Μπορεί το 2025 η απασχόληση στην ΕΕ να κατέγραψε ιστορικά ρεκόρ, ξεπερνώντας το 76%, όμως για το 2026-27 η αγορά εργασίας εμφανίζει σημάδια κόπωσης, προβλέπουν αναλυτές.
Τα σύννεφα είναι πιο ορατά στις μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης, όπου ο βιομηχανικός τομέας βρίσκεται σε συμπληγάδες. Οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, διατηρούν προς το παρόν τη δυναμική τους, έχοντας ξεκινήσει με τον πήχη χαμηλά, μετά την εκτίναξη ανεργίας την περίοδο της οικονομικής κρίσης.
Από τη Μεγάλη Παραίτηση, στη Μεγάλη Διστακτικότητα
Από την εποχή της Μεγάλης Παραίτησης, έχουμε περάσει στην εποχή της Μεγάλης Διστακτικότητας, σχολιάζει η DW, επισημαίνοντας την αλλαγή στο εργασιακό κλίμα σε σύγκριση με το 2021-22.
Υπενθυμίζεται ότι ο όρος Μεγάλη Παραίτηση (Great Resignation), χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το κύμα μαζικής φυγής εργαζομένων από τις δουλειές τους, κατά τη διάρκεια της πανδημίας και λίγο μετά, που ξεκίνησε στις ΗΠΑ και έφτασε με παραλλαγές στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού.
Με τον όρο Μεγάλη Διστακτικότητα (Great Hesitation) περιγράφεται το αμφίδρομο μούδιασμα, εργαζομένων και εργοδοτών, σε μια συγκυρία όπου οι νέες προσλήψεις αλλά και οι οικειοθελείς αποχωρήσεις είναι πολύ πιο συγκρατημένες.
Τι μεσολάβησε και από την έλλειψη εργατικών χεριών και την έντονη κινητικότητα στην αγορά εργασίας, φτάσαμε σε μια περίοδο όπου όλοι το σκέφτονται διπλά πριν κάνουν το επόμενο εργασιακό βήμα;
Η απάντηση δεν είναι μονολεκτική. Η οικονομική αβεβαιότητα, η όξυνση των γεωπολιτικών συγκρούσεων και του εμπορικού προστατευτισμού, οι συγκρατημένες προβλέψεις για ανάπτυξη, η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης στους χώρους δουλειάς, οι πληθωριστικές πιέσεις και η ανάγκη για εξοικονόμηση κόστους, βάζουν φρένο στην πρόθεση για νέες προσλήψεις. Φρένο μπαίνει και στις αυξήσεις μισθών. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προβλέπει πολύ πιο ήπιες μισθολογικές αυξήσεις το επόμενο διάστημα στην Ευρωζώνη, για τους εργαζόμενους που καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις.
Οι διαφορές μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ
Για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, την περίοδο της πανδημίας, οι εργαζόμενοι στην Ευρώπη απολάμβαναν μια σπάνια αίσθηση ισχύος, υποστηρίζει η DW.
Γενναιόδωρα προγράμματα επιδοτούμενης άδειας και μειωμένου ωραρίου εργασίας, όπως το γερμανικό Kurzarbeit, βοήθησαν τις εταιρείες να αντισταθμίσουν το κόστος προσωπικού. Η παρουσία στο γραφείο έγινε προαιρετική χάρη στην εξ αποστάσεως εργασία.
Με το Kurzarbeit, επίδομα μερικής απασχόλησης, το γερμανικό κράτος συμπλήρωνε μέρος του μισθού για τους εργαζόμενους που δούλευαν λιγότερες ώρες, όταν οι επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν δυσκολίες, ώστε να διασφαλισθούν οι θέσεις εργασίας.
Τα δημοσιογραφικά αφιερώματα για τη Μεγάλη Παραίτηση, αντανακλούσαν μια παγκόσμια έλλειψη εργατικού δυναμικού που αύξησε απότομα τη ζήτηση για ταλέντα. Η επαγγελματική εξουθένωση, έγινε αφορμή για να αναδυθεί μια νέα τάση, την Ήσυχη Παραίτηση (Quiet Resignation). Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι αρνούνταν να υπερβούν τα καθήκοντά τους, επιδιώκοντας μια πιο υγιή ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
Στην Ελλάδα, οι παραπάνω τάσεις ήταν πιο περιορισμένες. Η αποζημίωση ειδικού σκοπού για τους εργαζόμενους σε αναστολή σύμβασης λόγω lock down, δεν κάλυπτε ούτε τις στοιχειώδεις ανάγκες διαβίωσης. Παράλληλα, οι αυτοαπασχολούμενοι, ανάμεσα τους οι εργαζόμενοι σε καλλιτεχνικά ή άλλα επαγγέλματα, συχνά δεν εξασφάλιζαν καν αυτό το πενιχρό επίδομα.
Επιπλέον, στη χώρα μας η επιλογή της τηλεργασίας εξακολουθεί να αφορά σχετικά μικρό αριθμό εργαζομένων, αφού τη μερίδα του λέοντος στην απασχόληση εξακολουθούν να έχουν τομείς που απαιτούν φυσική παρουσία (εμπόριο, εστίαση, τουρισμός).
Έκλεισε το «παράθυρο ευκαιρίας» για την αγορά εργασίας;
Έρευνα της McKinsey, το 2022 διαπίστωσε ότι το ένα τρίτο των ευρωπαίων εργαζομένων σκεφτόταν να παραιτηθεί από τη δουλειά του εντός τριών έως έξι μηνών. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό ποσοστό, αν λάβουμε υπόψιν ότι στην Ευρώπη η εναλλαγή προσωπικού είναι παραδοσιακά χαμηλή, υπογραμμίζει η Αγγέλικα Ράιχ, στέλεχος της πολυεθνικής συμβουλευτικής εταιρείας Spencer Stuart. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στελέχωσης προσωπικού, που αναζητά ταλέντα για διευθυντικές θέσεις σε επιχειρήσεις.
Όμως το «παράθυρο ευκαιρίας», έχει ήδη κλείσει, συνεχίζει η Ράιχ. Η αγορά εργασίας της Ευρώπης έχει «ψυχρανθεί». Η μείωση των κενών θέσεων εργασίας και το δυσμενέστερο οικονομικό κλίμα κάνουν τους εργαζομένους πιο επιφυλακτικούς όσον αφορά την αλλαγή εργασίας.
Τι προβλέπει η ΕΚΤ για την αγορά εργασίας στην Ευρωζώνη
Στα 21 κράτη μέλη της Ευρωζώνης, η αγορά εργασίας παραμένει μεν ανθεκτική, αλλά η δυναμική της χαμηλώνει ταχύτητα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ο ρυθμός αύξησης των θέσεων εργασίας προβλέπεται να κινηθεί φέτος με ρυθμό 0,6% – έναντι 0,7% το 2025.
Αν και η πτώση αυτή φαίνεται μικρή, κάθε διαφορά 0,1 ποσοστιαίας μονάδας αντιστοιχεί σε περίπου 163.000 λιγότερες νέες θέσεις εργασίας. Μόλις πριν από τρία χρόνια, η Ευρωζώνη δημιούργησε περίπου 2,76 εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, ενώ παρουσίασε ισχυρή ανάπτυξη 1,7%.
Αυξάνεται η ανεργία στην καρδιά της ΕΕ
Στη Γερμανία, περισσότερες από μία στις τρεις εταιρείες σχεδιάζουν να μειώσουν τις θέσεις εργασίας το 2026, σύμφωνα με το οικονομικό think tank IW.
Η Τράπεζα της Γαλλίας αναμένει ότι η ανεργία στη χώρα θα ανέλθει στο 7,8% το 2026, όταν ένα χρόνο πριν ήταν 7,3%.
Η ανεργία στην Πολωνία, την αναπτυσσόμενη οικονομική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυξάνεται, φτάνοντας το 5,6% τον Νοέμβριο σε σύγκριση με το 5% ένα χρόνο νωρίτερα. Η Ρουμανία και η Τσεχία σημειώνουν επίσης παρόμοια αύξηση της ανεργίας.
Αντέχει η αγορά εργασίας στην Ελλάδα
Η εικόνα στην αγορά εργασίας δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την Ευρώπη. Για παράδειγμα η Ισπανία, η οποία επωφελείται από την τουριστική άνθηση μετά την πανδημία, αναμένεται να έχει άλλη μια εξαιρετική χρονιά όσον αφορά την αύξηση της απασχόλησης. Σύμφωνα με το CEDEFOP, το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης, θετικές προοπτικές για την απασχόληση έχουν επίσης το Λουξεμβούργο, η Ιρλανδία, η Κροατία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα.
Συγκεκριμένα το CEDEFOP προβλέπει αύξηση της απασχόλησης στην Ελλάδα με ρυθμό 0,9%, ποσοστό που την κατατάσσει στην έβδομη υψηλότερη θέση σε ρυθμό αύξησης της απασχόλησης μαζί με την Πορτογαλία.
Πάντως, παρά την αύξηση της απασχόλησης, η χώρα μας εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου, καταγράφοντας το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, μετά την Ιταλία και τη Ρουμανία.
Πού χάνονται θέσεις εργασίας
Η βιομηχανική βάση της Γερμανίας έχει υποστεί το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών θέσεων εργασίας τους τελευταίους μήνες, ιδίως στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, των μηχανημάτων, των μετάλλων και των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Τα υψηλά ενεργειακά κόστη, η αδύναμη ζήτηση εξαγωγών και ο έντονος ανταγωνισμός από την Κίνα έχουν εξαλείψει περισσότερες από 120.000 θέσεις εργασίας..
Οι ίδιες πιέσεις πλήττουν εξίσου σκληρά τον κλάδο της μεταποίησης στη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία, ωθώντας τον δείκτη PMI (Manufacturing Purchasing Managers’ Index) της Eυρωζώνης στις 48,8 μονάδες τον Δεκέμβριο του 2025, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα μηνών. Οι τιμές άνω του 50 υποδηλώνουν αύξηση της δραστηριότητας, ενώ οι τιμές κάτω του 50 υποδηλώνουν συρρίκνωση.
