Η ώρα που επιλέγετε να κοιμηθείτε ίσως επηρεάζει περισσότερα από τα επίπεδα ενέργειάς σας την επόμενη ημέρα. Νέα έρευνα υποδεικνύει ότι οι άνθρωποι που έχουν φυσική τάση να μένουν ξύπνιοι μέχρι αργά το βράδυ εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα μοναξιάς και άγχους, ενώ παράλληλα αναφέρουν χαμηλότερη ψυχική ευεξία σε σύγκριση με όσους κοιμούνται νωρίτερα.
Οι «βραδινοί τύποι» είναι πιο επιρρεπείς στη μοναξιά και το άγχος, σύμφωνα με νέα μελέτη
Νέα επιστημονικά δεδομένα υποδηλώνουν ότι η ώρα που επιλέγετε να πέσετε για ύπνο το βράδυ μπορεί να λειτουργήσει ως έναυσμα για την εμφάνιση συναισθημάτων μοναξιάς και άγχους. Η μελέτη ανακάλυψε ότι οι άνθρωποι που προτιμούν να κοιμούνται αργά το βράδυ αντιμετωπίζουν χαμηλότερη ποιότητα ψυχικής υγείας και αυξημένα αίσθημα απομόνωσης.
Τα ευρήματα της μελέτης, τα οποία παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο SLEEP 2026 στις ΗΠΑ, έδειξαν ότι τα άτομα με βραδινό χρονότυπο (evening chronotype) –δηλαδή όσοι από τη φύση τους προτιμούν να κοιμούνται και να ξυπνούν αργά– ανέφεραν επιδείνωση της ψυχικής τους υγείας, έντονη γενική μοναξιά (αίσθημα αποσύνδεσης από τον κόσμο) καθώς και ενισχυμένη νυχτερινή μοναξιά. Σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό Study Finds, και οι δύο μορφές μοναξιάς συμβάλλουν σημαντικά στη σύνδεση μεταξύ του χρονότυπου και της ψυχικής υγείας.
Η σύνδεση ανάμεσα στον ύπνο, τη νυχτερινή μοναξιά και το άγχος
Η έρευνα αποδεικνύει ότι όσοι είχαν μετατοπισμένο ωράριο ύπνου εμφάνισαν αισθητά ανεβασμένα επίπεδα άγχους. Διαπιστώθηκε ότι η εμπειρία της μοναξιάς κατά τη διάρκεια των νυχτερινών ωρών εξηγεί εν μέρει αυτή τη σύνδεση.
Οι βραδινοί τύποι ήταν επιρρεπείς στο να υποφέρουν από αυξημένη νυχτερινή μοναξιά, η οποία στη συνέχεια συνδέθηκε με αυξημένα επίπεδα άγχους. Όταν συνυπολογίστηκε ο παράγοντας της νυχτερινής μοναξιάς, η άμεση συσχέτιση μεταξύ χρονότυπου και άγχους έγινε στατιστικά ασήμαντη. Αυτό αναδεικνύει τη νυχτερινή μοναξιά ως τον πλέον κρίσιμο ενδιάμεσο κρίκο – υποδεικνύοντας μια ζωτική σύνδεση ανάμεσα στα καθυστερημένα προγράμματα ύπνου και το νυχτερινό άγχος.
«Οι άνθρωποι που κοιμούνται αργά ανέφεραν χειρότερη ψυχική υγεία, εν μέρει επειδή βίωναν μεγαλύτερη μοναξιά, συμπεριλαμβανομένων των συναισθημάτων μοναξιάς τη νύχτα, και αυξημένα επίπεδα άγχους», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Alec Harlow, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Brigham Young στο Provo της Utah. «Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι τόσο οι κοινωνικές εμπειρίες της ημέρας όσο και της νύχτας φαίνεται να είναι σημαντικές όταν εξετάζουμε την ψυχική υγεία στους βραδινούς χρονότυπους».
Τι είναι ο χρονότυπος και γιατί επηρεάζει την ψυχική υγεία
Ο χρονότυπος αναφέρεται στη φυσική τάση ενός ατόμου σχετικά με το πρόγραμμα ύπνου και αφύπνισης. Οι βραδινοί τύποι ενδέχεται να είναι πιο ευάλωτοι σε μια «κοινωνική απόκλιση» (social misalignment) με τις τυπικές καθημερινές ρουτίνες του κοινωνικού συνόλου.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ιατρικής Ύπνου, ο ύπνος είναι απαραίτητος για την καλή υγεία και απαιτεί:
- Επαρκή διάρκεια
- Υψηλή ποιότητα
- Κατάλληλο timing και σταθερότητα
- Απουσία διαταραχών ύπνου
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Η έρευνα επιστράτευσε 442 συμμετέχοντες μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας Prolific. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν μια online έρευνα που αξιολογούσε τον χρονότυπο (μέσω του ερωτηματολογίου Morningness-Eveningness Questionnaire), τη νυχτερινή μοναξιά (μέσω της κλίμακας Nocturnal Loneliness Scale) και το άγχος.
Ένα μοντέλο δομικών εξισώσεων χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια για να διαπιστωθεί εάν η νυχτερινή μοναξιά λειτουργούσε ως μεσολαβητικός παράγοντας. Ο Harlow παρατήρησε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τη μοναξιά –ιδιαίτερα τη νυχτερινή– ως έναν πιθανό τομέα παρέμβασης για τους βραδινούς τύπους από θεραπευτές και κλινικούς γιατρούς, με σκοπό τη βελτίωση της ευεξίας τους.
Πότε πρέπει να ζητήσετε βοήθεια για το άγχος
Αν βιώνετε έντονο άγχος, το NHS (Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου) συμβουλεύει ότι πρέπει να μιλήσετε με τον προσωπικό σας γιατρό ή έναν ειδικό ψυχικής υγείας εάν:
- Δυσκολεύεστε να διαχειριστείτε το άγχος, τον φόβο ή τον πανικό.
- Οι μέθοδοι χαλάρωσης που δοκιμάζετε μόνοι σας δεν βοηθούν.
- Αισθάνεστε ότι το άγχος επηρεάζει την καθημερινότητα και τον ύπνο σας.
