδικαστικού, έχει ζητήσει το ΠΑΣΟΚ, καταθέτοντας σχετική τροπολογία στο νομοσχέδιο για τους servicers.
ΕΚΠΟΙΖΩ: Δεν υπάρχει προστασία της πρώτης κατοικίας
«Δεν είναι ούτε νίκη, ούτε θετικό βήμα η απόσυρση του άρθρου 23. Ήταν αυτονόητο ότι έπρεπε να φύγει», δηλώνει στο in ο νομικός σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ Βίκτωρας Τσιαφούτης. «Είναι μια πρόβλεψη που μας γυρίζει δεκαετίες πίσω από πλευράς νομικού πολιτισμού. Αφαιρείς από τον αδύναμο ένα ολόκληρο στάδιο προστασίας, στο οποίο μπορεί να ελεγχθεί η απαίτηση [του πιστωτή] από το δικαστήριο και επίσης να έχει ανασταλτικό χαρακτήρα, δηλαδή να ζητήσει ασφαλιστικά μέτρα, να μην ξεκινήσει η εκτέλεση», μας εξηγεί ο ίδιος.
Η ίδια ακριβώς διάταξη ισχύει στον εξωδικαστικό, βάζοντας τον οφειλέτη σε εξίσου δεινή θέση.
Υπέρογκες προκαταβολές
Ένα άλλο προβληματικό σημείο είναι η απαίτηση για προκαταβολή, μάλιστα υψηλών ποσών, για να γίνει μια ρύθμιση, τόσο μέσω του εξωδικαστικού όσο και διμερώς.
«Η κυβέρνηση βάζει όριο στην προκαταβολή στο 15% της οφειλής για τις διμερείς ρυθμίσεις με τους servicers και 10% για τον εξωδικαστικό. Όμως όταν θέτεις ανώτατο όριο, ουσιαστικά νομιμοποιείς την απαίτηση για προκαταβολή. Aν για παράδειγμα η οφειλή είναι 100.000 ευρώ, και δεν είναι κάτι ασυνήθιστο, τα περισσότερα στεγαστικά σε αυτό το ύψος κυμαίνονται, διανοούμαστε ότι η προκαταβολή είναι 10.000-15.000 ευρώ;» αναρωτιέται ο κ. Τσιαφούτης.
Όταν κάποιος αδυνατεί να εξυπηρετήσει τις δόσεις του δανείου και ζητά ρύθμιση, έχει τη δυνατότητα να προκαταβάλει αυτά τα ποσά; «Κάποιοι ίσως να μπορούν. Αλλά η απόλυτη εμπειρία, και της ΕΚΠΟΙΖΩ και η δική μου, είναι ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι δανείζονται [για να δώσουν την προκαταβολή]. Καταλήγουν σε έναν νέο κύκλο δανεισμού, αυτή τη φορά όχι από τράπεζες, αλλά από ιδιώτες. Ουσιαστικά ανακυκλώνουν το χρέος».
Γι’αυτό και η ΕΚΠΟΙΖΩ ζητά να υπάρχει πρόβλεψη για υποχρεωτική υποβολή πρότασης ρύθμισης χωρίς προκαταβολή, τουλάχιστον για τους ευάλωτους και τη μεσαία τάξη. Μας φέρνει το παράδειγμα οφειλέτη με δάνειο πρώτης κατοικίας 30.000 ευρώ, για το οποίο ο servicer ζητάει 10.000 ευρώ.
Ο νομικός σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ θεωρεί ότι το νομοσχέδιο για τους servicers είναι «μια τρύπα στο νερό», αφού απλώς συγκεντρώνει και κωδικοποιεί ρυθμίσεις που προϋπήρχαν.
Όμως η ομηρία των ευάλωτων δανειοληπτών από κερδοσκοπικά funds συνεχίζεται. «Πρακτικά σήμερα δεν υπάρχει κανένας θεσμός προστασίας της πρώτης κατοικίας. Αυτό που γνωρίζαμε ως Νόμο Κατσέλη, από το 2020 είναι παρελθόν. Θεωρούμε ότι πρέπει να θεσπιστεί άμεσα ένα νέο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας», καταλήγει ο κ. Τσιαφούτης
Έρευνα ΠΑΝΣΥΠΟ
«Ποιος κρατά τα κλειδιά των σπιτιών;» είναι το θέμα που ερευνά ο Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ τ.ΟΕΕ τ.ΟΕΚ – (ΠΑΝΣΥΠΟ), σε νέα μελέτη για τα κόκκινα δάνεια, τους πλειστηριασμούς και τη στεγαστική κρίση.
Όπως αναφέρει, από το 2021 ως και τον Οκτώβριο του 2026, έγιναν στην Ελλάδα 23.065 κατακυρώσεις πλειστηριασμών κατοικιών.
«Την ίδια χρονιά που χάνονταν χιλιάδες σπίτια, τέσσερις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων έβγαλαν κέρδη προ φόρων 168,44 εκατ. ευρώ, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος τους επέβαλε για όλο το 2025 πρόστιμα 233.400 ευρώ, δηλαδή περίπου το 0,14% των κερδών τους», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η πολυσέλιδη μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ στηρίζεται, σε στοιχεία του ΔΝΤ, της ΤτΕ, δημοσιευμένους ισολογισμούς εταιρειών, κοινοβουλευτικά έγγραφα και στη δική του απογραφή κατακυρώσεων. «Το συμπέρασμα είναι ότι μέσα σε επτά χρόνια το δικαίωμα στη στέγη, που το άρθρο 21 του Συντάγματος θέτει υπό την ειδική φροντίδα του Κράτους, μετατράπηκε σε περιουσιακό στοιχείο που αγοράζεται φθηνά και αποδίδει ακριβά», καταλήγει.
Βασικά ευρήματα της έρευνας της ΠΑΝΣΥΠΟ
- Τα χρέη δεν σβήστηκαν, άλλαξαν ιδιοκτήτη. Τα κόκκινα δάνεια στις τράπεζες έπεσαν από 82,3 δισ. ευρώ το 2019 σε 6,3 δισ. τον Σεπτέμβριο του 2025.
- Σήμερα οι εταιρείες διαχείρισης έχουν στα χέρια τους απαιτήσεις 92,9 δισ., από τις οποίες τα 81,4 δισ. ανήκουν σε επενδυτικά κεφάλαια.
- Πίσω τους βρίσκονται 3,2 εκατομμύρια δάνεια, περίπου 2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες και κατοικίες αξίας 22,2 δισ. που έχουν δοθεί ως εξασφάλιση.
- Μέσω του «Ηρακλή» τα δάνεια μεταβιβάστηκαν κατά μέσο όρο στο 38% της ονομαστικής τους αξίας. Ο δανειολήπτης όμως εξακολουθεί να χρωστάει ολόκληρο το ποσό, μαζί με όλους τους τόκους. Η διαφορά είναι το κέρδος του χαρτοφυλακίου.
- Τουλάχιστον το 60% των κατοικιών που πουλήθηκαν στις διαδικασίες που εξέτασε το ΔΝΤ το απέκτησαν εταιρείες ακινήτων.
Προτάσεις για το στεγαστικό και τα κόκκινα δάνεια
Η μελέτη καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις, με κοινό στόχο «να βγει η πρώτη κατοικία από τη λογική της εμπορευματοποίησης».
Μεταξύ άλλων ζητά:
- Οριζόντια βιώσιμη ρύθμιση, για όσους ζουν στο σπίτι τους, με αναστολή της εκτέλεσης όσο εξετάζεται η αίτηση. Ε
- Δημόσια εξαγορά της απαίτησης, στο 40%-50% της ονομαστικής αξίας, ώστε το όφελος να φτάνει στον οφειλέτη.
- Σύσταση δημόσιου Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Κατοικίας, που θα αποκτά κατοικίες που έχουν ήδη περάσει σε εταιρείες και θα τις δίνει για μόνιμη κοινωνική μίσθωση.
- Να επιβληθεί εισφορά από 10% ως 20% στα υπερκέρδη του τραπεζικού τομέα για σταθερή χρηματοδότηση της κοινωνικής κατοικίας.
- Διαφάνεια στις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή» και εθνικό μητρώο ακινήτων τραπεζών και servicers με χρήση, ιδιοκτήτη και κατάσταση κάθε κατοικίας.
