Με τις διεθνείς τιμές της ενέργειας να παραμένουν στα ύψη, ο πραγματικός γρίφος για την κυβέρνηση είναι για πόσο διάστημα μπορεί ο προϋπολογισμός να συντηρήσει τις υψηλές επιδοτήσεις στα καύσιμα. Τα 200 εκατ. ευρώ που έχουν εξασφαλιστεί έως το τέλος του 2026 αποτελούν ολόκληρη τη γραμμή άμυνας απέναντι στην ενεργειακή κρίση και πρέπει να φτάσουν για τη θέρμανση, το ντίζελ κίνησης, το φυσικό αέριο, το ηλεκτρικό ρεύμα και οποιαδήποτε νέα αναταραχή προκαλέσουν οι διεθνείς αγορές μέσα στον χειμώνα.
Στο υπουργείο Οικονομικών υπολογίζουν ότι μια γενναιόδωρη επιδότηση στην αρχή της περιόδου μπορεί να αφήσει τον προϋπολογισμό χωρίς άμυνα στην καρδιά του χειμώνα
Αυτό εξηγεί γιατί οι τελικές αποφάσεις θα ανακοινωθούν μόλις μια ημέρα πριν την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου και γιατί το οικονομικό επιτελείο αποφεύγει να δεσμευτεί για μέτρα μακράς διάρκειας. Κάθε επιπλέον λεπτό στην αντλία προσφέρει άμεση ανακούφιση στα νοικοκυριά, αφαιρεί όμως χρήματα από το περιορισμένο απόθεμα που ενδέχεται να χρειαστεί αργότερα, όταν οι θερμοκρασίες θα πέσουν και η κατανάλωση θα αυξηθεί, όπως εξηγούν πηγές του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης.
Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι ο πολιτικός λογαριασμός μιας ανεπαρκούς παρέμβασης μπορεί να είναι βαρύς, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα και στις ορεινές περιοχές. Στο υπουργείο Οικονομικών, όμως, υπολογίζουν ότι μια γενναιόδωρη επιδότηση στην αρχή της περιόδου μπορεί να αφήσει τον προϋπολογισμό χωρίς άμυνα στην καρδιά του χειμώνα.
Η άμυνα των 200 εκατ. ευρώ
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα 200 εκατ. ευρώ του τελευταίου τριμήνου δεν αποτελούν ειδικό κονδύλι αποκλειστικά για το πετρέλαιο θέρμανσης. Από τον ίδιο κουμπαρά πρέπει να χρηματοδοτηθούν η παρέμβαση στην αντλία, η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, η ενδεχόμενη παράταση της επιδότησης στο ντίζελ και οποιαδήποτε έκτακτη ανάγκη προκύψει στην αγορά ενέργειας.
Άλλα 200 εκατ. ευρώ έχουν προβλεφθεί για τους πρώτους μήνες του 2027. Πέρα από αυτά τα ποσά, ο προϋπολογισμός δεν περιλαμβάνει προς το παρόν πρόσθετη εφεδρεία για μια παρατεταμένη κρίση. Από την κυβέρνηση εξηγούν ότι η αξιοποίηση των 400 εκατ. ευρώ μηδενίζει ουσιαστικά το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο για τη διετία, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε υπέρβαση θα απαιτήσει περικοπή άλλων δαπανών, υψηλότερο έλλειμμα ή νέα ευρωπαϊκή ευελιξία.
Η πίεση έχει ήδη αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στα δημόσια οικονομικά. Η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης έχει κοστίσει 216 εκατ. ευρώ από την άνοιξη, ενώ μόνο η ενίσχυση των 15 λεπτών για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου επιβαρύνει τον προϋπολογισμό κατά 20 εκατ. ευρώ. Συνολικά, οι έκτακτες ενεργειακές παρεμβάσεις που είχαν αποφασιστεί έως τα τέλη Σεπτεμβρίου έφταναν τα 669 εκατ. ευρώ.
Τα τρία σενάρια
Χωρίς πρόσθετη παρέμβαση, η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης υπολογίζεται κοντά στα 1,96 ευρώ ανά λίτρο. Το ηπιότερο σενάριο προβλέπει τιμή 1,71 ευρώ, με συνολική ενίσχυση 25 λεπτών, από τα οποία 15 λεπτά θα καλύψει ο προϋπολογισμός. Το ενδιάμεσο σενάριο κατεβάζει την τιμή στα 1,61 ευρώ και ανεβάζει την κρατική συμμετοχή στα 25 λεπτά.
Η τρίτη επιλογή προβλέπει τιμή 1,41 ευρώ, με συνολική έκπτωση 55 λεπτών και κρατική συμμετοχή 45 λεπτών ανά λίτρο. Είναι το ισχυρότερο πολιτικά σενάριο, αλλά και εκείνο που συγκεντρώνει τις λιγότερες πιθανότητες, επειδή θα μπορούσε να εξαντλήσει πολύ γρήγορα το διαθέσιμο κονδύλι εάν διατηρούνταν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Για μια παραγγελία 1.000 λίτρων, η διαφορά ανάμεσα στην πρώτη και στην τρίτη επιλογή φτάνει τα 300 ευρώ για το νοικοκυριό. Η ίδια διαφορά, πολλαπλασιαζόμενη όμως με τις συνολικές πωλήσεις της χώρας, μετατρέπεται σε έναν βαρύ λογαριασμό για τον προϋπολογισμό. Γι’ αυτό η παρέμβαση αναμένεται να επανεξετάζεται ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με το Brent, τη διεθνή τιμή του ντίζελ, τη ζήτηση και τις καιρικές συνθήκες.
Η δεύτερη πίεση από το επίδομα
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση σχεδιάζει οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 20% για περίπου 1,2 εκατομμύρια νοικοκυριά. Το ελάχιστο ποσό εξετάζεται να αυξηθεί από 100 σε 120 ευρώ και το βασικό ανώτατο όριο από 800 σε 960 ευρώ, ενώ στις ψυχρότερες περιοχές η ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα 1.440 ευρώ.
Η διπλή παρέμβαση στην αντλία και στο επίδομα αυξάνει σημαντικά το δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Η πρώτη μειώνει οριζόντια την τιμή για όλους όσοι αγοράζουν πετρέλαιο, ενώ η δεύτερη κατευθύνεται στους δικαιούχους βάσει εισοδηματικών, περιουσιακών και γεωγραφικών κριτηρίων. Όσο περισσότερα χρήματα απορροφήσει η οριζόντια επιδότηση, τόσο μικρότερο περιθώριο μένει για μεγαλύτερο επίδομα ή για παράταση της στήριξης στα καύσιμα κίνησης.
Η έκπτωση αλλάζει καύσιμο
Σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο εντάσσονται και οι διαπραγματεύσεις με τα διυλιστήρια. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο όμιλοι εμφανίζονται διατεθειμένοι να συνεισφέρουν 10 λεπτά ανά λίτρο στο πετρέλαιο θέρμανσης. Είναι πιθανό, όμως, η συμμετοχή αυτή να συνοδευτεί από τη διακοπή της έκπτωσης των 10 λεπτών που παρέχεται σήμερα στην απλή αμόλυβδη.
Εάν η πληροφορία επιβεβαιωθεί, δεν θα πρόκειται για διεύρυνση της στήριξης, αλλά για μεταφορά της από τους οδηγούς προς τη θέρμανση των νοικοκυριών. Η αμόλυβδη θα μείνει περισσότερο εκτεθειμένη στις διεθνείς τιμές, ενώ προτεραιότητα θα δοθεί στο πετρέλαιο θέρμανσης και στο ντίζελ, επειδή το τελευταίο επηρεάζει το κόστος μεταφορών και ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Πηγή: OT
