Πολύ καιρό πριν η Κριστίν Λαγκάρντ ανακοινώσει την αποχώρησή της από το τιμόνι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), είχαν αρχίσει άτυπα οι διεργασίες (παζάρια, για την ακρίβεια) για τον αντικαταστάτη της. Ήταν ήδη γνωστό ότι της είχε προταθεί να αναλάβει τη ηγεσία του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και πως είχε αποδεχθεί, αν και δεν έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση.
Ο χρόνος της ανακοίνωσης από την επικεφαλής της ΕΚΤ συνδέεται άμεσα με τις γαλλικές προεδρικές εκλογές την άνοιξη. Και με το πολύ σοβαρό ενδεχόμενο πρόεδρος της Γαλλίας να εκλεγεί η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν. Και μάλιστα σε μια περίοδο που η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με δημοσιονομική κρίση.
Πάσα στον Μακρόν
Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, η αποχώρησή της στις 7 Φεβρουαρίου επιτρέπουν στη Γαλλία και τον πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν, να πάρει μέρος στα παζάρια για τον αντικαταστάτη της. Και να αποφευχθούν στις Βρυξέλλες οι τριβές –στην καλύτερη περίπτωση- με έναν/μία πρόεδρο λιγότερο συμβατό.
Η πρόωρη αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε στο δίκτυο CNBC ο Φίλιξ Φέδερ, οικονομολόγος στην Aberdeen Investments, σημαίνει ότι ο νέος Γάλλος Πρόεδρος «δεν θα έχει κανέναν ρόλο στην επιλογή του επόμενου επικεφαλής της ΕΚΤ — γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό, αν αναλογιστεί κανείς την πολιτική και δημοσιονομική αβεβαιότητα που περιβάλλει τη Γαλλία».
Η Κριστίν Λαγκάρντ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός / REUTERS/Arnd Wiegmann/File Photo
Ενώ ο Χόλγκερ Σμίντινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της τράπεζας Berenberg, δήλωσε: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να θωρακιστεί, τουλάχιστον εν μέρει, έναντι του κινδύνου να κερδίσει η Λεπέν τις γαλλικές προεδρικές εκλογές τον Απρίλιο/Μάιο του 2027. Ο διάδοχος της Λαγκάρντ θα διοριστεί σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία ο ένθερμα φιλοευρωπαίος κεντρώος Εμανουέλ Μακρόν θα εξακολουθεί να βρίσκεται στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Ο ίδιος αποτελεί μακροχρόνιο πολιτικό αντίπαλο της Λεπέν».
Αναζητώντας διάδοχο της Λαγκάρντ
Η Κριστίν Λαγκάρντ είναι ένα από τα υψηλόβαθμα στελέχη της ΕΚΤ που αποχωρούν την περίοδο αυτή. Μεταξύ αυτών, ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν και το ισχυρό μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής, Ίζαμπελ Σνάμπελ, υπεύθυνη για τις πράξεις αγοράς. Και οι δύο αναμένεται να αποχωρήσουν μέσα στο 2027. Συνεπώς, οι συζητήσεις για τους αντικαταστάτες τους βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Η ΕΚΤ είναι θεσμικά ανεξάρτητη. Το Διοικητικό της Συμβούλιο απαρτίζεται από τα έξι μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής και τους διοικητές των 21 εθνικών κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης.
Ωστόσο, οι διορισμοί στις κορυφαίες θέσεις γίνονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατόπιν διαβουλεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης. Οι διαπραγματεύσεις αυτές αντικατοπτρίζουν, κατά κανόνα, πολιτικά παζάρια σχετικά με την εθνική εκπροσώπηση και την επιρροή.
Δύο κυρίαρχοι υποψήφιοι
Επικρατέστεροι για τη θέση του επικεφαλής της ΕΚΤ είναι δύο υποψήφιοι. Ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος από την Ισπανία και ο Κλας Κνοτ από την Ολλανδία. Έχουν και οι δύο διατελέσει πρόσφατα διοικητές στις κεντρικές τράπεζες των χωρών τους.
Ο Κλας Κνοτ διετέλεσε επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας από το 2011 έως το 2025 και είναι διακεκριμένος επισκέπτης ερευνητής στο Peterson Institute for International Economics. Ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος είναι οικονομολόγος, ειδικευμένος στη νομισματική πολιτική. Διετέλεσε διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας την περίοδο 2018-2024.
Ο διορισμός νέου προέδρου θεωρείται κρίσιμος, εν μέσω συζητήσεων στις αγορές για το αν η ΕΚΤ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει κάποιον από τους μηχανισμούς παρέμβασής της, καθώς η Γαλλία αντιμετωπίζει μια κλιμακούμενη κρίση δημόσιου χρέους.
Οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία προσθέτουν περαιτέρω αβεβαιότητα, καθώς οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων εκτινάσσονται. Επίσης, το περιθώριο απόδοσής τους (spread) έναντι των γερμανικών ομολόγων —που αποτελούν το σημείο αναφοράς για την Ευρωζώνη— διευρύνεται στο υψηλότερο επίπεδο από την εποχή της κρίσης δημόσιου χρέους στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Ένα «γεράκι» και ένας «συστημικός» για τη θέση της Λαγκάρντ
Σύμφωνα με τον Χόλγκερ Σμίντινγκ, υπό αυτές τις συνθήκες, η ΕΚΤ θα πρέπει να εξετάσει ποιο πρόσωπο είναι καταλληλότερο για να διαχειριστεί πιθανή χρηματοπιστωτική αναταραχή.
«Ως πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB) της G20, ο Knot ενδέχεται να έχει ένα πλεονέκτημα σε αυτόν τον τομέα», εκτίμησε σε ανάλυσή του.
Ωστόσο, σημείωσε, «η ΕΚΤ δεν έχει ούτε την εντολή ούτε τη διάθεση να χρηματοδοτήσει τις δημοσιονομικές ακρότητες της Γαλλίας. Κατά την άποψή μας, η ΕΚΤ θα στήριζε τη Γαλλία μόνο εάν το Παρίσι επιστρέψει σε πιο βιώσιμες πολιτικές».
Ο Ολλανδός υποψήφιος θεωρείται ευρέως «γεράκι». Δηλαδή ο πιο «σκληροπυρηνικός» από τους δύο υποψηφίους. Στο παρελθόν είχε προειδοποιήσει ότι η ΕΚΤ κινδύνευε να λάβει ανεπαρκή μέτρα κατά την έξαρση του πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια, ενώ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για μεγάλες αυξήσεις των επιτοκίων.
Σύμφωνα με τον Πιερ Ροκ, στέλεχος στον τομέα των διεθνών κεφαλαιαγορών στην εταιρεία Validus Risk Management, που μίλησε στο CNBC, ο διορισμός του «θα ερμηνευόταν πιθανότατα ως κίνηση υπέρ της αυστηρής νομισματικής πολιτικής και θα μπορούσε να στηρίξει το ευρώ. Ωστόσο, μια πιο σκληρή στάση ενδέχεται επίσης να ασκήσει περαιτέρω πιέσεις στα spreads των γαλλικών ομολόγων και των ομολόγων των χωρών της περιφέρειας».
Από την άλλη πλευρά, ο Ισπανός Ντε Κος, λέει, «θα σηματοδοτούσε μεγαλύτερη συνέχεια, με ισχυρότερη εστίαση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Με το γαλλικό χρέος να δέχεται πιέσεις και τον πληθωρισμό να παραμένει πάνω από τον στόχο, οι αγορές επιτοκίων πιθανότατα θα ένιωθαν μεγαλύτερη ασφάλεια με την επιλογή του Ντε Κος».
Ένας άλλος παράγοντας, που πιθανόν θα επηρεάσει την επιλογή του διαδόχου της Κριστίν Λαγκάρντ, είναι η εθνικότητα. Σύμφωνα με τον Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης στην ING, ο Κνοτ «ενδέχεται να τύχει μεγαλύτερης υποστήριξης από τις κυβερνήσεις της Βόρειας Ευρώπης». Από την άλλη πλευρά, θέτει το ερώτημα «αν ο Ντε Κος θα υποστηριχθεί από την τρέχουσα ισπανική κυβέρνηση», καθώς στην Ισπανία γίνονται εκλογές στις 29 Νοεμβρίου.
Δύο καταξιωμένοι κεντρικοί τραπεζίτες
«Σε κάθε περίπτωση, και οι δύο θα έφερναν μαζί τους υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία στη νομισματική πολιτική», λέει στο CNBC. Προσόν «που η Κριστίν Λαγκάρντ χρειάστηκε να αποκτήσει αφού είχε ήδη αναλάβει τα καθήκοντά της».
Αναλυτές που μίλησαν στο Reuters αναφέρουν ότι και οι δύο υποψήφιοι καθησυχάζουν τις αγορές. Σύμφωνα με τον Πιετ Χάινες Κρίστιανσεν, της Danske Bank, και οι δύο «είναι πολύ ικανοί και καταξιωμένοι κεντρικοί τραπεζίτες, επομένως για τις αγορές δεν θα έχει μεγάλη σημασία».
Επίσης, οι χρηματοπιστωτικές αγορές αντέδρασαν ελάχιστα στην αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ, καθώς η ΕΚΤ έχει πλέον αποκτήσει μια φήμη που υπερβαίνει τη θητεία οποιουδήποτε από τους επικεφαλής της.
«Η ΕΚΤ είναι πλέον αρκετά εδραιωμένη και η αγορά είναι εξοικειωμένη με τον τρόπο λειτουργίας της», δήλωσε ο Σάιμον Ντανγκρόορ, της Goldman Sachs. «Εκτιμούμε ότι η θεσμική συμπεριφορά πιθανότατα θα διατηρηθεί και μετά την αποχώρηση της Λαγκάρντ, παραμένοντας σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη, ανεξάρτητα από το ποιος θα αναλάβει τη θέση».
