Έκκληση για άμεση αλλαγή πορείας στη στεγαστική πολιτική απευθύνουν με κοινή παρέμβασή τους 11 συλλογικότητες για τη στέγη, από όλη την Ελλάδα. Στο κείμενο που υπογράφουν μεταξύ άλλων φορείς όπως το Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία, η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης και η Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών, δεν αρκούνται στην περιγραφή του προβλήματος. Παρουσιάζουν μια διαφορετική προσέγγιση για τις αιτίες της στεγαστικής κρίσης, πέρα από τις συνήθεις επικλήσεις στην ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Αντιθέτως, κατονομάζουν ως βασική αιτία της κρίσης τη μετατροπή της κατοικίας σε επενδυτικό προϊόν και ως βασικό συνυπεύθυνο γι’αυτό την ελληνική κυβέρνηση.
Υποστηρίζουν ότι οι κυβερνητικές πολιτικές όχι μόνο δεν έθεσαν όρια στην κερδοσκοπία επί των ακινήτων, αλλά την ανέδειξαν σε στρατηγική επιλογή, διευρύνοντας τους αποκλεισμούς.
«Η Golden Visa, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων, οι πλειστηριασμοί και η μεταβίβαση υποθηκευμένων κατοικιών σε funds και servicers, οι εξώσεις-εξπρές, η επιδότηση της ζήτησης χωρίς έλεγχο των τιμών, είναι διαφορετικές όψεις μιας πολιτικής, που ενθάρρυνε την κερδοσκοπική χρήση της κατοικίας και περιόρισε την πρόσβαση όσων τη χρειάζονται για να ζήσουν», τονίζει η παρέμβαση των 11 φορέων.
Καταγγέλλουν την κυβερνητική πολιτική και ζητούν πλαφόν στα ενοίκια, κατάργηση της Golden Visa για κατοικία και δημόσιο μοντέλο κοινωνικής στέγασης
Οι 11 στεγαστικές συλλογικότητες δεν πείθονται από τα μέτρα που εξήγγειλε ο Κ. Μητοστάκης στη ΔΕΘ για την κατοικία, ενώ ασκούν κριτική από την αντιπολίτευση
Δεν πείθονται από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ
Η παρέμβαση των συλλογικοτήτων έρχεται λίγες ημέρες μετά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα της 90ής ΔΕΘ, με το στεγαστικό να περιλαμβάνεται στο πακέτο των κυβερνητικών μέτρων.
Στο επίκεντρο βρέθηκε το πρόγραμμα «Σπίτι μου 3», ύψους 2 δισ. ευρώ, το οποίο θα υλοποιηθεί μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και αναμένεται να καλύψει περίπου 40.000 νέα ζευγάρια, με πιο ευέλικτα εισοδηματικά κριτήρια ένταξης.
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης δραστική αύξηση του φόρου μεταβίβασης ακινήτων για αγοραστές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, από 3% σε 15%, καθώς και διεύρυνση της κατάργησης του ΕΝΦΙΑ σε μικρούς οικισμούς. Στον ευρύτερο σχεδιασμό έως το 2031 περιλαμβάνονται ακόμη 20.000 νέες ή ανακαινισμένες κατοικίες, 8.500 επιπλέον φοιτητικές κλίνες και η δημιουργία νέου φορέα στεγαστικής πολιτικής για την αξιοποίηση της δημόσιας και δημοτικής ακίνητης περιουσίας.
Είναι ακριβώς αυτό το πλαίσιο που οι στεγαστικές συλλογικότητες επικρίνουν ως ανεπαρκές και μονόπλευρο, που δεν αντιμετωπίζει τον πυρήνα του προβλήματος.
Κριτική στα υφιστάμενα μέτρα
Οι υπογράφουσες οργανώσεις χαρακτηρίζουν αντιπαραγωγικό μεγάλο μέρος της σημερινής στεγαστικής πολιτικής. Σύμφωνα με το κείμενο, προγράμματα όπως το «Σπίτι μου» διοχετεύουν χρήμα σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά προσιτής κατοικίας, με αποτέλεσμα να εκτοξεύονται οι τιμές αντί να συγκρατούνται. Οι επιδοτήσεις ανακαίνισης και οι φοροαπαλλαγές σε εκμισθωτές, όπως σημειώνουν, αναβαθμίζουν ιδιωτικές περιουσίες χωρίς να εξασφαλίζουν προσιτά ενοίκια, ενώ τα επιδόματα ενοικίου χωρίς έλεγχο των μισθωμάτων καταλήγουν να ενισχύουν τις τσέπες των ιδιοκτητών και να ανεβάζουν περαιτέρω τις τιμές.
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η κριτική στη λεγόμενη «Κοινωνική Αντιπαροχή», η οποία, όπως αναφέρουν οι συλλογικότητες, παραδίδει δημόσια γη σε ιδιώτες κατασκευαστές με πενιχρά κοινωνικά ανταλλάγματα και χωρίς εγγυήσεις μακροχρόνιας διατήρησης των κατοικιών σε δημόσια χρήση. Οι φορείς σχολιάζουν επίσης πως οι υπάρχοντες περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις εφαρμόζονται προσωρινά και σε περιορισμένο αριθμό περιοχών, ενώ την ίδια στιγμή η κυβέρνηση προωθεί μέτρα όπως οι εξώσεις-εξπρές και ο λεγόμενος «Τειρεσίας ενοικιαστών», τα οποία θεωρούν ότι επιδεινώνουν τη θέση των ενοικιαστών.
Οι οργανώσεις ασκούν κριτική και στην αντιπολίτευση, την οποία κατηγορούν ότι περιορίζεται σε επιμέρους διορθώσεις του κυβερνητικού προγράμματος χωρίς να προτείνει ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης στο μοντέλο διαχείρισης γης και κατοικίας.
Έξι διεκδικήσεις για το στεγαστικό
Οι συλλογικότητες διατυπώνουν έξι συγκεκριμένα αιτήματα. Ζητούν άμεση παρέμβαση στην αγορά ενοικίου με πλαφόν στις αυξήσεις και ανώτατα μισθώματα συνδεδεμένα με την αντικειμενική αξία και την ενεργειακή απόδοση των κατοικιών, παράλληλα με διεύρυνση των δικαιωμάτων των ενοικιαστών και κατάργηση των εξώσεων-εξπρές. Ζητούν επίσης να σταματήσει η κερδοσκοπική αλλαγή χρήσης της κατοικίας, με πλήρη κατάργηση της Golden Visa για επενδύσεις σε ακίνητα και θεσμικό πλαίσιο που θα επιτρέπει στους δήμους να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ανάλογα με τη στεγαστική πίεση κάθε περιοχής.
Τρίτο αίτημα είναι η ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας, με απαγόρευση των πλειστηριασμών κύριας κατοικίας και κατάργηση του μοντέλου των servicers. Οι φορείς ζητούν ακόμη ένα πολυεπίπεδο μοντέλο κοινωνικής κατοικίας με μακροχρόνια ενοικίαση σε τιμές χαμηλότερες των αγοραίων, προτεραιότητα στην ανακαίνιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος αντί για νέες κατασκευές, καθώς και μέτρα για τα κενά ακίνητα, με κλιμακωτό φόρο αδράνειας και κίνητρα παραχώρησής τους σε δημόσιους και δημοτικούς φορείς για κοινωνική μίσθωση.
Οι 11 συλλογικότητες που υπογράφουν το κείμενο είναι κατ’αλφαβητική σειρά οι εξής:
- Γειτονιές για το Δικαίωμα στη Στέγαση
- Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία
- Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης
- Ενωτική Πρωτοβουλία κατα των Πλειστηριασμών
- Μαχαλάς Μεταξουργείου
- ΞΕΣΠΙΤΟΓΑΤΟΣ
- Συνέλευση Κατοίκων Μεταξουργείου Κεραμεικού
- Architects for Climate Action Network Greece
- CoHab
- Gentrification skg
- HARTA
Επιπλέον στηρίζουν
- ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ – Συντονισμός πολιτών και συλλογικοτήτων για το οριστικό κλείσιμο της εγκατάστασης της Φυλής
- Εναλλακτική Δράση για Ποιότητα Ζωής
- Οικοφεμινιστική Ομάδα
- Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού
- Σύλλογος Διεπιστημονικής Δημιουργίας Χωροχρόνος – SPACETIME
- ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece
- QUOKKA Action Research Collective
