Η νέα μελέτη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO – ΔΟΕ) «Women in Business and Management» (Γυναίκες στις Επιχειρήσεις και τη Διοίκηση), εξετάζει την κατάσταση της ισότητας των φύλων στον επιχειρηματικό κόσμο και τα βήματα που έχουν γίνει σε βάθος χρόνου.
Η έκθεση αντλεί στοιχεία από τρεις μεγάλης κλίμακας επιχειρηματικές έρευνες για τη θέση των γυναικών στη διοίκηση επιχειρήσεων (2013, 2018 και 2025) και δεδομένα τριών δεκαετιών σχετικά με την παγκόσμια αγορά εργασίας, αξιολογώντας τις πρακτικές, τα αποτελέσματα και τα οφέλη της πολυμορφίας στην εκπροσώπηση των φύλων.
Η έρευνα του 2025 – η πιο εκτεταμένη γεωγραφικά– περιλαμβάνει απαντήσεις από σχεδόν 12.000 επιχειρήσεις σε 99 χώρες. Το βασικό συμπέρασμα από το συνδυασμό των στοιχείων είναι ότι έχουν γίνει μεν θετικά βήματα αλλά «το βάθος και ο ρυθμός τους δεν είναι επαρκή», για να αξιοποιήσουμε πλήρως τα οικονομικά και επιχειρηματικά οφέλη που αποδεδειγμένα προκύπτουν», αναφέρεται στη σύνοψη της έκθεσης.
Ενώ οι γυναίκες είναι πιο μορφωμένες από ποτέ και έχουν όλο και μεγαλύτερη παρουσία στο εργατικό δυναμικό, η πρόοδος δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχα αποτελέσματα όσον αφορά την απασχόληση, την επαγγελματική εξέλιξη, την ανάληψη ηγετικών θέσεων ή τα εισοδήματα.
Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται από την πλευρά της προσφοράς ταλέντου, αφού δεν λείπουν οι γυναίκες με υψηλή κατάρτιση. Αυτό που λείπει είναι η ικανότητα της αγοράς εργασίας και των επιχειρήσεων να μετατρέψουν αυτή την προσφορά σε ίσες ευκαιρίες και ισότιμη μεταχείριση.
Τα ευρήματα της ΔΟΕ είναι ιδιαιτέρως επίκαιρα και για την ελληνική αγορά εργασίας, καθώς από 1η Νοεμβρίου εφαρμόζεται υποχρεωτικά σε όλες τις επιχειρήσεις ο νόμος για την ισότητα και τη μισθολογική διαφάνεια στις αμοιβές ανδρών και γυναικών.
Μετρήσιμη πρόοδος
Επειδή στον κόσμο των επιχειρήσεων σημασία έχουν τα μετρήσιμα αποτελέσματα, η έρευνα του ΔΟΕ εστιάζει στο κατά πόσο οι πρωτοβουλίες για την ισότητα των φύλων οδηγoύν σε βελτιωμένα επιχειρηματικά αποτελέσματα, όπως: υψηλότερη κερδοφορία, ενισχυμένη καινοτομία, ισχυρότερη διατήρηση ταλέντων και βελτιωμένη φήμη.
Οι επιχειρήσεις στις οποίες γυναίκες κατέχουν θέσεις διευθύνουσας συμβούλου (CEO) και ηγετικές θέσεις στο διοικητικό συμβούλιο είναι πιο πιθανό να αναφέρουν ισχυρότερα επιχειρηματικά αποτελέσματα σε σύγκριση με επιχειρήσεις χωρίς γυναίκες σε αυτές τις θέσεις.
- Το 2025, το 68,5% των επιχειρήσεων ανέφερε θετικά αποτελέσματα από πρωτοβουλίες ισότητας των φύλων και ποικιλομορφίας, σημειώνοντας αύξηση 11,1 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 2018.
- Από τις επιχειρήσεις που ανέφεραν αύξηση των κερδών, το 87,4% κατέγραψε αύξηση τουλάχιστον 5% που συνδέεται με πρωτοβουλίες προώθησης των γυναικών σε διοικητικές θέσεις.
- Περισσότερες από μία στις δέκα επιχειρήσεις (13,4%) ανέφεραν αύξηση κερδών που ξεπέρασε το 20%.
- Οι επιχειρήσεις με γυναίκα CEO έχουν 6,4% περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν καλύτερα επιχειρηματικά αποτελέσματα σε σύγκριση με τις επιχειρήσεις με άνδρα CEO.
- Οι επιχειρήσεις με γυναίκα πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου έχουν 17,5% περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν καλύτερα επιχειρηματικά αποτελέσματα σε σύγκριση με εκείνες που έχουν άνδρα στην ίδια θέση.
Κοινωνικά στερεότυπα
Ως βασικά εμπόδια για την ισότητα των φύλων και την ισότιμη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών σε διευθυντικές θέσεις ο ΔΟΕ αναφέρει τους επαγγελματικούς διαχωρισμούς που αναπαράγονται και εντός των επιχειρήσεων. Οι άνισες ευθύνες φροντίδας – από τα παιδιά μέχρι τις δουλειές του σπιτιού- και τα επίμονα κοινωνικά στερεότυπα, συνεχίζουν να επηρεάζουν τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και την επαγγελματική τους εξέλιξη.
Στην Ελλάδα το μέσο μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών ξεπερνά τα 175 ευρώ τον μήνα, για πλήρη απασχόληση
Ζημιωμένες σε αυτή την εργασιακή κούρσα δεν είναι μόνο οι γυναίκες αλλά και οι ίδιες οι επιχειρήσεις και η οικονομία κάθε χώρας στο σύνολό της, αφού δεν αξιοποιούν πλήρως το διαθέσιμο ταλέντο.
Από την άλλη, η συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό αποδεικνύεται ιδιαίτερα ανθεκτική στις πρόσφατες αναταράξεις. Για παράδειγμα, η γυναικεία απασχόληση ανέκαμψε σύντομα από την πανδημία του covid, σε επίπεδα υψηλότερα από πριν.
Η μόρφωση δεν αρκεί για να πάρουν οι γυναίκες το τιμόνι
Ενώ ο αριθμός των γυναικών εργοδοτών έχει σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία 30 χρόνια, οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν μόνο το 22,8% των ιδιοκτητών επιχειρήσεων.
Ανισορροπία εντοπίζεται και στη σχέση μεταξύ ανώτερης μόρφωσης και επαγγελματικής ανέλιξης. Οι γυναίκες πλέον ξεπερνούν τους άνδρες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παγκοσμίως. Το 2023 σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των γυναικών (46,4%) φοίτησε σε πανεπιστήμιο, σε σύγκριση με το 40,3% των ανδρών. Ωστόσο οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σε βασικούς τομείς, ιδίως στους κλάδους της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), όπου αποτελούν περίπου το 35% των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Η πρόοδος στην πρόσβαση σε διευθυντικές θέσεις δεν έχει μεταφραστεί σε ισορροπία των φύλων στις ηγετικές θέσεις.
Οι γυναίκες καταλαμβάνουν λιγότερο από το ένα τρίτο (30,5%) των διευθυντικών θέσεων παγκοσμίως, με σημαντικά χαμηλότερη εκπροσώπηση στα ανώτερα επίπεδα ευθύνης.
Μισθολογικό χάσμα
Οι μισθολογικές ανισότητες επιμένουν καθώς κατά μέσο όρο, οι γυναίκες κερδίζουν 0,78 δολάρια ΗΠΑ για κάθε δολάριο που κερδίζουν οι άνδρες, με την ψαλίδα να διευρύνεται στα ανώτερα επίπεδα ιεραρχίας. Στην Ελλάδα το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι επισήμως 13,4%, υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 12%.
Για τις επιχειρήσεις άνω των 10 ατόμων, το μέσο μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών ξεπερνά τα 175 ευρώ τον μήνα, για πλήρη απασχόληση, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν σε δύο επιπλέον μισθούς το χρόνο.
Ραγίζει αλλά δεν σπάει η γυάλινη οροφή
Η «γυάλινη οροφή» αναφέρεται στο αόρατο αλλά υπαρκτό φράγμα, που εμποδίζει τις γυναίκες (ή άλλες δημογραφικές ομάδες) να ανελιχθούν πάνω από ένα σημείο στην ιεραρχία ενός οργανισμού, ακόμα και αν έχουν τα κατάλληλα προσόντα. Η έκφραση ανήκει σε περασμένες εποχές (πρωτοεμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’70), αλλά δυστυχώς το φαινόμενο που περιγράφει ισχύει και σήμερα.
Σύμφωνα με τη ΔΟΕ, το ποσοστό επιχειρήσεων με ισορροπημένο εργατικό δυναμικό ως προς το φύλο (40%–60% για κάθε φύλο) μειώθηκε κατά 6,2 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ του 2013 και του 2025. Άρα σε αυτό το επίπεδο σημειώνεται οπισθοδρόμηση και όχι πρόοδος.
Από την άλλη, η εκπροσώπηση των γυναικών σε ηγετικές θέσεις έχει αυξηθεί. Το 2025, το 28,2% των επιχειρήσεων είχε γυναίκα διευθύνουσα σύμβουλο, από 23,4% το 2013 (+4,8 ποσοστιαίες μονάδες).
Το ίδιο διάστημα το ποσοστό των επιχειρήσεων με τουλάχιστον 30% γυναίκες στα διοικητικά συμβούλια αυξήθηκε κατά 7,2 ποσοστιαίες μονάδες, από 38,3% σε 45,5%, ενώ το ποσοστό εκείνων με γυναίκα πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου υπερδιπλασιάστηκε, από 13,1% σε 30,9%.
Πού υποεκπροσωπούνται οι γυναίκες
Ενώ στα ανώτερα και ανώτατα διοικητικά κλιμάκια των επιχειρήσεων βελτιώθηκε η ισορροπία στα φύλα (κατά 1,6 και 5 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα), στα κατώτερα και μεσαία διοικητικά στελέχη υπάρχει υποχώρηση, κατά -1,4 και -6,4 μονάδες.
Σήμερα, υπάρχουν περισσότερες γυναίκες σε ανώτερες διοικητικές θέσεις σε όλα τα τμήματα των επιχειρήσεων, αλλά η πρόοδος είναι άνιση. Οι γυναίκες εξακολουθούν να συγκεντρώνονται στους τομείς των ανθρώπινων πόρων (62,5%) και των οικονομικών και διοικητικών υπηρεσιών (55,4%). Αντίθετα υποεκπροσωπούνται σε ρόλους που σχετίζονται με τα κέρδη και τις ζημίες (19,8%) και την έρευνα και ανάπτυξη (26,3%), οι οποίοι είναι οι τομείς που συνδέονται στενότερα με την ανέλιξη στις εκτελεστικές διευθυντικές αρμοδιότητες.
