Η ομάδα αίματος ενδέχεται να σχετίζεται με ορισμένους παράγοντες υγείας. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology, μία συγκεκριμένη ομάδα αίματος συσχετίστηκε με υψηλότερο σχετικό κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου σε άτομα κάτω των 60 ετών.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αύξηση του κινδύνου είναι μικρή και ότι η συσχέτιση δεν αποδεικνύει πως η ομάδα αίματος προκαλεί εγκεφαλικό. Τι έδειξε η μελέτη, ποιος είναι ο πιθανός βιολογικός μηχανισμός και ποιοι παράγοντες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη;
Η ομάδα αίματος που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού πριν από τα 60, σύμφωνα με μελέτη
Τα εγκεφαλικά επεισόδια θεωρούνται συχνά πάθηση της τρίτης ηλικίας. Ωστόσο, ένα αυξανόμενο ποσοστό εμφανίζεται πλέον νωρίτερα, πριν από την ηλικία των 60 ετών. Αυτά τα πρώιμα εγκεφαλικά επεισόδια είναι συχνά πιο θανατηφόρα ή αφήνουν στους επιζώντες αναπηρίες για δεκαετίες, ενώ τα αίτιά τους παραμένουν λιγότερο κατανοητά.
Μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τους Steven Kittner και Braxton Mitchell από τη Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ αναζήτησε γενετικά στοιχεία. Οι ερευνητές συγκέντρωσαν δεδομένα από 48 γενετικές μελέτες για το ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο —τον συχνότερο τύπο εγκεφαλικού, που προκαλείται από απόφραξη στην παροχή αίματος στον εγκέφαλο. Συνολικά, η ανάλυση κάλυψε περίπου 17.000 ασθενείς που είχαν υποστεί εγκεφαλικό και σχεδόν 600,000 άτομα χωρίς ιστορικό της νόσου.
Σαρώνοντας ολόκληρο το γονιδίωμα για παραλλαγές που σχετίζονται με το εγκεφαλικό, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το πρώιμο εγκεφαλικό (πριν τα 60) συνδεόταν με μια συγκεκριμένη περιοχή του χρωμοσώματος 9. Πρόκειται για την περιοχή που περιέχει το γονίδιο ABO, το οποίο καθορίζει την ομάδα αίματος (A, B, AB ή O).
Όσοι υπέστησαν πρώιμο εγκεφαλικό είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν ομάδα αίματος Α και μικρότερη πιθανότητα να έχουν ομάδα αίματος Ο. Η συγκεκριμένη συσχέτιση καταγράφηκε σε σύγκριση τόσο με όσους εμφάνισαν εγκεφαλικό σε μεγαλύτερη ηλικία όσο και με άτομα που δεν είχαν υποστεί ποτέ το συγκεκριμένο επεισόδιο.
Μετά την προσαρμογή των αποτελεσμάτων ως προς το φύλο και άλλους παράγοντες, οι ερευνητές διαπίστωσαν τα εξής:
- Ομάδα Α: 16% υψηλότερος κίνδυνος πρώιμου εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με τις άλλες ομάδες αίματος.
- Ομάδα Ο: 12% χαμηλότερος κίνδυνος.
- Ομάδα Β: Ήταν πιο συχνή στους ασθενείς με εγκεφαλικό όλων των ηλικιών σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Neurology. Η συνάφεια με τα εγκεφαλικά σε μεγαλύτερες ηλικίες ήταν πολύ πιο αδύναμη.
Τι σημαίνει πρακτικά το «16%»
Το ποσοστό του 16% αφορά τον σχετικό κίνδυνο και όχι την πιθανότητα να υποστεί ένα άτομο εγκεφαλικό επεισόδιο. Με άλλα λόγια, αποτυπώνει τη διαφορά που παρατηρήθηκε στα άτομα με ομάδα αίματος Α σε σχέση με τις υπόλοιπες ομάδες. Καθώς τα εγκεφαλικά επεισόδια πριν από τα 60 παραμένουν σχετικά σπάνια, η συγκεκριμένη αύξηση μεταφράζεται σε μικρή διαφορά στον απόλυτο κίνδυνο.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η αύξηση του κινδύνου είναι μικρή και ότι τα άτομα με ομάδα αίματος Α δεν χρειάζεται να ανησυχούν ή να υποβάλλονται σε πρόσθετες προληπτικές εξετάσεις αποκλειστικά εξαιτίας αυτού του ευρήματος.
Καθώς η ομάδα αίματος δεν μπορεί να τροποποιηθεί, η πρόληψη του εγκεφαλικού εξακολουθεί να επικεντρώνεται στους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι είναι:
- Υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
- Κάπνισμα
- Διαβήτης
- Αυξημένη χοληστερίνη
- Έλλειψη σωματικής άσκησης
Ο έλεγχος των παραπάνω παραγόντων κινδύνου έχει σαφώς μεγαλύτερη σημασία για την πρόληψη του εγκεφαλικού από τη γνώση της ομάδας αίματος. Εξίσου σημαντική είναι η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών συμπτωμάτων, καθώς η άμεση ιατρική αντιμετώπιση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Πώς συνδέεται η ομάδα αίματος με τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η ομάδα αίματος προκαλεί εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά αναδεικνύει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό. Το γονίδιο ABO, που καθορίζει την ομάδα αίματος, επηρεάζει τη λειτουργία της πήξης και ορισμένων πρωτεϊνών που σχετίζονται με τα αιμοφόρα αγγεία. Παράλληλα, η ομάδα αίματος Α έχει συσχετιστεί με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης, δηλαδή σχηματισμού θρόμβων σε βαθιές φλέβες, συνήθως των κάτω άκρων.
Οι μηχανισμοί που σχετίζονται με την πήξη του αίματος ενδέχεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση ισχαιμικού εγκεφαλικού, το οποίο προκαλείται από την απόφραξη ενός αγγείου που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο. Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει, εν μέρει, τη συσχέτιση που παρατηρήθηκε στους νεότερους ενήλικες, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Οι περιορισμοί της μελέτης
- Η μελέτη αφορούσαν κυρίως άτομα ευρωπαϊκής καταγωγής, επομένως τα αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν σε άλλους πληθυσμούς.
- Η μετα-ανάλυση συνδύασε στοιχεία από μελέτες με διαφορετικές μεθοδολογίες, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την ακρίβεια των συμπερασμάτων.
- Η ομάδα αίματος αποτελεί γενετικό χαρακτηριστικό που δεν μπορεί να αλλάξει. Η συσχέτισή της με τον κίνδυνο δεν σημαίνει ότι αποτελεί άμεση αιτία εγκεφαλικού ούτε ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μόνη της για την πρόβλεψή του.
Η σημασία της μελέτης έγκειται κυρίως στο ότι ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση του πρώιμου εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα ευρήματα στρέφουν το ενδιαφέρον των επιστημόνων στους μηχανισμούς πήξης του αίματος και στον ρόλο που ενδέχεται να διαδραματίζουν στην εμφάνιση εγκεφαλικού. Η περαιτέρω διερεύνησή τους μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του λόγου που ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν τη νόσο αρκετές δεκαετίες νωρίτερα από άλλους.
