Οι Αμερικανοί και άλλοι βόρειοι λαοί της Ευρώπης πιστεύουν γενικά ότι πρέπει να «αξίζουν» τις διακοπές τους, ότι πρέπει να δουλέψουν σκληρά πριν κάνουν ένα καλό διάλειμμα. Η επιστήμη, όμως, αλλά και η πραγματικότητα έχει αποδείξει πως οι διακοπές και οι συχνότερες άδειες από την εργασία κάνουν καλό τόσο στους εργαζόμενους όσο και στους εργοδότες – κι ας μην το αντιλαμβάνονται ακριβώς έτσι οι δεύτεροι…
Οι έρευνες, πάντως, δείχνουν ότι ο ελεύθερος χρόνος αποτελεί σημαντικό παράγοντα της ευημερίας και της ικανοποίησής μας από τη ζωή, συμπεριλαμβανομένης της υγείας μας, της αφοσίωσής μας στην εργασία, της δημιουργικότητάς μας, ακόμη και της ικανοποίησής μας από μια σχέση ή ένα γάμο.
Με λίγα λόγια, όσο κι αν κάποιοι υπερηφανεύονται για τη σκληρή δουλειά και την αφοσίωσή τους, σύμφωνα με μελέτεςμ στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι δουλεύουμε πιο σκληρά, έχουμε καλύτερες επιδόσεις και απολαμβάνουμε καλύτερη υγεία, περισσότερη αντοχή και μεγαλύτερο ενθουσιασμό για τη δουλειά μας, αν αφιερώσουμε χρόνο για ξεκούραση.
Τρεις λόγοι για τους οποίους οι διακοπές σάς κάνουν καλό
1. Οι διακοπές είναι χαλαρωτικές. Συχνά κάνουμε διακοπές για να χαλαρώσουμε, αλλά έχουν πραγματικά αποτέλεσμα; Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο εξέτασαν αυτό το ζήτημα μέσω μιας πρωτότυπης μελέτης: μελέτησαν την επίδραση των διακοπών σε θέρετρο και ενός προγράμματος διαλογισμού στους βιολογικούς δείκτες του στρες και της ανοσολογικής λειτουργίας.
Τα δεδομένα έδειξαν ότι οι διακοπές σε θέρετρο όχι μόνο μας κάνουν να νιώθουμε πιο ενεργητικοί και λιγότερο αγχωμένοι από ό,τι πριν τις διακοπές, αλλά έχουν επίσης ισχυρή και άμεση επίδραση στα μοριακά δίκτυα που σχετίζονται με το άγχος και την ανοσολογική λειτουργία. Οι συμμετέχοντες που παρακολούθησαν το σεμινάριο διαλογισμού παρουσίασαν επίσης αύξηση της αντιικής δραστηριότητας.
Επιλέξτε λοιπόν την αγαπημένη σας δραστηριότητα αναψυχής: σέρφινγκ κάτω από τον ήλιο και χαλάρωση κάτω από την καμπάνα, ή να καθίσετε σε ένα ζαφού και να κάνετε γιόγκα.
2. Τα διαλείμματα σας κάνουν πιο παραγωγικούς. Ένα άλλο προσωπικό και επαγγελματικό πλεονέκτημα των διακοπών είναι η δυνατότητα να αποσυνδεθείτε από την εργασία.
Η Sabine Sonnentag, καθηγήτρια οργανωτικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάνχαϊμ στη Γερμανία, διαπίστωσε ότι η αδυναμία αποσύνδεσης από τη δουλειά συνοδεύεται από συμπτώματα επαγγελματικής εξουθένωσης, το γνωστό burnout, τα οποία φυσικά επηρεάζουν την ευεξία και την παραγωγικότητα.
Ωστόσο, η αποσύνδεση από τη δουλειά όταν δεν βρίσκεστε στο χώρο εργασίας, όπως επισημαίνει, μας κάνει πιο ανθεκτικούς απέναντι στο άγχος και πιο παραγωγικούς και αφοσιωμένους στη δουλειά. Ακόμη και μια σύντομη απόδραση το Σαββατοκύριακο μπορεί να προσφέρει σημαντική ανάρρωση από το εργασιακό άγχος, ενώ τα μακρύτερα ταξίδια προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερη ανακούφιση.
Μετά από τις διακοπές, το 64% των ανθρώπων δηλώνει ότι αισθάνεται «αναζωογονημένο και ενθουσιασμένο για την επιστροφή στη δουλειά». Πρόκειται για μια κατάσταση που ωφελεί τόσο τους εργαζόμενους όσο και τις επιχειρήσεις, ειδικά αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι αχρησιμοποίητες άδειες κοστίζουν στις αμερικανικές επιχειρήσεις, για παράδειγμα, πάνω από 22ο δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
3. Η αλλαγή ρυθμού ενισχύει τη δημιουργικότητα. Ένα άλλο επαγγελματικό πλεονέκτημα από τη λήψη άδειας είναι η ενίσχυση της δημιουργικότητας. Σε όλες τις χώρες και τους κλάδους, οι διευθύνοντες σύμβουλοι (CEO) αξιολογούν τη δημιουργικότητα ως το νούμερο «ένα» πιο σημαντικό χαρακτηριστικό για όλους τους νεοπροσλαμβανόμενους υπαλλήλους. Ακόμη και σε περιόδους κρίσης της δημιουργικότητας, κάτι που συναντάμαι κυρίως στις νεότερες γενιές, οι επιστήμονες επιμένουν ότι περισσότερες διακοπές και ελεύθερος χρόνος μπορεί να βοηθήσουν.
Πολλοί εργαζόμενοι τείνουν να εξειδικεύονται στον δικό τους τομέα και δεν εξερευνούν νέους τομείς ούτε διαφοροποιούν τα ενδιαφέροντά τους. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν ότι η έκθεση σε νέες και διαφορετικές εμπειρίες ενισχύει πραγματικά τη δημιουργικότητά σας. Για παράδειγμα, μια μελέτη έδειξε ότι η πεζοπορία στη φύση και η αποσύνδεση από όλες τις συσκευές για τέσσερις ημέρες – μια πολύ ασυνήθιστη εμπειρία στην εποχή μας – οδήγησε σε αύξηση της δημιουργικότητας κατά 50%.
Μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου δείχνουν ότι το να μην κάνουμε τίποτα, η αδράνεια, η ονειροπόληση και η χαλάρωση δημιουργούν κύματα άλφα στον εγκέφαλο, τα οποία είναι καθοριστικά για δημιουργικές ιδέες και καινοτόμες ανακαλύψεις. Μια άλλη διεθνής έρευνα έχει δείξει ότι τα θετικά συναισθήματα – όπως αυτά που νιώθουμε σε χαλαρωτικές, διασκεδαστικές διακοπές – μας κάνουν πιο εφευρετικούς και ικανούς να σκεφτόμαστε έξω από τα καθιερωμένα πλαίσια.
Πώς να αξιοποιήσετε στο έπακρο τις διακοπές σας
Όταν προγραμματίζετε τις διακοπές σας, λάβετε υπόψη ότι δεν είναι όλες οι δραστηριότητες αναψυχής ίδιες. Μια γερμανική μελέτη που συνέκρινε διάφορες δραστηριότητες αναψυχής έδειξε ότι, ενώ το να περνάτε χρόνο με φίλους, να ασκείστε και να κάνετε διακοπές βελτιώνει σημαντικά την ευημερία σας, άλλες δραστηριότητες – όπως η περιήγηση στο Διαδίκτυο και η παρακολούθηση τηλεόρασης – δεν το κάνουν· στην πραγματικότητα, οδηγούν σε χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή. Αυτό σημαίνει ότι ο… καναπές σας δεν είναι απαραίτητα ο καλύτερος προορισμός για διακοπές.
Ανάλογα με την ηλικία και το φύλο σας, όπως έδειξε έρευνα, διαφορετικές δραστηριότητες αναψυχής μπορεί να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ευεξία – αλλά για άτομα όλων των ηλικιών, δραστηριότητες αναψυχής όπως η επίσκεψη σε φίλους και συγγενείς συνδέονται θετικά με την ευημερία.
Στα μεγαλύτερα χρόνια της ζωής, για παράδειγμα, οι κοινωνικές δραστηριότητες φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Αυτό το εύρημα είναι λογικό, καθώς ένας μεγάλος και αυξανόμενος όγκος ερευνών δείχνει ότι ο βαθμός στον οποίο διατηρούμε κοινωνικές σχέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας βελτιώνει σημαντικά τη σωματική και ψυχολογική μας υγεία, ακόμη και τη μακροζωία μας.
Ο υπερβολικός προγραμματισμός βλάπτει
Πότε πρέπει να προγραμματίζετε τις διακοπές σας; Μερικοί από εμάς είμαστε τόσο καλοί στο να αναβάλλουμε την ικανοποίηση, που συνεχώς καθυστερούμε τις διακοπές μας, πιστεύοντας ότι θα απολαύσουμε τον ελεύθερο χρόνο που μας αξίζει αργότερα – αφού γράψουμε εκείνη την έκθεση, ολοκληρώσουμε εκείνο το μεγάλο έργο ή πάρουμε μια προαγωγή.
Όμως αυτό δεν ισχύει απαραίτητα: Μια νέα μελέτη δείχνει ότι οι στιγμές χαλάρωσης είναι διασκεδαστικές ό,τι κι αν γίνει, και τις απολαμβάνουμε εξίσου, είτε έρχονται πριν είτε μετά από σκληρή δουλειά. Επίσης, τα επαγγελματικά και προσωπικά οφέλη, που αποκομίζουμε από τον ελεύθερο χρόνο μας, μπορεί να μας βοηθήσουν να επιτύχουμε τους επαγγελματικούς μας στόχους.
Γι’ αυτό, προγραμματίστε τις διακοπές σας εγκαίρως. Ακόμα καλύτερα, μην παρασυρθείτε σε υπερβολικό προγραμματισμό. Μια άλλη πρόσφατη μελέτη υποδηλώνει ότι οι αυθόρμητες δραστηριότητες αναψυχής είναι πιο ικανοποιητικές από τις προγραμματισμένες. Συνεπώς, χαλαρώστε, κάντε «κοπάνα» και αφήστε τον εαυτό σας ελεύθερο πού και πού. Το καλοκαίρι δεν έχει τελειώσει ακόμα, οπότε απολαύστε το!
