Σήμερα Τετάρτη είναι η κρίσιμη συνεδρίαση της ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου που θα καθορίσει τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) και – ενδεχομένως – να «ανοίξει» θέμα αλλαγών στην επιβολή του συγκεκριμένου μέτρου.
Σε περίπτωση που η Ολομέλεια κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να προκύψει υποχρέωση αναπροσαρμογής της εισφοράς σε πιο αναλογική βάση
Η κυβέρνηση αναμένοντας την απόφαση του δικαστηρίου, φέρεται να συζητά αλλαγές στα κλιμάκια υπολογισμού της συγκεκριμένης εισφοράς, αλλά από το 2027. Το γεγονός αυτό θα επιφέρει μειώσεις στο τελικό ποσό παρακράτησης για κάθε συνταξιούχο, ενώ ενδεχόμενη θετική για τους συνταξιούχους απόφαση αναμένεται να ανοίξει νέο γύρο διεκδίκησης αναδρομικών ποσών.
Η υπόθεση εκκινεί από αγωγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τη νομιμότητα του ισχύοντος τρόπου επιβολής της εισφοράς και διεκδικεί επιστροφή ποσών που παρακρατήθηκαν από τη σύνταξή του.
Ο πυρήνας της διαφοράς δεν αφορά την ύπαρξη της εισφοράς αυτής καθαυτής, η οποία έχει κριθεί κατά βάσιν συνταγματική για τα μεταγενέστερα του 2019 έτη. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται. Ειδικότερα τίθεται το ερώτημα εάν είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας η επιβολή ενιαίου συντελεστή επί του συνόλου της καταβαλλόμενης σύνταξης ή εάν θα έπρεπε να εφαρμόζεται κλιμακωτά, με εξαίρεση ενός βασικού ποσού, που στην προκειμένη περίπτωση προσδιορίζεται στα 1.400 ευρώ.
Το υφιστάμενο καθεστώς προβλέπει ότι μόλις η σύνταξη υπερβεί το συγκεκριμένο όριο, η εισφορά υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού και όχι μόνο στο υπερβάλλον τμήμα, γεγονός που οδηγεί σε δυσανάλογη επιβάρυνση για μια μεγάλη κατηγορία συνταξιούχων. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η αμφισβήτηση αυτού του μηχανισμού ανοίγει τον δρόμο για μια πιθανή αναδιάταξη της μεταχείρισης των συντάξεων, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στο καθαρό εισόδημα των δικαιούχων όσο και στα δημόσια έσοδα.
Σε περίπτωση που η Ολομέλεια κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να προκύψει υποχρέωση αναπροσαρμογής της εισφοράς σε πιο αναλογική βάση, περιορίζοντας τις μελλοντικές κρατήσεις και, ενδεχομένως, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για επιστροφές ποσών.
Σε κάθε περίπτωση, οι νομικοί εκτιμούν ότι η απόφαση θα επεκταθεί και στον ιδιωτικό τομέα, καλύπτοντας στην πράξη περί τους 440.000 συνταξιούχους.
Ποιες αυξήσεις μπορεί να προκύψουν
Οι έμμεσες αυξήσεις που θα προκύψουν από ενδεχόμενη αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ και ειδικότερα εφόσον οριστεί ως απαλλασσόμενο το ποσό σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ, εκτιμάται ότι θα είναι γύρω στα 30 ευρώ για τις μεσαίες συντάξεις από 1.450 έως 1.650 ευρώ, ενώ για τις υψηλότερες οι αυξήσεις θα ξεπεράσουν και τα 100 ευρώ.
Σημειώνεται ότι το υπουργείο Εργασίας έχει επεξεργαστεί σενάρια για αλλαγές στις κλίμακες της ΕΑΣ, τα οποία έμειναν στο συρτάρι και επιλέχθηκε ως «φθηνότερη» λύση να τιμαριθμοποιείται η ΕΑΣ κάθε χρόνο, έτσι ώστε να μη χάνονται οι αυξήσεις των συνταξιούχων, χωρίς όμως – ταυτόχρονα – να μειώνονται οι κρατήσεις.
Τυχόν αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς θα έχει και δημοσιονομικό αντίκτυπο καθώς αποτελεί σημαντική πηγή εσόδων του ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών), δηλαδή του ασφαλιστικού «κουμπαρά» για τις μελλοντικές ανάγκες του συστήματος συντάξεων. Στον κρατικό προϋπολογισμό 2026 προβλέπονται έσοδα 721 εκατ. ευρώ από την ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις και 167 εκατ. ευρώ από τις επικουρικές (συνολικά 888 εκατ. ευρώ). Το συνολικό απόθεμα του «κουμπαρά» αναμένεται να ξεπεράσει τα 23 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026.
Πηγή: OT
