Σε έναν ακόμη δύσκολο χειμώνα φαίνεται να εισέρχεται η Ευρώπη, καθώς η νέα άνοδος στις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων πιέζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τη βιομηχανία. Οι αυξημένες τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, με ολοένα και περισσότερους Ευρωπαίους να περιορίζουν βασικές δαπάνες, ακόμη και την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, προκειμένου να ανταποκριθούν στους λογαριασμούς.
Η ανησυχία για το κόστος των καυσίμων είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ελλάδα. Το 31% των Ελλήνων δηλώνει ότι ανησυχεί πολύ για τα έξοδα καυσίμων, ενώ ένα επιπλέον 53% ανησυχεί, αν και εκτιμά ότι θα καταφέρει να ανταποκριθεί στο κόστος. Συνολικά, δηλαδή, περισσότεροι από οκτώ στους δέκα Έλληνες αισθάνονται οικονομική πίεση από την άνοδο των τιμών των καυσίμων, σύμφωνα με στοιχεία του Euronews.
Εκτίναξη των τιμών και ελλείψεις φυσικού αερίου
Η σύγκρουση έχει διαταράξει τις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, καθώς το Ιράν άρχισε να επιτίθεται σε πλοία στον Περσικό Κόλπο και περιόρισε την πρόσβαση μέσω των Στενών του Ορμούζ, του στενού θαλάσσιου περάσματος από το οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με τον Guardian.
Οι τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου στη Βρετανία ανήλθαν αυτή την εβδομάδα στις 205 πένες ανά θερμική μονάδα, το υψηλότερο επίπεδο από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 και αυξημένες κατά 101% από τις 102 πένες τον Ιούνιο. Στα τέλη Φεβρουαρίου βρίσκονταν στις 78 πένες ανά θερμική μονάδα.
Η Βρετανία εισάγει περίπου το 70% του φυσικού αερίου που καταναλώνει, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στις διακυμάνσεις των τιμών.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου. Η Ευρώπη οδεύει προς τον χειμώνα με τα αποθέματά της στα χαμηλότερα επίπεδα εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, καθώς η αναστάτωση που προκάλεσε η κρίση στα Στενά του Ορμούζ εμπόδισε τις χώρες να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όταν οι τιμές είναι συνήθως χαμηλότερες.
Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι σήμερα γεμάτες περίπου κατά 67%, έναντι ενός εποχικού μέσου όρου που πλησιάζει το 80%.
Η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα στην Ευρώπη, βρίσκεται μόλις περίπου στο 50% και αναμένεται να μην επιτύχει τον επίσημο στόχο του 70% για φέτος. Και η Ολλανδία αναμένεται να μην πιάσει τον δικό της στόχο του 80%.
Ως μία από τις μεγαλύτερες καταναλώτριες φυσικού αερίου στην Ευρώπη, η Βρετανία ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς διαθέτει από τα χαμηλότερα επίπεδα εγχώριας αποθηκευτικής ικανότητας και βασίζεται αντ’ αυτού σε εισαγωγές μέσω αγωγών από την Ευρώπη και σε δεξαμενόπλοια από τις ΗΠΑ και τη Μέση Ανατολή.
Από πού «κόβουν» οι Ευρωπαίοι
Η αύξηση του κόστους των καυσίμων και των λογαριασμών ενέργειας ασκεί ασφυκτική πίεση στους Ευρωπαίους, με ορισμένους να καταφεύγουν σε ακραία μέτρα για να αντιμετωπίσουν τις υψηλότερες τιμές, ακόμη και περιορίζοντας ή εγκαταλείποντας την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη. Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η οικονομική ανασφάλεια εξελίσσεται σε μακροπρόθεσμο χαρακτηριστικό των συνθηκών διαβίωσης, ενώ η ενεργειακή φτώχεια επιδεινώνει ακόμη περισσότερο την ευάλωτη κατάσταση πολλών πολιτών.
Περίπου το 29% των Ευρωπαίων δηλώνει ότι ζει σε επισφαλείς οικονομικές συνθήκες, ενώ το 73% φοβάται ότι δεν θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί στο κόστος των καυσίμων, σύμφωνα με ετήσια έρευνα των Ipsos και Secours populaire français.
Στην έρευνα συμμετείχαν 10.000 άτομα ηλικίας 18 ετών και άνω από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία, τη Μολδαβία, την Πολωνία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σερβία.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, έχουν επιδεινώσει την ήδη ανοδική πορεία των τιμών ενέργειας και καυσίμων στην Ευρώπη.
Εν μέσω νέων επιθέσεων σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ, η τιμή του πετρελαίου Brent ξεπέρασε την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου τα 100 δολάρια το βαρέλι και παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα το πρωί της Πέμπτης.
Μεταξύ των 10 ευρωπαϊκών χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα, οι Έλληνες, οι Ιταλοί και οι Πορτογάλοι είναι εκείνοι που ανησυχούν περισσότερο για το κόστος των καυσίμων.
Στην Πορτογαλία, οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα στις 7 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδο των τιμών των καυσίμων εδώ και τέσσερα χρόνια και για την υψηλότερη τιμή ντίζελ που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι τρόποι αντιμετώπισης της κρίσης
Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, περισσότεροι από ένας στους τρεις Ευρωπαίους έχουν περικόψει σημαντικές δαπάνες, όπως τα έξοδα για τρόφιμα και υγειονομική περίθαλψη, προκειμένου να μπορέσουν να ανταποκριθούν στους λογαριασμούς ενέργειας και καυσίμων, σύμφωνα με την έρευνα.
Οι κάτοικοι της Μολδαβίας και της Ελλάδας προχωρούν σε τέτοιες περικοπές έως και τρεις φορές συχνότερα σε σύγκριση με τους πολίτες της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Όταν έρχονται αντιμέτωποι με το αυξημένο κόστος των καυσίμων, οι πρώτες θυσίες αφορούν τις διακοπές, ενώ ακολουθούν τα ταξίδια για την επίσκεψη συγγενών που ζουν μακριά.
Εγκαταλείπουν την χρήση αυτοκινήτου
Παράλληλα, τρεις στους δέκα Ευρωπαίους εγκαταλείπουν τη χρήση του αυτοκινήτου για να μεταβούν στη δουλειά τους, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται πολύ περισσότερο χρόνο για να φτάσουν στον προορισμό τους.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το 23% των ερωτηθέντων έχει παραλείψει ιατρικά ραντεβού εξαιτίας της αύξησης του κόστους.
Επιπλέον, οι Ευρωπαίοι υιοθετούν μια σειρά από άλλες πρακτικές για να περιορίσουν την επιβάρυνση από τους λογαριασμούς ενέργειας, από τη μείωση ή το πλήρες κλείσιμο της θέρμανσης μέχρι ακόμη και την επιλογή να κάνουν κρύο ντους.
Σχεδόν επτά στους δέκα ερωτηθέντες έχουν εφαρμόσει τουλάχιστον ένα μέτρο για να μειώσουν τους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ λίγο περισσότεροι από πέντε στους δέκα δηλώνουν ότι έχουν λάβει περισσότερα από ένα μέτρα.
Για παράδειγμα, Γάλλοι και Έλληνες είναι οι πιθανότεροι να κλείνουν τη θέρμανση σε ορισμένα δωμάτια του σπιτιού, ενώ οι κάτοικοι της Μολδαβίας επιλέγουν να μην χρησιμοποιούν ορισμένες ηλεκτρικές συσκευές.
