Αντιμέτωπη με ελλείψεις φυσικού αερίου σε ποσότητες που ισοδυναμούν με την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν 12 εκατομμύρια σπίτια κινδυνεύει να βρεθεί η ΕΕ τον χειμώνα, γεγονός που θα την αναγκάσει να ανταγωνιστεί με υψηλότερες τιμές άλλες περιοχές για να καλύψει τις ανάγκες της. Αυτό με τη σειρά του εγείρει το ενδεχόμενο σταθερά νέων αυξήσεων στους λογαριασμούς ρεύματος και ενεργοποίησης υποχρεωτικών μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας, όπως επισημαίνει το Politico, το οποίο επικαλείται νεότερα στοιχεία για τα αποθέματα φυσικού αερίου.
Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν συνεχίζει να διαταράσσει τις παγκόσμιες ενεργειακές προμήθειες, η ΕΕ αντιμετωπίζει συνολικό έλλειμμα αυτόν τον χειμώνα έως και 14 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου — περίπου το 7% της ζήτησης και ποσότητα ικανή να τροφοδοτήσει από 10 έως 12 εκατομμύρια ευρωπαϊκά νοικοκυριά, σύμφωνα με έκθεση του αμερικανικού Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA), δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια.
Αντίστοιχα είναι τα συμπεράσματα έκθεσης που εκπόνησε κορυφαίος ευρωπαϊκός φορέας διαχειριστών δικτύων αερίου, η οποία παρουσιάστηκε σε αξιωματούχους ενέργειας των χωρών μελών της ΕΕ την Πέμπτη.
Σημειωτέον ότι τα αποθέματα αερίου της ΕΕ έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο για αυτήν την εποχή από το 2011, μόλις πάνω από το 70%.
Ευάλωτη σε εκτινάξεις τιμών η ΕΕ
Με τις τιμές του φυσικού αερίου σε υψηλά σχεδόν τετραετίας και την προσφορά περιορισμένη λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη έχει περιορισμένες επιλογές εφοδιασμού εάν ο ερχόμενος χειμώνας αποδειχθεί τόσο κρύος όσο ο προηγούμενος, διαπιστώνει το IEEFA.
Αν και αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ξεμείνει από αέριο, σίγουρα σημαίνει ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν 7 δισεκατομμύρια λιγότερα κυβικά μέτρα αποθηκευμένου αερίου για άντληση. Αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει τις χώρες να αγοράσουν αέριο σε υψηλές τιμές σε όλο και πιο ασταθείς παγκόσμιες αγορές ή ακόμη και να απαιτηθεί από τους καταναλωτές να μειώσουν τη ζήτηση εάν δεν υπάρχουν διαθέσιμες νέες προμήθειες.
Τα ιστορικά χαμηλά αποθέματα της ΕΕ αφήνουν το μπλοκ «με μικρότερο μαξιλάρι ασφαλείας» απέναντι σε παγκόσμιες διαταραχές εφοδιασμού, καθιστώντας το «ευάλωτο σε εκτινάξεις τιμών», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Ana Jaller-Makarewicz, επικεφαλής αναλύτρια ευρωπαϊκής ενέργειας του IEEFA, σύμφωνα με το Politico. Εάν οι χώρες αναγκαστούν να εξαντλήσουν τα αποθέματά τους φέτος, αυτό θα τις άφηνε επίσης με μεγαλύτερες ανάγκες αναπλήρωσης το επόμενο έτος, συνεχίζοντας τον φαύλο κύκλο των χαμηλών αποθεμάτων και των υψηλότερων τιμών, πρόσθεσε.
Εισαγωγές LNG
Στο ίδιο πνεύμα, η έκθεση του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου (ENTSO-G) για τον χειμερινό εφοδιασμό 2026-2027 που δημοσιεύτηκε την Πέμπτη προειδοποιεί ότι εάν οι εισαγωγές LNG είναι περιορισμένες ή ακόμη και «οι καλύτερες δυνατές» στο πλαίσιο ενός βαρύ χειμώνα, τα επίπεδα αποθήκευσης θα μπορούσαν να πέσουν έως και στο 11%. Αυτό είναι ένα βασικό όριο που απαιτείται για στρατηγικά αποθέματα τα οποία δεν μπορούν εύκολα να αξιοποιηθούν. Εάν οι χώρες ελπίζουν να αποκαταστήσουν τα αποθέματά τους στο 30% έως το τέλος του χειμώνα -για να μην αντιμετωπίσουν αυξημένη έκθεση σε μελλοντικά κύματα ψύχους- όγκοι ισοδύναμοι με το 7% της ζήτησης είτε θα πρέπει να περικοπούν είτε απλώς να παρακρατηθούν από τους καταναλωτές, προειδοποιεί.
Μέρος αυτής της πίεσης προέρχεται από μια διαφαινόμενη απαγόρευση σε επίπεδο ΕΕ στα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας ρωσικού LNG, η οποία πρόκειται να τεθεί σε ισχύ τον Ιανουάριο και θα μειώσει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές αερίου κατά επιπλέον 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, σύμφωνα με την έκθεση του IEEFA. Το ρωσικό αέριο χρησιμοποιούνταν ιστορικά για την αντιστάθμιση των «διακυμάνσεων στη ζήτηση» κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ανέφερε. «Τώρα η Ευρώπη εξαρτάται από την αποθήκευση για να βγάλει τον χειμώνα».
Αύξηση ζήτησης, αύξηση τιμής
Την ίδια στιγμή, η έκθεση του IEEFA επισημαίνει ότι η ζήτηση αερίου κατά τους χειμερινούς μήνες καταγράφει σταδιακή αύξηση τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ οι εισαγωγές στην ΕΕ έχουν παραμείνει στάσιμες. Αυτό την έχει οδηγήσει την ΕΕ να βασίζεται περισσότερο στα αποθέματά της κατά τη χειμερινή περίοδο, με τις καθαρές εκροές να αυξάνονται στα 22,6 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον Ιανουάριο αυτού του έτους, από 18,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον Ιανουάριο του 2025 και 17,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα τον Ιανουάριο του 2024.
Η εναλλακτική λύση θα ήταν η εισαγωγή νέων ποσοτήτων LNG, που η ΕΕ προμηθεύεται όλο και περισσότερο από τις ΗΠΑ. Όμως, στις τρέχουσες τιμές, η εισαγωγή των χαμένων όγκων θα κοστίσει στους Ευρωπαίους επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ, μια αύξηση 12% σε σχέση με πέρσι, σύμφωνα με την έκθεση. Η παραγωγή LNG των ΗΠΑ βρίσκεται επίσης κοντά στην πλήρη χωρητικότητά της, πράγμα που σημαίνει ότι αυτές οι επιπλέον εισαγωγές θα πιέσουν περαιτέρω την προσφορά, δήλωσε η Jaller-Makarewicz.
Για ορισμένους, μια αύξηση των τιμών είναι πιο πιθανή. Ενώ το σενάριο της στενής αγοράς του ENTSO-G υποθέτει ένα «παγκόσμιο έλλειμμα» που βλέπει τις διαθέσιμες εισαγωγές LNG στην Ευρώπη να μειώνονται κατά 20%, ο Laurent Ruseckas, ανώτερος αναλυτής αγοράς αερίου στην S&P Global Energy, υποστηρίζει ότι τα αποθέματα μπορούν να πέσουν μόνο μέχρι ένα ορισμένο σημείο, «καθώς μια ταχεία ανάληψη νωρίς το χειμώνα θα εκτοξεύσει τις τιμές», προσελκύοντας φορτία στην Ευρώπη από την Ασία.
Σε «αναμμένα κάρβουνα»
Το φυσικό αέριο απασχόλησε τη άτυπη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στις 29 Σεπτεμβρίου.
Οι επικεφαλής των ενεργειακών χαρτοφυλακίων της ΕΕ-27 με τις παρεμβάσεις τους ανέδειξαν το άμεσο πρόβλημα, δηλαδή το πώς θα περάσει η Ευρώπη τον επόμενο χειμώνα με υψηλές τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, με χαμηλότερα από τα συνηθισμένα αποθέματα και με αυξημένη εξάρτηση από τα εισαγόμενα καύσιμα.
Οπως επισημάνθηκε, τα αποθέματα στην ΕΕ βρίσκονται περίπου στο 71,44% κατά μέσο όρο, επίπεδο που θεωρείται ασυνήθιστα χαμηλό για την εποχή, αν και η Κομισιόν δεν διαπίστωνε άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Η μεγάλη διαφορά μεταξύ κρατών-μελών, ωστόσο, κάνει την εικόνα πιο σύνθετη. Στα τέλη Σεπτεμβρίου η πληρότητα ανερχόταν σε περίπου 83,6% στη Γαλλία, αλλά μόλις 57,9% στη Γερμανία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προέκρινε την αξιοποίηση της ευελιξίας του ευρωπαϊκού κανονισμού, που επιτρέπει στις χώρες να κινηθούν προς επίπεδο πληρότητας 80%, αντί του γενικού στόχου του 90%.
Ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση είχε η πρόταση του Γιόγκερσεν προς τα κράτη-μέλη να εξετάσουν ή να συνεχίσουν μέτρα περιορισμού της ζήτησης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής όσο χρειάζεται, μείωσης της θερμοκρασίας στα δημόσια κτίρια, περιορισμού του δημόσιου φωτισμού κλπ. Η λογική είναι να μετριαστούν οι πιέσεις στις τιμές και στις ανάγκες εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα. Η Κομισιόν επιμένει ότι η μακροπρόθεσμη απάντηση στην ενεργειακή εξάρτηση είναι περισσότερος εξηλεκτρισμός και εγχώρια καθαρή παραγωγή.
Οι αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν στα επίσημα Συμβούλια Ενέργειας του Οκτωβρίου και του Δεκεμβρίου.
Πηγή: OT
