Διανύοντας ήδη τον πέμπτο χρόνο της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» στην Ουκρανία και έχοντας σύσσωμη τη Δύση απέναντί της, η κυβέρνηση της Μόσχας μοιάζει να έχει προσαρμοστεί στις συνθήκες της πολιτικής και οικονομικής απομόνωσης που της έχουν επιβληθεί. Απομόνωση μερική βεβαίως, διότι εξαιρουμένων της Ιαπωνίας, της Νότιας Κορέας, της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, δεκάδες άλλες χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού διατηρούν ανεπηρέαστες τις σχέσεις τους με τη Ρωσία.
Οι προβλέψεις ότι οι οικονομικές κυρώσεις που επέβαλε η Δύση στην επιτιθέμενη Μόσχα σύντομα θα γονάτιζαν τη ρωσική οικονομία, δεν επιβεβαιώθηκαν. Όχι ότι ευημερούν η Ρωσία και οι Ρώσοι – πληρώνουν εξάλλου βαρύ φόρο αίματος στα πεδία των μαχών και στις πόλεις που γίνονται στόχοι των ουκρανικών drones. Αλλά η ρωσική οικονομία έχοντας μετατραπεί σε πολεμική έχει βρει ένα modus operandi με τους ανοδικούς και τους καθοδικούς της κύκλους να εναλλάσσονται φυσικά, σε σχετική αντιστοιχία μάλιστα με τους κύκλους των δυτικών οικονομιών.
Αρχική πρώτη ύφεση με υποχώρηση του ρωσικού ΑΕΠ κατά 1,3% που παρατηρήθηκε τον πρώτο χρόνο μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ξεπεράστηκε
Κοινές οι τάσεις
Έτσι, η αρχική πρώτη ύφεση με υποχώρηση του ρωσικού ΑΕΠ κατά 1,3% που παρατηρήθηκε τον πρώτο χρόνο μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ξεπεράστηκε. Και τα επόμενα δύο χρόνια που ακολούθησαν η ρωσική οικονομία αναπτύχθηκε με αξιόλογους ετήσιους ρυθμούς (3,6%), σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Μιλάμε για μια περίοδο πολέμου κατά την οποία οι στρατιωτικές δαπάνες εκτινάχθηκαν στο 7,2% του ΑΕΠ από 3,6% που ήταν το 2021, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Φινλανδίας.
Το πρώτο τρίμηνο του 2026, ωστόσο, για πρώτη φορά έπειτα από τρία χρόνια ανάπτυξης, το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 0,2%. Η ρωσική οικονομία βρίσκεται δηλαδή με το ένα πόδι στην ύφεση. Παρατηρεί κανείς όμως ότι ακριβώς κατά το ίδιο ποσοστό 0,2% συρρικνώθηκε και η οικονομία της Ευρωζώνης το πρώτο εξάμηνο του 2026, όπως ανακοίνωσε η Eurostat την περασμένη Παρασκευή.
Την προηγούμενη ημέρα που η επίσημη στατιστική υπηρεσία της ΕΕ ανακοίνωσε τις ανησυχητικές για την ευρωοικονομία εξελίξεις, ένας δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) είχε την ατυχή έμπνευση να ρωτήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν για τις αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες της χώρας του σε συνέντευξη τύπου που έδωσε ο Ρώσος πρόεδρος στη Μόσχα.
Τι το ήθελε;
«Ο Πούτιν σήκωσε έναν καθρέφτη στους δυτικούς επικριτές του», γράφει ο Τομά Ενγκράντ στο «Figaro». «Το δημόσιο χρέος μας είναι 15,6% του ΑΕΠ, τι γίνεται με τη Γαλλία;» απάντησε με ένα σαρκαστικό χαμόγελο, ο Πούτιν. Και συνέχισε απαντώντας ο ίδιος στη ρητορική του ερώτηση: «Βρίσκονται πάνω από το 100% του ΑΕΠ, στο 112% για την ακρίβεια… Η σύγκριση Ρωσίας-ΕΕ μας δίνει λόγους να πιστεύουμε ότι βρισκόμαστε στο σωστό δρόμο και να νιώθουμε αυτοπεποίθηση για το μέλλον».
«Με την πρώτη ματιά, τα στοιχεία φαίνεται να δικαιώνουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Στην πραγματικότητα, η οικονομική κατάσταση της Ρωσίας είναι πολύ πιο ανησυχητική από αυτή της Γαλλίας», αντιτείνει όμως ο ρεπόρτερ Ενγκράντ, παραδεχόμενος ότι όντως, «στην πραγματικότητα στα τέλη του 2025 το γαλλικό ΑΕΠ είχε ξεπεράσει το 115% του ΑΕΠ».
Ο Γάλλος δημοσιογράφος εξηγεί ότι «όλοι οι οικονομικοί δείκτες της Ρωσίας είναι παγιδευμένοι σε μια καθοδική πορεία, αναβοσβήνουν κόκκινο». Αναφέρει για παράδειγμα τον πληθωρισμό που έκλεισε στο 5,6% πέρυσι, μετά από μια ακόμα χειρότερη χρονιά, αφού το 2024 είχε εκτοξευθεί στο 9,5%. «Ο πληθωρισμός συνεχίζει να καταπνίγει την αγοραστική δύναμη των ρωσικών νοικοκυριών και η Κεντρική Τράπεζα της χώρας σε μια προσπάθεια να τον περιορίσει διατηρεί πολύ υψηλά επιτόκια εμποδίζοντας έτσι την οικονομική ανάπτυξη», γράφει ο Τομά Ενγκράντ.
Είναι όντως πολύ ψηλά τα επιτόκια του ρουβλίου συγκριτικά με αυτά του ευρώ και του δολαρίου, αλλά η επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας Ελβίρα Ναμπιούλινα δεν έχει μείνει αδρανής. Βλέποντας τον πληθωρισμό να αποκλιμακώνεται από το 9,5% στο 5,6% και λαμβάνοντας υπόψη επίσης τη συρρίκνωση του ΑΕΠ έχει προχωρήσει σε οκτώ (!) μειώσεις επιτοκίων του ρουβλίου το τελευταίο 12μηνο (από το 21% στο 14,5% στις 31 Μαΐου 2026). Αντίθετα, ΕΚΤ και FED προετοιμάζονται για αυξήσεις του κόστους δανεισμού (στην περίπτωση της Ευρωζώνης ο κίνδυνος διολίσθησης σε νέα ύφεση είναι προφανής).
Το αυξανόμενο έλλειμμα
«Ταυτόχρονα το κράτος συνεχίζει να δαπανά αδιαλείπτως για να υποστηρίξει την πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία. Η Μόσχα έχει αντλήσει μεγάλα ποσά από το κρατικό επενδυτικό της ταμείο και έχει πουλήσει μέρος των αποθεμάτων χρυσού για να καλύψει ένα αυξανόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα. Τους πρώτους τρεις μήνες του 2026, το έλλειμμα αυτό ξεπέρασε ήδη τις προβλέψεις για ολόκληρο το έτος, φτάνοντας το ισοδύναμο των 60 δισ. δολαρίων ή 1,9% του ΑΕΠ», σημειώνει ο ρεπόρτερ του «Figaro».
Ο Τομά Ενγκράντ εξηγεί ότι μη έχοντας πρόσβαση στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές λόγω των δυτικών κυρώσεων, η Ρωσία «δυσκολεύεται εξαιρετικά» να χρηματοδοτήσει το έλλειμμά της. «Για αρκετά χρόνια τώρα, το Κρεμλίνο αναγκάζεται να αυξήσει τους φόρους για τον σκοπό αυτό, επιδεινώνοντας περαιτέρω την παρακμή της οικονομίας της», γράφει ο ρεπόρτερ και αναφέρει ως παράδειγμα τον εφετινό προϋπολογισμό, που περιλαμβάνει αύξηση δύο μονάδων στον βασικό συντελεστή ΦΠΑ, από το 20% στο 22%.
Ατυχείς συγκρίσεις
Αν διάβαζε πάντως ο Πούτιν το ρεπορτάζ του «Figaro» θα αντέτεινε με το γνωστό υπομειδίαμά του ότι παρ’ όλες τις δυσκολίες, παρά τις υπέρογκες πολεμικές δαπάνες και βέβαια τον αποκλεισμό της χώρας από τις διεθνείς αγορές, το 2025 το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ρωσίας ήταν μόλις 2,6% του ΑΕΠ. Δηλαδή κάτω από το όριο 3% που προβλέπει το ευρωπαϊκό Σύμφωνο Σταθερότητας για τις χώρες-μέλη της ΕΕ, όριο το οποίο πασχίζει εδώ και χρόνια να φτάσει η ειρηνική Γαλλία (εφέτος ελπίζει να ρίξει το έλλειμμά της στο 5,1% του ΑΕΠ από 5,4% που ήταν το 2025 και 5,8% που ήταν το 2024).
Όσο για το επιχείρημα ότι η Μόσχα για να χρηματοδοτήσει τα ελλείμματά της, φορολογεί άγρια τους Ρώσους πολίτες και αναγκάζεται να αυξήσει από το 20% στο 22% το βασικό συντελεστή του ΦΠΑ, για τους Γάλλους φορολογούμενους-αναγνώστες της «Le Figaro» ίσως να έχει κάποια σημασία, δεδομένου ότι ο ανώτατος συντελεστής ΦΠΑ στη χώρα τους είναι επίσης 20% (ισχύουν τρεις ακόμα συντελεστές, 10%, 5,5% και 2,1%).
Οι Έλληνες φορολογούμενοι, οι οποίοι εσχάτως απαλλάχθηκαν μετ’ επαίνων από την στενή ευρωπαϊκή επιτήρηση και επίσης προβάλλονται ακόμα και από το γερμανό καγκελάριο Μερτς ως υποδείγματα ανθεκτικότητας και καρτερίας και ως παραδείγματα προς μίμηση, θα εύχονταν να απολάμβαναν τον ρωσικό, επαυξημένο στο 22% λόγω πολέμου, συντελεστή ΦΠΑ.
Πηγή: ΟΤ
