Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον παγκόσμιο χάρτη της απασχόλησης τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας, αλλά οδηγώντας παράλληλα στην κατάργηση αρκετών υφιστάμενων επαγγελμάτων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της εταιρείας επιχειρηματικής και τεχνολογικής έρευνας Gartner, η εξάπλωση της AI θα οδηγήσει στη δημιουργία 10,6 εκατομμυρίων νέων θέσεων εργασίας παγκοσμίως την περίοδο 2025-2030, ενώ την ίδια στιγμή εκτιμάται ότι θα χαθούν 8,9 εκατομμύρια θέσεις.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά τις αναμενόμενες ανακατατάξεις, το συνολικό ισοζύγιο θα είναι θετικό, με περισσότερες από 1,7 εκατομμύρια επιπλέον θέσεις εργασίας μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Η AI αλλάζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνουν οι επιχειρήσεις
Ο John Lovelock, διακεκριμένος αντιπρόεδρος και επικεφαλής ερευνών της Gartner, δήλωσε στο Business Insider ότι αυτό που παρατηρείται σήμερα στην αγορά εργασίας είναι κυρίως μια στάση αναμονής από τις επιχειρήσεις, οι οποίες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς θα επηρεάσει η τεχνητή νοημοσύνη τις ανάγκες τους σε ανθρώπινο δυναμικό.
Όπως εξήγησε, η επίδραση της AI στην απασχόληση εξελίσσεται σε διαφορετικά στάδια.
«Η αρχική χρήση της AI οδηγεί τις επιχειρήσεις να πουν: Ας περιμένουμε λίγο πριν προχωρήσουμε σε νέες προσλήψεις. Το επόμενο στάδιο αξιοποίησής της οδηγεί σε μειώσεις θέσεων εργασίας. Ωστόσο, το τελικό στάδιο χρήσης της τεχνολογίας συνήθως οδηγεί στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί αποκλειστικά ως μηχανισμός αντικατάστασης εργαζομένων. Σε αρκετές περιπτώσεις, μπορεί να δημιουργήσει νέες επιχειρηματικές δυνατότητες και να αυξήσει τη ζήτηση για ανθρώπινο δυναμικό με διαφορετικές δεξιότητες.
Περισσότεροι από 435 εκατομμύρια εργαζόμενοι θα χρειαστεί να προσαρμοστούν
Παρά το θετικό ισοζύγιο στις θέσεις εργασίας, η μετάβαση δεν θα είναι εύκολη για όλους. Η Gartner εκτιμά ότι περισσότερα από 20% των εργαζομένων παγκοσμίως, δηλαδή περίπου 435,5 εκατομμύρια άνθρωποι, θα χρειαστεί να προσαρμόσουν τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα χάσουν τη δουλειά τους. Αντίθετα, σε πολλές περιπτώσεις θα κληθούν να αναλάβουν διαφορετικές αρμοδιότητες, να αξιοποιούν νέα εργαλεία και να αναπτύξουν πρόσθετες επαγγελματικές δεξιότητες.
«Από τις δέκα εργασίες που μπορεί να εκτελείτε σήμερα, αύριο ενδεχομένως να κάνετε μόνο τις έξι, αλλά με διαφορετικό τρόπο», σημείωσε ο Lovelock.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση αποτυπώνει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που φέρνει η AI: δεν αλλάζει μόνο τον αριθμό των διαθέσιμων θέσεων εργασίας, αλλά και το περιεχόμενο των ίδιων των επαγγελμάτων.
Οι νέες δεξιότητες που αναζητούν οι εργοδότες
Η Nicole Bachaud, οικονομολόγος της ZipRecruiter, εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη εντείνει την αστάθεια σε κλάδους που σχετίζονται με την τεχνολογία στις ΗΠΑ, μεταβάλλοντας τόσο τις επαγγελματικές ειδικότητες όσο και τις δεξιότητες που αναζητούν οι εργοδότες.
Οι επιχειρήσεις ενδέχεται να δίνουν πλέον μεγαλύτερη βαρύτητα σε υποψηφίους που διαθέτουν εμπειρία στη χρήση εργαλείων AI, αλλά και ισχυρές ήπιες δεξιότητες (soft skills), όπως η επικοινωνία, η συνεργασία, η δημιουργική σκέψη και η επίλυση προβλημάτων.
«Καθώς αυτές οι δεξιότητες αλλάζουν τόσο γρήγορα, πιστεύω ότι θα δούμε μεγαλύτερη κινητικότητα στην αγορά εργασίας και, ως αποτέλεσμα, περισσότερη αστάθεια στους κλάδους των επαγγελματικών και επιχειρηματικών υπηρεσιών, των χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων και της πληροφορικής», δήλωσε στο Business Insider.
Πάνω από 100.000 ανακοινώσεις περικοπών θέσεων εργασίας λόγω AI στις ΗΠΑ
Οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στις αποφάσεις των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με την εταιρεία συμβουλευτικής και επαγγελματικής επανατοποθέτησης Challenger, Gray & Christmas, στις ΗΠΑ είχαν ανακοινωθεί περισσότερες από 100.000 περικοπές θέσεων εργασίας που συνδέονται με την AI έως τον Οκτώβριο του 2026.
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον τον δεύτερο συχνότερα αναφερόμενο λόγο για ανακοινώσεις απολύσεων, με τις συνθήκες της αγοράς και τους οικονομικούς παράγοντες να βρίσκονται στην πρώτη θέση.
Την ίδια στιγμή, αρκετοί εργαζόμενοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στις αλλαγές που φέρνει η νέα τεχνολογία.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Cristina Estupiñán, η οποία αναζητούσε εργασία μετά την απόλυσή της από τον κλάδο ανάπτυξης λογισμικού. Όπως είχε δηλώσει στο Business Insider, δεν αισθανόταν ιδιαίτερο ενθουσιασμό όταν υποψήφιοι εργοδότες τη ρωτούσαν για τη στάση της απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Πρέπει να επινοήσω κάτι για το τι με ενθουσιάζει στην AI, γιατί, για να είμαι ειλικρινής, τίποτα σε αυτήν δεν με ενθουσιάζει πραγματικά», ανέφερε.
Αντίστοιχα, ο Shawn Mrzena, έπειτα από περισσότερα από 20 χρόνια εργασίας στη Microsoft, αποφάσισε να αποχωρήσει μέσω του προγράμματος εθελούσιας συνταξιοδότησης της εταιρείας. Ένας από τους λόγους ήταν και ο ταχύτατος ρυθμός των αλλαγών που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, μια τεχνολογική μετάβαση στην οποία δεν επιθυμούσε πλέον να επενδύσει τον χρόνο και την ενέργειά του.
Γιατί δεν αναμένεται ένα «τσουνάμι» ανεργίας
Παρά τις ανησυχίες, οι οικονομολόγοι δεν προβλέπουν προς το παρόν μια απότομη κατάρρευση της απασχόλησης εξαιτίας της AI.
Ο Jan Hatzius, οικονομολόγος και επικεφαλής της παγκόσμιας επενδυτικής έρευνας της Goldman Sachs, εκτιμά ότι η ανεργία πιθανότατα θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα το 2027. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι τα επόμενα δύο χρόνια ενδέχεται να υπάρξουν αυξητικές πιέσεις στην ανεργία, καθώς οι επιχειρήσεις θα υιοθετούν την τεχνητή νοημοσύνη με πιο επιθετικό ρυθμό.
Όπως σημειώνει, πρόκειται για έναν προσωρινό αρνητικό παράγοντα για την αγορά εργασίας και όχι για ένα σενάριο μαζικής εξαφάνισης των θέσεων απασχόλησης.
Παράλληλα, η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης δεν θα είναι ίδια σε όλους τους τομείς της οικονομίας.
Σύμφωνα με τον Lovelock, οι κυβερνήσεις ενδέχεται να επικεντρωθούν περισσότερο στην αξιοποίηση της AI για τη μείωση του λειτουργικού κόστους και του αριθμού των εργαζομένων, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες θέσεων εργασίας.
Αντίθετα, στον κλάδο των υπηρεσιών η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες. Όταν οι εργαζόμενοι γίνονται πιο αποδοτικοί μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, οι επιχειρήσεις μπορούν να εξυπηρετούν περισσότερους πελάτες και να αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους, αυξάνοντας ενδεχομένως τις ανάγκες τους σε προσωπικό.
Οι νέοι ανησυχούν περισσότερο για τις επιπτώσεις της AI στην απασχόληση
Παρά τις προβλέψεις για καθαρή αύξηση των θέσεων εργασίας, ο φόβος για την απώλεια επαγγελματικών ευκαιριών παραμένει έντονος.
Έρευνα του Pew Research Center σε 37 χώρες έδειξε ότι το 76% των πολιτών στην Αυστραλία και το 76% στη Νότια Κορέα πιστεύουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε λιγότερες θέσεις εργασίας στις χώρες τους μέσα στα επόμενα 20 χρόνια. Πρόκειται για τα υψηλότερα ποσοστά μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα.
Στον αντίποδα, οι χαμηλότερες ανησυχίες καταγράφηκαν στη Νιγηρία και τις Φιλιππίνες, όπου μόλις το 26% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η AI θα περιορίσει τις θέσεις εργασίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ηλικιακή διάσταση του φαινομένου. Σύμφωνα με το Pew Research Center, σε αρκετές χώρες οι νεότεροι εργαζόμενοι, ηλικίας 18 έως 34 ετών, εμφανίζονται περισσότερο ανήσυχοι για τις επιπτώσεις της AI στην απασχόληση σε σύγκριση με τους μεγαλύτερους, ηλικίας 50 ετών και άνω.
Η τάση αυτή καταγράφεται τόσο σε ανεπτυγμένες οικονομίες, όπως ο Καναδάς, η Γαλλία, η Σιγκαπούρη και η Σουηδία, όσο και σε αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως η Ινδία, η Ινδονησία και η Μαλαισία.
Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης πενταετίας
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν φαίνεται να οδηγεί αναγκαστικά σε μια αγορά εργασίας με λιγότερες συνολικά θέσεις, αλλά σε μια αγορά με διαφορετικές απαιτήσεις, νέες ειδικότητες και σημαντικές ανακατατάξεις.
Οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο λειτουργίας τους, ενώ οι εργαζόμενοι θα πρέπει να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου η εξοικείωση με την AI, η κριτική σκέψη και οι ανθρώπινες δεξιότητες θα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα χαθούν ή θα δημιουργηθούν έως το 2030, αλλά και πόσο γρήγορα θα μπορέσουν εργαζόμενοι και επιχειρήσεις να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα.
