Η ζέστη και κατ’ επέκταση ο καύσωνας δεν αποτελεί πλέον απλώς μια καλοκαιρινή ενόχληση για την Ευρώπη. Γίνεται πλέον ένα βασικό στοιχείο στις προοπτικές ανάπτυξης.
Μια πρόσφατη έκθεση της Allianz Trade υποστηρίζει ότι όταν οι θερμοκρασίες υπερβούν περίπου τους 30 βαθμούς Κελσίου οι απώλειες παραγωγικότητας επιταχύνονται απότομα και αποτελούν διαρθρωτικό εμπόδιο για την οικονομική ανάπτυξη και όχι προσωρινή διαταραχή που σχετίζεται με τις καιρικές συνθήκες.
Ειδικότερα, πάνω από περίπου 33–34 βαθμούς Κελσίου, το σώμα ξεκινάει να κουράζεται. Οι εργαζόμενοι επιβραδύνουν, κάνουν περισσότερα διαλείμματα ή σταματούν εντελώς. Το οικονομικό πλήγμα εκτείνεται σε πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα: οι χαμένες ώρες μειώνουν την παραγωγή, οι ασθένειες που σχετίζονται με τη θερμότητα αυξάνουν το κόστος ασθενειών και υγείας και οι λογαριασμοί ενέργειας αυξάνονται καθώς η ψύξη γίνεται πιο δύσκολη.
Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας εκτιμά ότι έως το 2030, η θερμική καταπόνηση θα μπορούσε να εξαλείψει το ισοδύναμο 80 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης παγκοσμίως και περίπου 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια σε παραγωγή, με τη γεωργία να φέρει περίπου το60% των χαμένων ωρών.
Οικονομικές απώλειες στην Ευρώπη εξαιτίας της ζέστης
Το ακριβές κόστος του ΑΕΠ ανά ζεστή ημέρα είναι πιο δύσκολο να προσδιοριστεί και ποικίλλει σημαντικά ανά μελέτη και χώρα.
Το βάρος είναι άνισο. Η Νότια Ευρώπη — Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία — συνδυάζει τις υψηλότερες θερμοκρασίες με τα μεγαλύτερα μερίδια υπαίθριας και χειρωνακτικής εργασίας: η μεσογειακή γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός εξαρτώνται όλες από την παραμονή των ανθρώπων σε εξωτερικούς χώρους το καλοκαίρι, ακριβώς τη στιγμή που η ζήτηση κορυφώνεται.
Οι ειδικευμένοι γεωργικοί εργάτες είναι μακράν οι πιο εκτεθειμένοι, με το 72% να αναφέρει ότι εργάζεται σε υψηλές θερμοκρασίες για τουλάχιστον το ένα τέταρτο του χρόνου εργασίας του, σύμφωνα με το Eurofound
Η Βόρεια και κεντρική Ευρώπη δεν γλιτώνει — τα μη ψυχόμενα εργοστάσια, οι αποθήκες και τα εργοτάξια σε όλη τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Πολωνία χάνουν την παραγωγή τους κατά τη διάρκεια των πλέον συχνών περιόδων άνω των 35°C σε πόλεις όπως το Παρίσι και το Βερολίνο, όπως απέδειξε και ο φετινός παρατεταμένος καύσωνας.
Αναλυτικότερα, ένας στους πέντε εργαζόμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτίθεται σε υψηλές θερμοκρασίες στην εργασία, γεγονός που καθιστά την υπερβολική ζέστη έναν από τους ταχύτερα αυξανόμενους επαγγελματικούς κινδύνους που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA).
Αυτοί που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο είναι τα άτομα που εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή σε θερμά εσωτερικά περιβάλλοντα.
Η γεωργία, οι κατασκευές, οι μεταφορές, η μεταποίηση, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και ο τουρισμός είναι μεταξύ των τομέων που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες επιπτώσεις στην υγεία και την παραγωγικότητα κατά τη διάρκεια ολοένα και συχνότερων καυσώνων.
Η γεωργία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή
Η γεωργία αναγνωρίζεται σταθερά ως ο τομέας που εκτίθεται περισσότερο σε ακραίες θερμοκρασίες.
Ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO) αναφέρει ότι οι εργάτες γης αντιμετωπίζουν παρατεταμένη έκθεση στο άμεσο ηλιακό φως ενώ εκτελούν σωματικά απαιτητική εργασία που αυξάνει ακόμη περισσότερο τη θερμοκρασία του σώματός τους.
Η γεωργία παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη επειδή οι καλλιέργειες και η κτηνοτροφία εκτίθενται άμεσα σε παρατεταμένη ζέστη και ξηρασία, αυξάνοντας τον κίνδυνο χαμηλότερων συγκομιδών και υψηλότερων τιμών των τροφίμων.
Σύμφωνα με την Eurostat, η γεωργία αντιπροσώπευε το 1,2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της ΕΕ το 2024, αν και η σημασία της ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, φτάνοντας σε ποσοστό άνω του 3% του ΑΕΠ στην Ελλάδα και 2,5% στη Ρουμανία.
Πώς να προστατεύσετε τους εργαζόμενους;
Το τελευταίο κύμα καύσωνα έχει επίσης ανανεώσει την πίεση για ισχυρότερη προστασία των εργαζομένων σε όλη την Ευρώπη.
Αρκετές χώρες έχουν ενισχύσει ή ενεργοποιήσει μέτρα για την αντιμετώπιση της θερμότητας στην εργασία, όπως ο περιορισμός της εργασίας σε εξωτερικούς χώρους κατά τις πιο ζεστές ώρες, η μείωση των βαρδιών και η απαίτηση από τους εργοδότες να παρέχουν νερό, σκιά και επιπλέον διαλείμματα ανάπαυσης.
Εν τω μεταξύ, αυτή την εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εισαγάγει δεσμευτικούς κανόνες σε ολόκληρη την ΕΕ σχετικά με την έκθεση σε θερμότητα κατά την εργασία, συμπεριλαμβανομένης μιας μέγιστης θερμοκρασίας εργασίας, υποχρεωτικών διαλειμμάτων ψύξης επί πληρωμή και εγγυημένης πρόσβασης σε πόσιμο νερό, υποστηρίζοντας ότι το τρέχον μωσαϊκό εθνικών κανόνων αφήνει πολλούς εργαζόμενους ανεπαρκώς προστατευμένους.
