Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για να διευθετήσουν έως το τέλος του έτους τέσσερα μεγάλα πολιτικά ζητήματα: τη συμφωνία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, την επιλογή νέου προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και, ενδεχομένως, τον ορισμό ενός προσώπου που θα μπορεί να συνομιλεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σύμφωνα με το Politico, μέσα από τρεις ευρωπαϊκές Συνόδους Κορυφής, με αφετηρία το Δουβλίνο αυτή την εβδομάδα και κατάληξη μια κρίσιμη συνάντηση στις Βρυξέλλες λίγο πριν από τα Χριστούγεννα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα θα επιδιώξει συμφωνίες σε μια σειρά από ακανθώδη θέματα.
Στους στόχους περιλαμβάνονται η συμφωνία για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, η επιλογή διαδόχου της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της ΕΚΤ και ένα σχέδιο χρηματοδότησης της Ουκρανίας ύψους 45 δισ. ευρώ.
Την πολιτική πίεση εντείνει η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, η οποία πρόσθεσε ακόμη ένα θέμα στην ατζέντα: την περασμένη εβδομάδα κάλεσε τους ηγέτες να επιλέξουν μια προσωπικότητα «με κύρος», που θα εκπροσωπεί την ΕΕ στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Οι εκλογές πιέζουν για συμφωνίες έως τον Δεκέμβριο
Η έντονη διπλωματική κινητικότητα εκδηλώνεται ενόψει μιας σειράς εθνικών εκλογικών αναμετρήσεων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγάλες πολιτικές ανατροπές. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι οι συμφωνίες ενδέχεται να γίνουν ακόμη δυσκολότερες το 2027, καθώς θα ξεκινούν οι προεκλογικές εκστρατείες και περισσότεροι λαϊκιστές θα καταλαμβάνουν θέσεις στο τραπέζι των ευρωπαϊκών αποφάσεων.
Οι εκλογές, μάλιστα, δεν επιβάλλουν μόνο το χρονοδιάγραμμα του Δεκεμβρίου, αλλά επηρεάζουν και την ίδια την ουσία ορισμένων ζητημάτων.
Η Λαγκάρντ, πρώην υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας και σύμμαχος του Εμανουέλ Μακρόν, έχει παραδεχθεί ότι παραιτήθηκε πρόωρα από την ηγεσία της ΕΚΤ προκειμένου να έχει την «ελευθερία» να τοποθετείται για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, στις οποίες η ακροδεξιά υποψήφια Μαρίν Λεπέν διεκδικεί τη νίκη.
Το δύσκολο παζάρι για προϋπολογισμό και Ουκρανία
Τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο καθώς χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία συνδέουν πολιτικά τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό —οι οποίες αναμένεται να κριθούν την τελευταία στιγμή— με το ζήτημα της χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
Η ΕΕ έχει δεσμευθεί να καλύψει τα δύο τρίτα του χρηματοδοτικού κενού των 70 δισ. ευρώ που αντιμετωπίζει ο προϋπολογισμός του Κιέβου για την επόμενη χρονιά, χωρίς όμως να έχει διευκρινίσει πώς.
«Ορισμένα κράτη-μέλη θεωρούν ότι αυτά τα δύο ζητήματα είναι προτιμότερο να αντιμετωπιστούν παράλληλα, προχωρώντας μαζί», δήλωσε ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Άλλοι σημαντικοί υποστηρικτές της Ουκρανίας, όπως η Φινλανδία και η Πολωνία, προειδοποιούν ότι αυτή η σύνδεση μπορεί να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα.
«Κατανοώ την πολιτική λογική, αλλά δεν θεωρώ ότι έχει ιδιαίτερο νόημα να συνδέονται αυτά τα δύο θέματα», δήλωσε ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Πολωνίας Ιγκνάτσι Νιεμτσίτσκι. «Εάν ορισμένα κράτη-μέλη επιμείνουν στη σύνδεση των δύο φακέλων, μπορεί τελικά να μην καταλήξουμε σε συμφωνία για κανέναν από τους δύο».
Συμφωνία «πακέτο» για την ηγεσία της ΕΚΤ
Ορισμένα ζητήματα, ωστόσο, δεν μπορούν εύκολα να αντιμετωπιστούν χωριστά.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι συμφωνία για τον διάδοχο της Λαγκάρντ μπορεί να επιτευχθεί μόνο εάν οι ηγέτες συμφωνήσουν ταυτόχρονα και για την αντικατάσταση δύο ακόμη στελεχών της ΕΚΤ: της Γερμανίδας Ιζαμπέλ Σνάμπελ, η οποία πρόκειται να αποχωρήσει από την Εκτελεστική Επιτροπή τον Ιανουάριο, και του Ιρλανδού Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομολόγου της τράπεζας, του οποίου η θητεία λήγει τον Μάιο.
Η πολυπλοκότητα αυτού του παζλ, σε συνδυασμό με τον «έντονα πολιτικό» χαρακτήρα της επιλογής νέου προέδρου της ΕΚΤ, σημαίνει ότι οι αλλαγές στην ηγεσία της θα αντιμετωπιστούν ως «πακέτο», το οποίο θα πρέπει τελικά να εγκριθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες, σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο.
Υποψήφιοι για τη διαδοχή της Λαγκάρντ είναι ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ο οποίος βρίσκεται σήμερα στο τιμόνι της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, και ο πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας Κλάας Νοτ.
Η Μελόνι ζητεί κοινή ευρωπαϊκή φωνή απέναντι στη Ρωσία
Στο μεταξύ, η Μελόνι, η οποία προετοιμάζεται και η ίδια για εκλογές την επόμενη χρονιά, αντιδρά στον παραγκωνισμό της από τις ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία, στις οποίες πρωταγωνιστεί το σχήμα Ε3, αποτελούμενο από τη Γερμανία, τη Βρετανία και τη Γαλλία.
«Η ανάγκη να μιλά η Ευρώπη με μία φωνή στο ζήτημα της Ουκρανίας […] δεν επιδέχεται πλέον αναβολή», έγραψε σε επιστολή της προς τον Κόστα την περασμένη εβδομάδα. Πρόσθεσε ότι οι ηγέτες πρέπει να «λάβουν επίσημη απόφαση επί του θέματος» στη σύνοδο κορυφής της 17ης και 18ης Δεκεμβρίου.
Στην απάντησή του, ο Κόστα αποδέχθηκε το αίτημα της Μελόνι να «διατεθεί χρόνος για αυτή τη συζήτηση» στη σύνοδο της Παρασκευής. Παρέλειψε, ωστόσο, με νόημα οποιαδήποτε αναφορά στην προθεσμία του Δεκεμβρίου.
