Τα ενοίκια για ένα νεόδμητο διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων είναι κατά μέσο όρο 218 ευρώ ακριβότερα από τον κατώτατο μισθό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει νέα ανάλυση του Ευρωπαϊκού Συνδικαλιστικού Ινστιτούτου (European Trade Union Institute – ΕΤUI), συγκρίνοντας τα στοιχεία της Εurostat για το κόστος ενοικίων με τα αντίστοιχα στοιχεία για το ύψος του κατώτατου μισθού σε κάθε χώρα.
Η αναντιστοιχία του κόστους των ενοικίων με τους μισθούς είναι από τις βασικές αιτίες της στεγαστικής κρίσης. Είναι κάτι που το αναγνωρίζουν ρητά όλες οι σχετικές μελέτες, συμπεριλαμβανομένων των ερευνών της Κομισιόν.
Είναι επίσης κοινός τόπος ότι η έλλειψη προσιτής κατοικίας πλήττει πιο σκληρά τους νέους ανθρώπους και τους πληθυσμούς των πόλεων. Όσοι μοιράζουν τη ζωή τους μεταξύ σπουδών και δουλειάς ή κάνουν τα πρώτα τους επαγγελματικά βήματα, δυσκολεύονται να βρουν σπίτι για να νοικιάσουν, πόσο μάλλον να το συντηρήσουν από τον μισθό τους. Ακόμα και όσοι έχουν σταθερή δουλειά ή συζούν-συγκατοικούν, θεωρούν δύσκολο ως ανέφικτο να κάνουν παιδιά και οικογένεια, όπως αποκαλύπτει έρευνα του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ για την Generation Z.
Γι’αυτό σχεδόν οι επτά στους δέκα νέους στην Ελλάδα, στις ηλικίες 18 ως 34 ετών (68%), ζουν με τους γονείς τους ή βασίζονται στο οικογενειακό εισόδημα. Για τους κάτω των 25 ετών τα ποσοστά όσων εξαρτώνται από τους γονείς τους αγγίζουν το 85% και για τις ηλικίες 25-29 ξεπερνάνε το 71% -το τρίτο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Η μέση ηλικία αποχώρησης από τη γονεϊκή οικία στην Ελλάδα είναι σχεδόν τα 31 χρόνια, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι λίγο μετά τα 26.
Η Eurostat υπολογίζει το κόστος ενοικίων στις πρωτεύουσες της ΕΕ με βάση σύγκρισης πόσο έχει ένα ποιοτικό διαμέρισμα στις Βρυξέλλες.
Η μεθοδολογία της Εurostat για τα ενοίκια
Η έρευνα του ινστιτούτου ETUΙ, για λογαριασμό της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων – ETUC, αποτυπώνει τη δυσαναλογία κατώτατου μισθού και ενοικίων στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ένα εντυπωσιακό αλλά όχι εντελώς αναπάντεχο εύρημα, είναι ότι η Αθήνα είναι αναλογικά ακριβότερη από το τις Βρυξέλες, το Βερολίνο, τη Μαδρίτη, ακόμα και το Παρίσι.
Τα στοιχεία του ΕΤUI για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προέρχονται από την ετήσια έρευνα ενοικίων της Εurostat. Η έρευνα προορίζεται για τον υπολογισμό του κόστους ζωής των διοικητικών υπαλλήλων των ευρωπαϊκών θεσμών, σε όλες τις πόλεις που διατηρεί γραφεία η ΕΕ, ώστε να υπάρχει ισότητα στις αμοιβές.
Ως βάση σύγκρισης είναι ένα καλάθι αγαθών και υπηρεσιών που αγοράζει ο μέσος συνταξιούχος διεθνής υπάλληλος στο Βέλγιο, σε αντιστοιχία με το πόσο κοστίζει το αντίστοιχο καλάθι στα άλλα κράτη μέλη. Η ΕΕ συνεργάζεται με εταιρείες real estate, για να υπολογίσει πόσο κοστίζει ένα «καλό ως πολύ καλό αλλά όχι πολυτελές διαμέρισμα», σε συνοικία αντίστοιχη με αυτή που νοικιάζει ο αξιωματούχος των Βρυξελλών.
Τα στοιχεία αφορούν ζητούμενες τιμές ενοικίασης για «κατοικημένη περιοχή υψηλής ποιότητας, κτίριο που έχει κατασκευαστεί ή ανακαινιστεί τα τελευταία 10 χρόνια, σε μεσαίο όροφο, καλή και φωτεινή θέση, με υψηλής ποιότητας τελειώματα». Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνοικία, καθώς είναι «ένας από τους πιο βασικούς παράγοντες που καθορίζουν το επίπεδο ενοικίου».
Η παραπάνω μεθοδολογική διευκρίνιση είναι αναγκαία για να μη μας «φύγει το κεφάλι», όταν διαβάσουμε τις ζητούμενες τιμές ενοικίασης που καταγράφει η Eurostat ανά τύπο διαμερίσματος στην Αθήνα.
Ενοίκια όσο… ενάμισης κατώτατος μισθός
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Εurostat, για ένα διαμέρισμα με δύο κρεβατοκάμαρες, η μέση ζητούμενη τιμή στις Βρυξέλλες, σε καλή συνοικία που ζουν οι υπάλληλοι της ΕΕ, είναι 1450 ευρώ, με τιμές του 2025. Με βάση τον πληθωρισμό, οι ειδικοί του ETUI υπολόγισαν ότι φέτος έχει 1476 ευρώ. Ο κατώτατος μισθός στις Βρυξέλλες είναι 2.112 ευρώ – σχεδόν το 70% του ενοικίου σε μια καλή περιοχή.
Στην Αθήνα η τιμή ενός αντίστοιχου διαμερίσματος (νεόδμητο, ευάερο, ευήλιο και κυρίως σε καλή περιοχή) κοστίζει 1500 ευρώ, με βάση πάντα τους επίσημους υπολογισμούς της Eurostat. Λαμβάνοντας υπόψιν τον πληθωρισμό ενοικίων, η τιμή έχει ήδη ανέβει στα 1570 ευρώ. Με τον κατώτατο μισθό στην Ελλάδα – με βάση τα τελευταία στοιχεία της Eurostat – στα 1027 ευρώ (υπολογισμένο σε 12μηνη βάση), το κόστος ενός τέτοιου διαμερίσματος ανέρχεται στο 153% του κατώτατου μισθού.
Υποθέτουμε ότι οι κτηματομεσιτικές εταιρείες με τις οποίες συνεργάζεται η ΕΕ για να βρει διαμερίσματα για τους υπαλλήλους της, δεν προτείνουν ακίνητα στην Αττική, τα Σεπόλια ή το Κερατσίνι, αλλά σε Κολωνάκι ή Βόρεια ή Νότια προάστια, εξού και τα αστρονομικά ενοίκια. Ακόμα όμως και αν κάποιος έψαχνε αντίστοιχο διαμέρισμα σε Αμπελόκηπους, Εξάρχεια ή ακόμα και Πειραιά, δύσκολα θα έβρισκε με λιγότερα από 1000 ευρώ.
πηγή: ΕΤUI – Εurostat
Τι δείχνει ο πίνακας του ΕΤUI για τα ενοίκια
Με βάση της ανάλυση του ETUΙ, από τους πίνακες της Εurostat, προκύπτει ότι η πιο προσιτή πόλη για να νοικιάσει σπίτι ένας χαμηλόμισθος είναι οι Βρυξέλες. Όσο και αν ακούγεται παράδοξο, με τον βασικό μισθό νοικιάζεις διαμέρισμα δύο υπνοδωματίων, υψηλής ποιότητας και περισσεύουν περίπου 640 ευρώ. Όχι αρκετά για να καλύψεις τα υπόλοιπα έξοδα, αλλά αν συγκατοικείς κάτι γίνεται.
Αναλογικά, αμέσως πιο φθηνό είναι το Βερολίνο. Το ενοίκιο είναι 1770 ευρώ, το 75,6% του κατώτατου μισθού, που είναι 2.343 ευρώ.
Τρίτη πιο προσιτή πόλη, ως προς την αναλογία ενοικίου και κατώτατου μισθού είναι η Λευκωσία. Ο κατώτατος μισθός είναι πιο χαμηλός από την Ελλάδα, στα 1.088 ευρώ, αλλά το ενοίκιο είναι στα 924 ευρώ, το 84,9% του ενοικίου.
Στο Λουξεμβούργο, το κρατίδιο με τους πιο καλοπληρωμένους κατοίκους της ΕΕ, το ενοίκιο είναι στο 87,4% του κατώτατου μισθού (2.365 ευρώ και 2.704 ευρώ αντίστοιχα).
Η Χάγη, την οποία έχει ορίσει η ΕΕ ως διοικητική έδρα στην Ολλανδία αντί για το Άμστερνταμ, έχει ενοίκια σχεδόν όσο ο κατώτατος μισθός: 2.201 ευρώ και 2.295.
Από εκεί και πέρα, η κατάσταση ξεφεύγει. Σε όλες τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η τιμή ενός καλού διαμερίσματος ξεπερνάει το ύψος του κατώτατου μισθού κάθε χώρας. Ενδεικτικά αναφέρουμε:
- Λουμπλιάνα – Κροατία: το μέσο ενοίκιο είναι στο 105% του κατώτατου μισθού.
- Δουβλίνο – Ιρλανδία: το μέσο ενοίκιο ανέρχεται στο 112,8% του κατώτατου μισθού.
- Μαδρίτη – Ισπανία: 124,7% του κατώτατου μισθού.
- Παρίσι – Γαλλία: 138,4% του κατώτατου μισθού.=
Οι πρωτεύουσες της ακρίβειας
Οι ακριβότερες πρωτεύουσες, σε αναλογία ενοικίου και κατώτατου μισθού είναι:
- Βουδαπέστη – Ουγγαρία: το μέσο ενοίκιο ανέρχεται στο 158,5% του κατώτατου μισθού.
- Λισαβόνα – Πορτογαλία: 167,5% του κατώτατου μισθού.
- Πράγα: 185% του κατώτατου μισθού.
Δυσκολίες και εκτός πρωτεύουσας
Οι εργαζόμενοι που ζουν εκτός πρωτευουσών αντιμετωπίζουν επίσης δυσκολίες. Όταν λαμβάνονται υπόψη όλες οι περιοχές των χωρών, το μέσο κόστος ενοικίασης ενός διαμερίσματος αντιστοιχεί στο 42% του κατώτατου μισθού.
Οι χαμηλότερα αμειβόμενοι εργαζόμενοι σε πέντε χώρες – τη Μάλτα, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, το Λουξεμβούργο και την Εσθονία – ξοδεύουν περισσότερο από το ήμισυ του μισθού τους για την ενοικίαση ενός μέσου διαμερίσματος 1-2 υπνοδωματίων. Οι εργαζόμενοι σε άλλες δώδεκα χώρες ξοδεύουν το ένα τρίτο ή και περισσότερο. Στην Ελλάδα με μέση τιμή ενοικίου στην επικράτεια τα 408 ευρώ (με βάση τις έρευνες συνθηκών διαβίωσης της ΕΛΣΤΑΤ), το κόστος ενοικίου είναι στο 40% του κατώτατου μισθού.
Τι ζητάνε τα συνδικάτα από την ΕΕ
Η Συνδομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) ζητά:
- Όλα τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πλήρως την οδηγία για τον κατώτατο μισθό, συμπεριλαμβανομένων ισχυρών σχεδίων δράσης για την πραγματική προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, που θα εξασφαλίσουν ότι περισσότεροι εργαζόμενοι θα λαμβάνουν δίκαιη αμοιβή.
- Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών να λαμβάνουν υπόψη το κόστος στέγασης κατά τον καθορισμό του κατά πόσον τα επίπεδα του κατώτατου μισθού είναι επαρκή.
- Την εισαγωγή ρυθμίσεων για τα ενοίκια, προκειμένου να παγώσουν τα έξοδα στέγασης για τους εργαζόμενους, να προστατευθούν οι ενοικιαστές από την εκμετάλλευση και να προστατευθούν οι ευάλωτες οικογένειες από την έξωση.
- Αυξημένες δημόσιες επενδύσεις στην κοινωνική στέγαση, μεταξύ άλλων μέσω των επενδυτικών εργαλείων της ΕΕ και της αναθεώρησης των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.
Η ανάλυση του ETUI–EΤUC ΕΔΩ
