Η σύγκριση της Ελλάδας με τη Βουλγαρία, σε όρους μισθών, εισοδήματος και αγοραστικής δύναμης, επανέρχεται τακτικά στην επικαιρότητα, συχνά φορτισμένη με πολιτικό και ιδεολογικό περιεχόμενο. Στην ελληνική ειδησεογραφία βρίσκει κανείς άρθρα με τίτλους όπως «Μισθοί Βουλγαρίας, τιμές Ελβετίας, ωράρια Κίνας», «Ελλάδα όπως Βουλγαρία!» κ.ο.κ. Όμως υπάρχουν ελάχιστες έρευνες για το πώς συγκρίνεται η Ελλάδα με τη Βουλγαρία μετά την είσοδο της γειτονικής χώρας στην Ευρωζώνη, από την 1η Ιανουαρίου του 2026.
H πιο εμπεριστατωμένη έρευνα για το θέμα παρουσιάστηκε πρόσφατα στην πλατφόρμα GreeceinFigures, σε συνεργασία με τη βουλγαρική ιστοσελίδα znamecenite.bg. Η έρευνα αντλεί στοιχεία από τη Eurostat και συγκρίνει τις τιμές στις δύο χώρες, σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, από τα τρόφιμα και τα καύσιμα μέχρι τα ενοίκια μέχρι τα ενοίκια και τις μεταφορές. Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά. Η Βουλγαρία παραμένει πιο φτωχή από την Ελλάδα σε εισοδήματα και μισθούς, όμως η απόσταση που μας χωρίζει ολοένα μικραίνει. Παράλληλα το κόστος ζωής στη Βουλγαρία παραμένει χαμηλότερο, μολονότι από την είσοδο του ευρώ υπήρξε σαφής επιτάχυνση της ακρίβειας, ιδίως στις υπηρεσίες.
Μην λέτε στον Σκέρτσο ότι έχουμε μισθούς Βουλγαρίας
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Άκης Σκέρτσος επανήλθε με νέα ανάρτησή του στο Facebook στη σύγκριση Ελλάδας-Βουλγαρίας, κατηγορώντας την αντιπολίτευση και μέρος των ΜΜΕ για «στατιστική κοπτοραπτική». Υποστηρίζει ότι ο δείκτης του κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS) παρερμηνεύεται από όσους θέλουν να παρουσιάσουν τα ελληνικά νοικοκυριά σε χειρότερη κατάσταση από ό,τι είναι. Παραδέχεται ότι μαζί με τη Βουλγαρία βρισκόμαστε στην τελευταία θέση της Ευρώπης σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ, στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Επιμένει όμως ότι «το κατά κεφαλήν ΑΕΠ που χρησιμοποιεί η αντιπολίτευση δεν μετρά το εισόδημα, αλλά πόσο παράγει μια οικονομία» και ότι είναι λογικό να είναι χαμηλό, λόγω χαμηλής παραγωγικότητας. Αντ’αυτού παραπέμπει στον δείκτη Ατομικής Πραγματικής Κατανάλωσης (Actual Individual Consumption – AIC) ως πιο αντιπροσωπευτικό για την υλική ευημερία των νοικοκυριών. Εκεί βρισκόμαστε στο 80% του μέσου όρου, όμως η Βουλγαρία δεν είναι και πολύ πίσω, με 77%.
Το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα είναι το ίδιο με το Κατά Κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS -πηγή: KΕΦΙΜ
Παίζοντας με τις λέξεις
O κ. Σκέρτσος στον ζήλο του να επιτεθεί σε όσους αμφισβητούν το κυβερνητικό success story κάνει ακριβώς αυτό για το οποίο κατηγορεί τους άλλους: παρουσιάζει επιλεκτικά τα δεδομένα, τα ερμηνεύει κατά το δοκούν, ενώ ταυτόχρονα υποβαθμίζει ή αποσιωπά εντελώς άλλα.
Καταρχάς οι όροι «κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS» και «πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα» είναι εναλλάξιμοι στις οικονομικές έρευνες, αφού το ΑΕΠ υπολογίζεται και με όρους συνολικού εισοδήματος, περιλαμβάνοντας το μερίδιο των μισθών, των κερδών και του κράτους. Δεν έχει νόημα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος να παίζει με τις λέξεις, αφού κανένας δεν είπε ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ταυτίζεται με την αγοραστική δύναμη του μισθού ή το ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών (individual equivalised income).
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αγοραστική δύναμη του κατώτατου μισθού, υποβαθμίζοντας τον διάμεσο μισθό. Κι όμως η έκφραση «μισθοί Βουλγαρίας» δεν είναι αντικυβερνητικός λαϊκισμός, αλλά εδράζεται σε πραγματικά στοιχεία.
Οι ονομαστικοί μισθοί στην Ελλάδα παραμένουν υψηλότεροι από τη Βουλγαρία, αν και το χάσμα συνεχώς μειώνεται, ενώ η αγοραστική τους δύναμη σε όρους μέσου δεδουλευμένου ωρομισθίου, διολισθαίνει σε επίπεδα ίσα και χαμηλότερα της Βουλγαρίας.
Στο διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα η Ελλάδα έχει κατρακυλήσει κάτω από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. πηγή: Eurostat
Διαθέσιμο εισόδημα και κατανάλωση
Η Βουλγαρία μας έχει ξεπεράσει και στο διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα, προσαρμοσμένο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης. Το 2024, το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, η Eλλάδα ήταν τρίτη από το τέλος, πίσω από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, με 12.436 PPS. Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 21.253 PPS και η Βουλγαρία έχει 13.079 PPS.
Η πραγματική ατομική κατανάλωση δεν δείχνει την αγοραστική δύναμη του μισθού, αλλά τι ξοδεύουμε για να καλύψουμε τις ανάγκες μας, ακόμα κι αν αυτά είναι περισσότερα από όσα κερδίζουμε, όπως ισχύει στην Ελλάδα όπου τα νοικοκυριά έχουν αρνητική αποταμίευση. Περιλαμβάνει επίσης αγαθά και υπηρεσίες που πληρώνονται από το κράτος, όπως η παιδεία και η υγεία.
πηγή: Pinterest
Βουλγαροποίηση και βαλκανοποίηση, δύο αμφιλεγόμενοι όροι
Η υποτίμηση της αγοραστικής δύναμης των μισθών στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ περιγράφεται ενίοτε με όρους όπως «βουλγαροποίηση» ή «βαλκανοποίηση». Παραδεχόμαστε ότι η χρήση τους ως συνώνυμων της φτωχοποίησης δεν είναι πολιτικά ορθή, αφού αναπαράγει αρνητικά στερεότυπα για τους λαούς των Βαλκανίων, στους οποίους εξάλλου ανήκουμε γεωγραφικά και πολιτισμικά. «Θα ήταν προτιμότερο να περιγράφονται οι πραγματικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες χωρίς τη χρήση ενός όρου που ταυτίζει μια ολόκληρη γεωγραφική περιοχή με την υποβάθμιση», σχολίασε αναγνώστρια του in σε σχετικό άρθρο της υπογράφουσας.
Έχει δίκιο, όμως η γλώσσα, ακόμα και η δημοσιογραφική, δύσκολα ξεφορτώνεται προκαταλήψεις που μας έχουν διαποτίσει για δεκαετίες, πόσο μάλλον όταν μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε τους εαυτούς μας προνομιούχους έναντι των υπόλοιπων βαλκανικών χωρών. Η ένταξη στην ΟΝΕ, η μετακόμιση ελληνικών επιχειρήσεων στη Βουλγαρία λόγω χαμηλότερων μισθών, η εισροή φθηνού και εκμεταλλευόμενου εργατικού δυναμικού, μας καλλιέργησαν ένα στρεβλό αίσθημα ανωτερότητας, σαν αυτό που νιώθει το μικρό αφεντικό απέναντι στον εργαζόμενό του.
Η πινακίδα «Προσεχώς Βουλγάρες», που κοσμούσε κωλόμπαρα της ελληνικής επαρχίας (ας μην ντρεπόμαστε να τα λέμε με το όνομά τους), απαθανατίστηκε στην ταινία «Βαλκανιζατέρ» του Σωτήρη Γκορίτσα το 1997 και επιβίωσε παραλλαγμένη σε διαδικτυακά μιμίδια. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ρατσιστικό και σεξιστικό στιγμιότυπο της πάλαι ποτέ «ισχυρής Ελλάδας», αλλά για πλήρως απενοχοποιημένη παραδοχή ότι η σωματεμπορία γυναικών και παιδιών από τις χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού υπήρξε διαδεδομένη δραστηριότητα πλουτισμού για ουκ ολίγους συμπατριώτες μας. Πλέον οι Βούλγαροι γείτονές μας, μέλη της ΕΕ από το 2007 και έχοντας αντικαταστήσει το λεβ με το ευρώ, επιστρέφουν ως τουρίστες και επενδυτές, κάνοντας διακοπές στη Χαλκιδική και αγοράζοντας σπίτια στη Βόρεια Ελλάδα.
To κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε Βουλγαρία και Ελλάδα έχει σχεδόν συγκλίνει – πηγή: GreeceInFigures
Πού είναι πιο φθηνά, Ελλάδα ή Βουλγαρία
Η ανάλυση του Greece in Figures, που υπογράφουν οι ερευνητές Δημήτρης Μιχαηλίδης και Διονύσης Κουλλόλλι, δεν αποδεικνύει ότι η Ελλάδα έχει γίνει Βουλγαρία, δείχνει όμως ότι οι δύο οικονομίες συγκλίνουν σε αρκετούς τομείς, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο. Στο ερώτημα «πού είναι πραγματικά φθηνότερη η ζωή;» η προφανής απάντηση είναι στη Βουλγαρία, αφού έχει χαμηλότερες τιμές, μισθούς και κόστος διαβίωσης. Αυτή είναι όμως η μία πλευρά.
Η Ελλάδα παραμένει πλουσιότερη χώρα, όμως η απόσταση που τη χωρίζει από τη Βουλγαρία έχει συρρικνωθεί δραματικά μέσα σε μία γενιά. Το 1995 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας ήταν πάνω από τετραπλάσιο εκείνου της Βουλγαρίας, ενώ το 2025 η διαφορά είχε περιοριστεί σε περίπου 1,3 φορές, καθώς η ελληνική οικονομία πέρασε από βαθιά ύφεση, ενώ η βουλγαρική συνέχιζε να αναπτύσσεται σταθερά.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται στους μισθούς. Ο μέσος ετήσιος μισθός στη Βουλγαρία έχει αυξηθεί πάνω από οκτώ φορές από το 2001, ενώ το χάσμα με τον ελληνικό μισθό, που το 2021 ήταν 7 φορές υψηλότερος, είχε πέσει στο 17% μέχρι το 2024. Στον κατώτατο μισθό η απόσταση παραμένει μεγαλύτερη. Τα 620 ευρώ στη Βουλγαρία αντιστοιχούν περίπου στο 60% των 1.027 ευρώ της Ελλάδας (σε 12μηνη σύγκριση). Όμως σε όρους αγοραστικής δύναμης η βουλγαρική κατώτατη αμοιβή φτάνει το 84% της ελληνικής.
«Η μελέτη του Greece In Figures επιβεβαιώνει τις ανησυχίες που είχαμε εκφράσει με μελέτες ήδη από το 2024 για την πτωτική πορεία της αγοραστικής δύναμης των μισθών στην Ελλάδα», δηλώνει στο in ο οικονομολόγος και καθηγητής στο ΕΚΠΑ Βλάσης Μισσός. «Το βλέπαμε και στις στατιστικές και τώρα παρατηρούμε ότι εμπεδώνεται σε απτή πραγματικότητα».
Η Βουλγαρία προηγείται στην απασχόληση
Παρότι τα εισοδήματα στη Βουλγαρία υστερούν ακόμη, η γειτονική χώρα προηγείται στην αγορά εργασίας. Το ποσοστό απασχόλησης έφτασε το 77% το πρώτο τρίμηνο του 2026, έναντι 71,7% στην Ελλάδα, ενώ η ανεργία το 2025 διαμορφώθηκε στο 2,9% για τη Βουλγαρία και στο 8,1% για την Ελλάδα. Η ελληνική αγορά εργασίας έχει καλύψει μεγάλο μέρος του χάσματος που άνοιξε στα χρόνια της κρίσης, χωρίς όμως να έχει φτάσει ακόμη τα προ κρίσης επίπεδα σύγκλισης.
Σχεδόν 42% φθηνότερο το ρεύμα στη Βουλγαρία
Στη στέγαση οι διαφορές παραμένουν έντονες. Στη Βουλγαρία το 86,1% του πληθυσμού ζει σε ιδιόκτητη κατοικία, έναντι 69,4% στην Ελλάδα. Η ενοικίαση αφορά περίπου τρεις στους δέκα Έλληνες και μόλις έναν στους επτά Βούλγαρους. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το ενοίκιο ενός νεόδημητου και ευρύχωρου διαμερίσματος ενός υπνοδωματίου σε καλή συνοικία της Αθήνα; κοστίζει περίπου 1.150 ευρώ τον μήνα, έναντι 650 ευρώ στη Σόφια, όπου όμως τα ενοίκια αυξάνονται με πολύ ταχύτερο ρυθμό, απορροφώντας περίπου το μισό του μέσου βουλγαρικού μισθού.
Στην ενέργεια η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Ένα ελληνικό νοικοκυριό πληρώνει κατά μέσο όρο 0,238 ευρώ ανά κιλοβατώρα με φόρους, έναντι 0,136 ευρώ στη Βουλγαρία, διαφορά που αγγίζει το 75% και μεταφράζεται για ετήσια κατανάλωση 3.500 κιλοβατωρών εταφράζεται σε κόστος περίπου 832 ευρώ στην Ελλάδα έναντι 474 ευρώ στη Βουλγαρία. Πρό φόρων η διαφορά είναι πολύ μικρότερη, στα 0,195 ευρώ για την Ελλάδα και στα 0,113 στη Βουλγαρία.
Τι δείχνει το καλάθι του σούπερ μάρκετ
Σύμφωνα με τους δείκτες επιπέδου τιμών της Eurostat, το γενικό κόστος ζωής στην Ελλάδα βρίσκεται στο 84% του μέσου όρου της ΕΕ, ενώ στη Βουλγαρία στο 60%. Η απόσταση όμως στενεύει πολύ όταν πρόκειται για τρόφιμα, όπου ο δείκτης φτάνει το 105 στην Ελλάδα και το 93 στη Βουλγαρία, καθιστώντας τα προϊόντα διατροφής σχετικά ακριβά και στις δύο χώρες σε σύγκριση με τους μισθούς.
Η έρευνα συνέκρινε επίσης τιμές 16 βασικών προϊόντων σε σούπερ μάρκετ των δύο χωρών τον Ιούνιο του 2026. Στις διάμεσες τιμές, το συνολικό καλάθι κοστίζει 97,20 ευρώ στην Ελλάδα και 87 ευρώ στη Βουλγαρία, με τη Βουλγαρία να είναι φθηνότερη σε 9 από τα 16 προϊόντα. Η μεγαλύτερη διαφορά καταγράφεται στο ψωμί, με τη φρατζόλα να κοστίζει 0,81 ευρώ στη Βουλγαρία έναντι 1,68 ευρώ στην Ελλάδα, στο κοτόπουλο και τα αυγά. Η Ελλάδα υπερτερεί καθαρά στο ελαιόλαδο, με 8,06 ευρώ το λίτρο έναντι 14,65 ευρώ στη Βουλγαρία, καθώς και στις πατάτες και τις ντομάτες.
Η απάντηση στο ποια χώρα έχει χαμηλότερο κόστος ζωής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ποιος κάνει την ερώτηση. Για έναν ιδιοκτήτη σπιτιού στη Σόφια με μέσο βουλγαρικό μισθό, το κόστος διαβίωσης είναι αισθητά χαμηλότερο απ’ ό,τι στην Αθήνα. Για έναν νέο που νοικιάζει και αμείβεται κοντά στον κατώτατο μισθό, η εικόνα είναι πιο σύνθετη, καθώς το ενοίκιο στη Σόφια απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματος, ενώ τα προϊόντα που καθορίζονται από τις διεθνείς τιμές, όπως τα καύσιμα και ορισμένα τρόφιμα, περιορίζουν την αγοραστική δύναμη περισσότερο απ’ ό,τι στην Ελλάδα
