«Μα γιατί το κάνει αυτό;»
«Είναι φυσιολογικό;»
«Να ανησυχήσω;»
Αν είσαι γονιός, αυτές είναι πιθανότατα από τις πιο συχνές σκέψεις που περνούν από το μυαλό σου μέσα στην ημέρα. Και κάπου ανάμεσα σε Google αναζητήσεις στις 11 το βράδυ, συζητήσεις με άλλους γονείς και βίντεο στα social media που σε κάνουν να πιστεύεις ότι όλα τα υπόλοιπα παιδιά κοιμούνται, τρώνε μπρόκολο και λένε «ευχαριστώ» χωρίς διαπραγμάτευση, αρχίζεις να αναρωτιέσαι αν το δικό σου παιδί είναι… διαφορετικό.
Τα καλά νέα; Πολλά πράγματα που μοιάζουν παράξενα είναι απλώς κομμάτι της φυσιολογικής ανάπτυξης.
Ζητάει να φάει το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά
Μακαρόνια. Μακαρόνια. Μακαρόνια. Και ίσως λίγα μακαρόνια ακόμη.
Πολλά παιδιά, ειδικά μεταξύ 2–6 ετών, περνούν περιόδους όπου κολλάνε με συγκεκριμένα φαγητά. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει έλλειψη βιταμινών ή ότι «θα μείνει έτσι για πάντα». Στην ηλικία αυτή, ο εγκέφαλος αναζητά συχνά προβλεψιμότητα και ασφάλεια. Το γνώριμο φαγητό μειώνει την αβεβαιότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι σταματάς να προσφέρεις νέες τροφές. Σημαίνει ότι δεν μετατρέπεις κάθε γεύμα σε διπλωματική κρίση.
Λέει συνέχεια «όχι»
«Θες να βάλουμε παπούτσια;»
«Όχι.»
«Θες παγωτό;»
«Όχι.»
«Θες να αναπνεύσεις;»
…σκέφτεσαι να ρωτήσεις.
Μεταξύ 2–4 ετών, το «όχι» είναι σχεδόν μια αναπτυξιακή αποστολή. Δεν προσπαθεί να σου κάνει τη ζωή δύσκολη. Δοκιμάζει ανεξαρτησία. Ανακαλύπτει ότι είναι ξεχωριστό άτομο με δικές του επιθυμίες και επιλογές. Ναι, το ξέρω. Αυτή η γνώση δεν βοηθά ιδιαίτερα όταν βιάζεσαι να φύγετε από το σπίτι.
Μιλάει μόνο του
Το ακούς να συζητά με παιχνίδια, να κάνει διαλόγους ή να περιγράφει μόνο του τι κάνει: «Τώρα το αυτοκίνητο πάει εδώ… όχι εκεί… πρόσεχε!» Και όχι, αυτό από μόνο του δεν είναι περίεργο. Αυτό που ονομάζουμε «ιδιωτικός λόγος» είναι συχνό στα παιδιά και μάλιστα βοηθά στην οργάνωση σκέψης, στην επίλυση προβλημάτων και στην αυτορρύθμιση. Ο εγκέφαλος κάνει πρόβα δυνατά.
Έχει έντονα ξεσπάσματα για… φαινομενικά μικρά πράγματα
Το μπισκότο έσπασε στα δύο. Η μπλούζα δεν είναι η μπλούζα που ήθελε. Έβαλες το νερό στο λάθος ποτήρι. Και νιώθεις ότι βρίσκεσαι στο φινάλε δραματικής σειράς.
Στα μικρά παιδιά, ο εγκέφαλος που διαχειρίζεται συναίσθημα αναπτύσσεται πιο γρήγορα από τον εγκέφαλο που ελέγχει παρορμήσεις και αυτορρύθμιση. Τα συναισθήματα έχουν πατήσει γκάζι, αλλά τα φρένα ακόμη κατασκευάζονται.
Φοβάται πράγματα που σου φαίνονται παράλογα
Σκοτάδι. Τέρατα. Σκιές. Ή έναν τύπο ντυμένο μασκότ που σε εσένα φαίνεται χαριτωμένος αλλά στο παιδί μοιάζει με πλάσμα άλλου πλανήτη.
Ο φόβος αλλάζει με την ηλικία και αποτελεί φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης.
Η φαντασία των παιδιών πολλές φορές αναπτύσσεται πιο γρήγορα από την ικανότητα να ξεχωρίζουν τι είναι πραγματικό και τι όχι.
Το σημαντικό είναι να μην υποτιμάς το συναίσθημα με ένα «δεν είναι τίποτα». Για το παιδί εκείνη τη στιγμή είναι κάτι πολύ αληθινό.
Και κάτι τελευταίο: Δεν χρειάζεται κάθε συμπεριφορά να έχει ετικέτα ή διάγνωση. Τα παιδιά δεν μεγαλώνουν σε ευθεία γραμμή. Μεγαλώνουν με κύκλους, άλματα, φάσεις και εκπλήξεις. Κάποιες φορές το πιο θεραπευτικό πράγμα που μπορείς να πεις στον εαυτό σου είναι: «Όχι, το παιδί μου δεν είναι περίεργο. Είναι απλώς παιδί.»
*Γράφει η Αρετή Μανιώτη, παιδίατρος
