Πρωταθλήτρια Ευρώπης στη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας είναι η Ελλάδα, όπως καταγράφει η νέα Ετήσια Έκθεση Φορολογίας 2026 της Κομισιόν. Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει η Γενική Διεύθυνση Φορολογίας και Τελωνειακής Ένωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο έμμεσο φορολογικό συντελεστή επί της εργασίας (Ιmplicit Tax Rate – ΙTR) από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Συγκεκριμένα, το 2024 o ΙΤR στην Ελλάδα ανερχόταν στο 44,8%, έναντι 37,1% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Πρόκειται για μια διαφορά σχεδόν οκτώ ποσοστιαίων μονάδων, όπως επισημαίνει και η ανακοίνωση της ΕΛΑΣ, με αφορμή την έκθεση της Κομισιόν.
Στον αντίποδα, είμαστε ουραγοί στη φορολόγηση των εισοδημάτων από το κεφάλαιο, σχεδόν δέκα ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει μεν εύσημα στην Ελλάδα για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, όμως μας βγάζει «κόκκινη κάρτα» για την υπερφορολόγηση της μισθωτής εργασίας και την υπερβολική εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους – ΦΠΑ και φόρους κατανάλωσης.
Θλιβερή πρωτιά στη φορολογική επιβάρυνση της εργασίας
Όπως σημειώνει η Ετήσια Έκθεση Φορολογίας 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρά τη γενική μείωση σε επίπεδο ΕΕ, ο έμμεσος φορολογικός συντελεστής (ITR) επί της εργασίας αυξήθηκε σε 15 κράτη μέλη κατά την τελευταία δεκαετία.
Ο συνολικός ITR επί της εργασίας στην ΕΕ σταθεροποιήθηκε το 2024 στο 37,1%, 0,1 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από το ποσοστό του 2023.
Το 2024, η Ελλάδα (44,8 %) είχε τον υψηλότερο ITR επί της εργασίας στην ΕΕ, ακολουθούμενη από την Ιταλία (43,9 %) και το Βέλγιο (40,7 %). Η Μάλτα (24,4 %), η Βουλγαρία (24,9 %) και η Κροατία (29,2 %) είχαν τον χαμηλότερο συντελεστή.
Σε επίπεδο ΕΕ, ο συντελεστής φορολογίας της εργασίας παρουσίασε πτωτική τάση την τελευταία δεκαετία (38,2 % το 2014), αν και τα αποτελέσματα παρουσίασαν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών.
Ο συντελεστής αυξήθηκε σε 15 κράτη μέλη, με την Κύπρο να καταλαμβάνει την πρώτη θέση (αύξηση κατά 8,8 ποσοστιαίες μονάδες), ακολουθούμενη από την Ελλάδα (αύξηση κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες) και την Ισπανία (αύξηση κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες).
Στην Κύπρο και την Ισπανία, η αύξηση του συντελεστή φορολογίας της εργασίας αντανακλάται σε υψηλότερα φορολογικά έσοδα από την εργασία. Αντίθετα, μεταξύ 2014 και 2024 ο συντελεστής φορολογίας εισοδήματος από εργασία μειώθηκε στα υπόλοιπα 12 κράτη μέλη, με την Ουγγαρία (κατά -5,4 ποσοστιαίες μονάδες) να βρίσκεται στην τελευταία θέση, ακολουθούμενη από την Τσεχία (κατά -3,1 ποσοστιαίες μονάδες) και την Ιταλία (κατά -2,9 ποσοστιαίες μονάδες).
Πώς υπολογίζεται η φορολογική επιβάρυνση
Το 44,8% του έμμεσου φορολογικού συντελεστή επί της εργασίας, δεν προκύπτει μόνο από το φόρο εισοδήματος, αλλά και από τις ασφαλιστικές εισφορές εργαζόμενου και εργοδότη και κάθε άλλη επιβάρυνση που σχετίζεται με τη μισθωτή εργασία. Με άλλα λόγια, για κάθε 100 ευρώ μισθολογικού κόστους, τα 45 καταλήγουν στα δημόσια ταμεία, μέσω φόρων και εισφορών.
Η έκθεση εντοπίζει το πρόβλημα και σε πιο λεπτομερή επίπεδα. Οι μεταιχμιακοί πραγματικοί συντελεστές φορολόγησης (METR), που δείχνουν πόσο από κάθε επιπλέον ευρώ μισθού καταλήγει σε φόρους και εισφορές, αυξάνονται απότομα στην Ελλάδα καθώς ανεβαίνει το εισόδημα, κάτι που περιορίζει τα κίνητρα για τους υψηλόμισθους να εργαστούν περισσότερο.
Παράλληλα, οι δείκτες αποθάρρυνσης από τη μετάβαση στην απασχόληση (PTR) κατατάσσουν τη χώρα μαζί με την Πορτογαλία και την Ιταλία στις οικονομίες με τα υψηλότερα εμπόδια, ενώ ακόμη και οι χαμηλόμισθοι αντιμετωπίζουν αυξημένη αποθάρρυνση λόγω της απώλειας εισοδηματικών παροχών, μια ανησυχητική εξαίρεση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό κανόνα.
Πρωταθλητές και στην αύξηση των έμμεσων φόρων
Η σύνθεση των φορολογικών εσόδων μετατοπίστηκε αισθητά προς τους έμμεσους φόρους την τελευταία δεκαετία σε 14 χώρες, με την Ελλάδα να καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση. Το μερίδιο των εσόδων από τον ΦΠΑ επί του συνόλου αυξήθηκε κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες από το 2014, το υψηλότερο ποσοστό από όλες τις χώρες. Ακολουθούν η Ουγγαρία και η Ιταλία, με αύξηση 2,3 και 1,8 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα. Επιπλέον, η Ελλάδα βρέθηκε ανάμεσα στις μόλις τρεις χώρες όπου το μερίδιο των φόρων κατανάλωσης δεν υποχώρησε στη δεκαετία. Συγκεκριμένα, το μερίδιο των φόρων κατανάλωσης στα συνολικά φορολογικά έσοδα της ΕΕ μειώθηκε από 28,3% το 2014 σε 26,8% το 2024, με μειώσεις σε όλα τα κράτη-μέλη εκτός από Ουγγαρία, Ελλάδα και Γαλλία.
Στην Ελλάδα οι έμμεσοι φόροι (ΦΠΑ και ΕΦΚ), ανέρχονται στο 37,8% των φορολογικών εσόδων – 11 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το πιο θετικό στοιχείο της έκθεσης αφορά το «κενό ΦΠΑ», δηλαδή τη διαφορά ανάμεσα στα έσοδα που θα έπρεπε θεωρητικά να εισπράττονται και σε αυτά που τελικά φτάνουν στο κράτος. Το ποσοστό αυτό υποχώρησε στο 9% το 2024, από περίπου 33% το 2013, μία από τις μεγαλύτερες βελτιώσεις στην Ένωση. Η υποχρεωτική χρήση POS, η διασύνδεση ταμειακών μηχανών με την ΑΑΔΕ και η διαβίβαση στοιχείων στο myDATA αναφέρονται ως οι βασικοί μοχλοί αυτής της εξέλιξης.
Ακίνητα και περιβαλλοντικοί φόροι
Στους φόρους ακίνητης περιουσίας η Ελλάδα κατέχει την τρίτη θέση στην Ε.Ε. ως προς το μερίδιό τους στα συνολικά έσοδα (6,6%), πίσω από Γαλλία και Βέλγιο, όμως το ποσοστό αυτό μειώθηκε κατά 2,2 μονάδες από το 2014, τη δεύτερη μεγαλύτερη πτώση στην Ένωση. Η έκθεση αποδίδει την εξέλιξη στις παρωχημένες αντικειμενικές αξίες, που δεν ακολουθούν τον ρυθμό αύξησης των τιμών κατοικιών, καθώς και στην επιβράδυνση των συναλλαγών λόγω αυξημένων επιτοκίων.
Στο περιβαλλοντικό μέτωπο η εικόνα αντιστρέφεται. Η χώρα έχει τα υψηλότερα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους ως ποσοστό του ΑΕΠ (3,8%) σε όλη την Ε.Ε. και τη δεύτερη μεγαλύτερη εξάρτηση από αυτούς (9,4% των συνολικών εσόδων), πίσω μόνο από τη Βουλγαρία.
Οι μεταρρυθμίσεις που τρέχουν
Η έκθεση καταγράφει σειρά αλλαγών που έχει δρομολογήσει η Αθήνα. Στο πεδίο του φόρου εισοδήματος προβλέπεται αναδιάρθρωση κλιμακίων με στοχευμένες μειώσεις για οικογένειες, νέους κάτω των 30 ετών και ιατρικό προσωπικό, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι εισφορές αυτοαπασχολουμένων και αγροτών μέσω νέου συστήματος σταθερών κατηγοριών ασφάλισης. Στον ΦΠΑ προωθείται μείωση συντελεστή για την κατοικία, ενώ στους περιβαλλοντικούς φόρους αυξάνονται οι εισφορές στην τουριστική κατάλυση. Ανακοινώθηκε επίσης υπερέκπτωση δαπανών για επενδύσεις σε στρατηγικούς κλάδους, όπως η άμυνα, η αυτοκινητοβιομηχανία και η αεροναυπηγική.
Με στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, η χώρα προχώρησε επίσης σε ψηφιοποίηση του χαρτοσήμου, δημιουργία ενιαίου πληροφοριακού συστήματος φορολογούμενων και επέκταση του myDATA στη φορολογία εισοδήματος για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, με στόχο τον περιορισμό της αδήλωτης εργασίας.
Η εμπιστοσύνη στους λογιστές
Τέλος, η έκθεση καταγράφει και μια συμπεριφορική διάσταση. Το 18% των Ελλήνων δηλώνει ότι καταφεύγει σε επαγγελματική βοήθεια για την υποβολή της φορολογικής δήλωσης, το τρίτο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. μετά την Ιταλία (25%) και τη Σλοβακία (19%), ένδειξη της πολυπλοκότητας που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει το ελληνικό φορολογικό σύστημα παρά τα βήματα απλοποίησης.
